Ochraniacze i owijki
Ochraniacze i owijki chronią dolne partie nóg konia: przed uderzeniami i otarciami, przed ciosami własnych kopyt, przed obiciem w przyczepie, a nieokute kopyta – przed kamieniami. Każdy rodzaj osłania konkretne miejsce i każdy może zaszkodzić, jeśli jest źle dopasowany albo źle założony.

Dlaczego nogi potrzebują ochrony
Poniżej nadgarstka i stawu skokowego koń nie ma prawie żadnych mięśni – pod cienką skórą są tylko kości, ścięgna i więzadła. Ścięgna zginaczy biegną wzdłuż tylnej strony nadpęcia. Koń może też uderzyć sam siebie. Ocieranie się (zahaczanie) to uderzenie kopytem w wewnętrzną stronę przeciwległej nogi; ściganie się to zahaczenie przodem tylnego kopyta o piętki przedniego.
Rodzaje ochraniaczy i owijek
| Rodzaj | Przed czym chroni |
|---|---|
| Ochraniacze przeciw ocieraniu | Uderzenia przeciwległym kopytem w wewnętrzną stronę dolnej części nogi. Z neoprenu lub siatki, z twardym wzmocnieniem od wewnątrz. |
| Ochraniacze ścięgien | Uderzenia przodem tylnego kopyta w tylną stronę przednich nóg. Do skoków często otwarte z przodu, żeby koń nadal czuł drąg, którego dotknie. |
| Ochraniacze pęcinowe | Obijanie się tylnych stawów pęcinowych o siebie. Krótkie ochraniacze na tylne nogi, zwykle w parze z ochraniaczami ścięgien z przodu. |
| Kalosze | Skaleczenia piętek i koronki (miejsca, gdzie kopyto łączy się ze skórą) przednich kopyt oraz nadepnięcie tylnym kopytem i zerwanie przedniej podkowy. |
| Ochraniacze transportowe | Obicia, otarcia i nadepnięcia w przyczepie. Wyściełane, od nadgarstka lub stawu skokowego (albo wyżej) do koronki. |
| Owijki polarowe | Otarcia i lekkie uderzenia podczas pracy. Polarowy bandaż owijany od miejsca poniżej nadgarstka lub stawu skokowego w dół, wokół stawu pęcinowego. |
| Bandaże stajenne | Uderzenia w boksie, obrzęki po ciężkiej pracy lub wielogodzinnym staniu, a także utrzymanie opatrunków. Elastyczny bandaż na grubym pikowanym podkładzie. |
| Buty kopytowe | Stłuczenia od kamieni na nieokutych kopytach, zgubiona podkowa albo opatrunek na zranionym kopycie. Zdejmowany but zapinany na paski. |

Dopasowanie i codzienne użytkowanie
Ochraniacze powinny przylegać na tyle ściśle, żeby się nie zsuwały ani nie obracały, ale nigdy tak mocno, by uciskały. Zakładaj czyste, suche ochraniacze na czyste, suche nogi, zdejmuj je po pracy i nie zostawiaj ich na wiele godzin. Kalosz powinien tylko dotykać ziemi za piętkami, gdy koń stoi równo. Buty kopytowe wymagają starannego doboru rozmiaru, najlepiej kilka tygodni po korekcie kopyt, bo nawet niewielkie niedopasowanie może spowodować otarcia na piętkach lub koronce, a nawet zmienić chód konia. Poproś kowala, żeby sprawdził dopasowanie.
Ochraniacze chronią, ale nie usztywniają. W badaniu 26 koni opublikowanym w Equine Veterinary Journal ochraniacze podtrzymujące zmniejszały opadanie stawu pęcinowego w kłusie zaledwie o około pół do półtora stopnia.
Każda osłona nóg zatrzymuje też ciepło. W badaniu z 2021 roku na Middle Tennessee State University każdy testowany ochraniacz i bandaż sprawiał, że noga była cieplejsza niż odkryta – najcieplejsza była polarowa owijka – a żadna z okrytych nóg nie ostygła do normalnej temperatury po trzech godzinach. Badacze uważają, że to ciepło może powoli uszkadzać ścięgno zginacza powierzchownego palca; inni zwracają uwagę, że nie zostało to jeszcze udowodnione. Tak czy inaczej, rada badaczy jest prosta: zdejmuj ochraniacze i owijki wkrótce po pracy i schładzaj nogi zimną wodą z węża.

Bandażowanie: gdzie pojawiają się błędy
Źródła weterynaryjne ostrzegają, że bandaż założony za ciasno, uciskający w jednym miejscu albo zsuwający się po założeniu może uszkodzić ścięgna pod spodem. Koniarze nazywają taki uraz „bandage bow”, a ścięgno uszkodzone w ten sposób może już nigdy nie odzyskać pełnej wytrzymałości. Weterynarze mówią, że zwykle winny jest cienki lub nierówny podkład, a nie sam bandaż. Owijka założona zbyt luźno niesie własne ryzyko: może się zsunąć, rozwinąć i podciąć konia.
- Używaj gładkiego, równego podkładu bez zmarszczek i pilnuj, żeby nie wystawał na końcach.
- Owijaj z mocnym, równym naciągiem aż do samego dołu.
- Tradycyjnie lewe nogi owija się przeciwnie do ruchu wskazówek zegara, a prawe zgodnie z nim, patrząc z góry. Niektórzy koniarze uważają, że ważniejsze jest robienie tego za każdym razem tak samo.
- Zakończ tak, by zapięcie znalazło się po zewnętrznej stronie nogi, gdzie drugie kopyto nie może go zaczepić i rozpiąć.
- Owijki polarowe są tylko do pracy, nie na noc.
- Bandaże stajenne zakładaj na nowo co najmniej raz dziennie, chyba że weterynarz zaleci inaczej, a mokry bandaż wymieniaj na suchy.
- Jeśli po zdjęciu bandaża noga jest ciepła, spuchnięta lub bolesna, wezwij weterynarza.
Bandażowania najlepiej uczyć się od kogoś doświadczonego; na początek przyda się nasze wideo o owijkach polarowych.
Przepisy zawodów
W skokach przez przeszkody FEI wszystko, co dodano na jedną nogę, łącznie z ochraniaczami i pierścieniami pęcinowymi, może ważyć najwyżej 500 gramów, a tylne ochraniacze dla młodych koni mają też ograniczenia wielkości. Przed startem sprawdź regulamin.
Warto wiedzieć
Zapinana osłona kopyta to bardzo stary pomysł. W całej północno-zachodniej części Cesarstwa Rzymskiego konie i inne zwierzęta pociągowe nosiły hiposandały – żelazne miseczki z metalową podeszwą, przytrzymywane zaczepami i skórzanymi rzemykami. Używano ich, zanim przybijane podkowy stały się powszechne.
Powiązany sprzęt
Na zimną pogodę – zob. derki. Ochraniacze często zakłada się do lonżowania, a koń w podróży potrzebuje też dobrze dopasowanego kantara i uwiązu.
Zdjęcie główne: Wikikoko, domena publiczna
Zdjęcie: Maloq, na licencji CC BY-SA 3.0
Zdjęcie: Ludovic Péron, na licencji CC BY-SA 3.0
Przetłumaczono z angielskiego. Przeczytaj oryginał