Obserwuj nasz nowy kanał na YouTube!

Ogłowia

Ogłowie to sprzęt zakładany na głowę konia, za pomocą którego jeździec nim kieruje i go zatrzymuje. To zestaw pasków, które utrzymują wędzidło w pysku konia (albo, w modelu bezwędzidłowym, nachrapnik na jego nosie) i prowadzą wodze do rąk jeźdźca. Każda tradycja jeździecka ma własną wersję, ale części są bardzo podobne.

Gniady koń w angielskim ogłowiu wędzidłowym z nachrapnikiem kombinowanym

Części ogłowia

  • Nagłówek: pasek przechodzący przez czubek głowy tuż za uszami, na potylicy. Na nim wisi cała reszta.
  • Naczółek: biegnie przez czoło poniżej uszu i nie pozwala nagłówkowi zsunąć się do tyłu na szyję.
  • Podgardle (pasek podgardlany): cienki pasek biegnący od nagłówka pod gardłem. Nie pozwala zetrzeć ani ściągnąć ogłowia przez uszy i nigdy nie powinien być ciasny.
  • Paski policzkowe: biegną po obu stronach głowy do wędzidła, więc to one decydują, jak wysoko leży wędzidło.
  • Nachrapnik: obejmuje nos. W angielskim ogłowiu wisi na własnym cienkim nagłówku. Zob. nachrapniki.
  • Wędzidło: część wkładana do pyska. Leży na laskach, czyli bezzębnej przerwie między siekaczami a zębami policzkowymi. Zob. wędzidła.
  • Wodze: biegną od wędzidła do rąk jeźdźca. Zob. wodze.

Munsztuk dodaje łańcuszek lub pasek podbródkowy, który leży w rowku podbródkowym. Nasz starszy przewodnik po nazwach części ogłowia opisuje te same elementy.

Ogłowia angielskie i westernowe

Angielskie ogłowie wędzidłowe ma jedno wędzidło, jedną parę wodzy połączonych na końcach i prawie zawsze nachrapnik. To codzienne ogłowie do pracy na płaskim, skoków, WKKW i większości ujeżdżenia.

Ogłowie westernowe, zwykle nazywane headstall, jest prostsze. Większość nie ma nachrapnika, a wiele nie ma też naczółka: ogłowie jednouszne (split-ear lub slip-ear) trzyma się na miejscu dzięki pętli wokół jednego ucha. Niektóre ogłowia pokazowe nie mają nawet podgardla. Wodze westernowe to wodze rozdzielone (split reins) albo romal, a wyszkolony koń westernowy jest zwykle prowadzony jedną ręką na munsztuku.

Kasztanowaty koń w westernowym ogłowiu z naczółkiem z ciemnej skóry, ze skórzanymi wodzami

Ogłowie munsztukowe

Ogłowie munsztukowe (weymouth) umieszcza w pysku jednocześnie dwa wędzidła: wędzidło z małymi kółkami zwane wędzidełkiem (bradoon), zawieszone na własnym nagłówku, oraz munsztuk weymouth z łańcuszkiem. Wędzidełko leży nad munsztukiem. Każde wędzidło ma własne wodze, więc jeździec trzyma cztery. To ogłowie dla dobrze wyszkolonego konia i jeźdźca o spokojnych, niezależnych rękach; zobaczysz je w ujeżdżeniu na wysokim poziomie, na brytyjskich i australijskich ringach pokazowych oraz w jeździe saddle seat.

Koń ujeżdżeniowy w ogłowiu munsztukowym, z dwoma wędzidłami i dwiema parami wodzy biegnącymi do rąk jeźdźca

Przez dziesięciolecia ogłowie munsztukowe było obowiązkowe w międzynarodowym ujeżdżeniu na poziomie Grand Prix. Od stycznia 2026 roku FEI, międzynarodowa federacja tego sportu, pozwala jeźdźcom wybrać zamiast niego zwykłe ogłowie wędzidłowe na zawodach do poziomu trzech gwiazdek, a dyskusja o najwyższym poziomie wciąż trwa.

