Obserwuj nasz nowy kanał na YouTube!

Kantary

Kantar (po angielsku halter, a w Wielkiej Brytanii headcollar) to prosta uprząż na głowę, której używasz, by złapać konia, prowadzić go i przywiązać. Nie ma wędzidła ani wodzy. Uwiąz przypina się do kółka pod żuchwą, a lekki nacisk na nos i potylicę zachęca konia, by poszedł za tobą.

Gniady koń w ciemnym skórzanym kantarze z uwiązem przypiętym do kółka pod żuchwą

Części kantara

Większość kantarów składa się z tych samych kilku pasków. Nagłówek przechodzi przez potylicę, czyli miejsce tuż za uszami, i zwykle zapina się na sprzączkę z lewej strony, więc kantar zakłada się bez przeciągania przez uszy. Nachrapnik obejmuje głowę powyżej nozdrzy. Paski policzkowe łączą oba elementy na kółku z każdej strony, a podgardle biegnie pod żuchwą i nie pozwala kantarowi zsuwać się do przodu. Pod brodą znajduje się kółko do uwiązu, do którego przypina się linę. Niektóre kantary mają dodatkowo karabińczyk przy gardle albo regulowany pasek podbródkowy, który pozwala lepiej je dopasować.

Kantary występują w rozmiarach dla źrebiąt, kuców, cobów, koni i koni zimnokrwistych, ale etykieta to tylko punkt wyjścia. Dopasuj kantar do konia, który przed tobą stoi.

Rodzaje kantarów

Rodzaj Do czego służy
Taśmowy (nylonowy) Codzienna obsługa. Mocny, łatwy do prania i trwały, ale taśma rzadko pęka, gdy o coś zaczepi.
Skórzany Codzienna obsługa i transport. Łatwiej niż taśma pęka, gdy koń się zaczepi, co wielu właścicieli uważa za zaletę dla bezpieczeństwa. Wymaga regularnego czyszczenia.
Z bezpiecznikiem (breakaway) Kantar taśmowy ze skórzanym nagłówkiem albo zrywalną zakładką, która puszcza pod obciążeniem. Zwykły wybór, gdy kantar musi zostać na koniu.
Sznurkowy Praca z ziemi i trening. Wiązany z jednego kawałka cienkiej liny, z węzłami zamiast sprzączek. Skupia nacisk, więc koń czuje drobne sygnały, ale nie pęknie.
Pokazowy Pokazy w ręku i klasy halter. Cienka, wypolerowana skóra, w klasach westernowych często ze srebrnymi zdobieniami, a na ringu koni arabskich bardzo wąskie paski.

Kary koń rasy mérens z długą grzywą w kantarze taśmowym z czerwonym wykończeniem i czerwonym sznurkowym uwiązem

Kantary sznurkowe są popularne wśród trenerów, którzy dużo pracują z ziemi, i najlepiej zostawić je do tego zadania. Ponieważ pojedyncza lina nie ma słabego punktu, większość źródeł odradza przywiązywanie w nich konia: koń, który w panice cofnie się i szarpnie, nie zdoła się uwolnić i może się poważnie zranić. Do przywiązywania używaj kantara skórzanego albo taśmowego z nagłówkiem z bezpiecznikiem, a o bezpiecznym wiązaniu przeczytasz w części uwiązy.

Izabelowaty koń w zielonym, wiązanym z węzłów kantarze sznurkowym, zawiązanym z boku głowy

Jak powinien leżeć kantar

  • Nagłówek leży tuż za uszami, nie wciskając się w nie.
  • Nachrapnik leży mniej więcej na szerokość dwóch palców poniżej grzebienia twarzowego (kostnej listwy biegnącej wzdłuż boku głowy), mniej więcej w połowie drogi między okiem a nozdrzem. Ustawiony za nisko, na miękkim końcu nosa, może utrudniać oddychanie, a nawet zsunąć się na nozdrza.
  • Między nachrapnikiem a głową mieszczą się dwa lub trzy palce, żeby koń mógł swobodnie żuć i oddychać.
  • Podgardle zostawia miejsce na trzy lub cztery palce.

Zbyt luźny kantar przesuwa się, aż jego sprzączki i kółka znajdą się blisko oka, a luźne paski mogą zaczepić o kopyto albo słupek. Zbyt ciasny wyciera sierść na grzebieniach twarzowych i potylicy. Skóra rozciąga się z czasem, więc co jakiś czas sprawdzaj dopasowanie ponownie. Te same testy palcami dotyczą nagłówka ogłowia; zob. jak dopasować ogłowie.

Padok i bezpieczeństwo

Większość zaleceń bezpieczeństwa jest jednoznaczna: zdejmij kantar, zanim wypuścisz konia na padok. Kantar może zaczepić o słupek ogrodzenia, zasuwkę bramy albo gałąź, a koń, który drapie się tylną nogą po głowie, może zahaczyć o niego podkową. Jeśli koń musi go nosić, na przykład dlatego, że trudno go złapać, zwykle zaleca się dobrze dopasowany kantar z bezpiecznikiem albo w całości skórzany, a nigdy zwykły nylonowy.

Najlepsze dane pochodzą z ankiety przeprowadzonej w 2021 roku przez badaczy z Hartpury University i Uniwersytetu w Nottingham wśród 5615 właścicieli koni. Prawie jedna trzecia widziała, jak koń zrobił sobie krzywdę w kantarze, a łącznie zgłosili 134 złamania i 167 przypadków śmierci. Urazy najczęściej zgłaszano przy kantarach taśmowych, a najrzadziej przy skórzanych, a ryzyko rosło, gdy konie były przywiązane. To relacje samych właścicieli, a nie zestawienie wszystkich wypadków, a autorzy wezwali do dalszych badań i opracowania rzetelnych zasad dopasowania.

Późniejszy test laboratoryjny tego samego zespołu wykazał, że modele „bezpieczne” bardzo się od siebie różnią. Jeden puszczał przy sile około 36 kg (80 funtów), podczas gdy jeden zwykły kantar taśmowy wytrzymał prawie 600 kg (1300 funtów). Bezpiecznik pomaga tylko wtedy, gdy naprawdę puszcza, więc wybieraj starannie i często sprawdzaj elementy zrywalne.

Codzienna pielęgnacja

Kantary taśmowe pierz, gdy zesztywnieją od potu i błota, a skórzane czyść i konserwuj jak ogłowie (jak czyścić sprzęt jeździecki). Sprawdzaj szwy, sprzączki i kółka, a zerwany nagłówek lub zakładkę bezpiecznika wymieniaj. Do przywiązywania zawsze używaj kantara: nigdy nie przywiązuj konia za ogłowie i wodze.

Powiązany sprzęt

Partnerem kantara jest uwiąz. Do jazdy koń nosi zamiast niego ogłowie, a nachrapnik w ogłowiu dopasowuje się według podobnych zasad. Hackamore czy inne ogłowie bezwędzidłowe też działa przez nacisk na nos, a nie na pysk.

Sprzęt jeździecki

Zdjęcie główne: Carine06 from UK, na licencji CC BY-SA 2.0

Zdjęcie: Tsaag Valren, na licencji CC BY-SA 4.0

Zdjęcie: Montanabw, na licencji CC BY-SA 3.0

Przetłumaczono z angielskiego. Przeczytaj oryginał