Główne rodzaje

Rodzaj Do czego służy
Ogłowie wędzidłowe Jedno wędzidło, jedna para wodzy: codzienna jazda, skoki, większość ujeżdżenia
Ogłowie munsztukowe Wędzidełko i munsztuk, cztery wodze: zaawansowane ujeżdżenie i pokazy
Ogłowie z pelhamem Jedno wędzidło z kółkami wędzidłowymi i munsztukowymi, dwie pary wodzy: pokazy i polo
Ogłowie westernowe (headstall) Z naczółkiem lub jednouszne, zwykle bez nachrapnika: jazda westernowa i praca na ranczu
Hackamore Bez wędzidła; pracę wykonuje bosal lub inny nachrapnik: zajeżdżanie młodych koni, tradycja westernowa
Ogłowie bezwędzidłowe Bez wędzidła; nacisk na nos, podbródek i potylicę: jeźdźcy, którzy wolą nie używać wędzidła
Ogłowie zaprzęgowe Zwykle z okularami (klapkami na oczy): konie w uprzęży

Jak powinno leżeć ogłowie

Nagłówek powinien leżeć za uszami, nie uciskając ich nasady, a naczółek powinien być na tyle długi, żeby nie ciągnął nagłówka do przodu, na uszy. Po zapięciu podgardla między nim a policzkiem powinna zmieścić się mniej więcej szerokość dłoni (trzy lub cztery palce). Wędzidło powinno przylegać do kącików pyska: jeźdźcy angielscy zwykle szukają jednej lub dwóch delikatnych zmarszczek, a jeźdźcy westernowi jeżdżący na luźnej wodzy często pozwalają mu tylko dotykać kącików. Wędzidło zawieszone za nisko może stukać o zęby, a podciągnięte za wysoko rozciąga wargi.

Sygnały ostrzegawcze to otarcia lub wytarte do skóry miejsca, koń, który rzuca głową albo coraz trudniej daje sobie założyć ogłowie, oraz ciągłe bawienie się wędzidłem. Dopasowanie to coś więcej niż właściwe dziurki. W badaniu z 2015 roku z udziałem 19 koni ujeżdżeniowych największy nacisk stwierdzono pod nagłówkiem tuż za uszami i pod nachrapnikiem; ogłowie wyprofilowane tak, by omijać te miejsca, rozkładało obciążenie równomierniej, a konie poruszały się z większym zgięciem nadgarstków i stawów skokowych. Jeśli masz wątpliwości, poproś instruktora lub wykwalifikowanego siodlarza o sprawdzenie. Nasze wideo jak dopasować ogłowie omawia podstawy, a Zakładanie i zdejmowanie ogłowia pokazuje, jak je założyć i zdjąć.

Bezpieczeństwo i pielęgnacja

Konia przywiązuj za kantar (w Wielkiej Brytanii zwany headcollar) i uwiąz, nigdy za ogłowie czy wodze: jeśli koń się cofnie i szarpnie, wędzidło może zranić mu pysk, a skóra może pęknąć. Często sprawdzaj szwy i sprzączki, zwłaszcza tam, gdzie paski policzkowe i wodze są przypięte do wędzidła, bo po zerwaniu paska policzkowego wędzidło zwisa luźno. Po jeździe opłucz wędzidło i przetrzyj skórę, a potem regularnie ją czyść i konserwuj, żeby pozostała miękka (zob. jak czyścić sprzęt jeździecki).

Powiązany sprzęt

Ogłowie współpracuje z wędzidłem i wodzami, które na nim wiszą, oraz z nachrapnikiem, który je uzupełnia. O jeździe bez wędzidła przeczytasz w częściach hackamore i ogłowia bezwędzidłowe; wytok często przypina się do wodzy albo nachrapnika.

Sprzęt jeździecki

Zdjęcie główne: kallerna, na licencji CC BY-SA 3.0

Zdjęcie: Dawn Beattie, na licencji CC BY 2.0

Zdjęcie: Olaf Kosinsky, na licencji CC BY-SA 3.0

Przetłumaczono z angielskiego. Przeczytaj oryginał