Obserwuj nasz nowy kanał na YouTube!

Uwiązy

Uwiąz przypina się do kantara konia i służy do prowadzenia go z ziemi oraz do przywiązywania. Uwiąz z łańcuszkiem (lead shank) to uwiąz, zwykle skórzany, zakończony odcinkiem łańcuszka, przeznaczony dla koni, które potrzebują wyraźniejszego sygnału.

Gniady kuc walijski kłusujący w ręku obok przewodnika, w białym kantarze i na uwiązie

Części uwiązu

Uwiąz ma trzy części: linę, karabińczyk przypinany do kółka kantara i koniec, często zawiązany na supeł, żeby się nie strzępił. Zwykłe uwiązy mają najczęściej od 8 do 10 stóp (2,5 do 3 m) długości; liny do pracy z ziemi, używane z kantarem sznurkowym, często mają 12 stóp (3,7 m) lub więcej.

Rodzaje uwiązów

Rodzaj Do czego służy
Lina bawełniana Codzienne prowadzenie i przywiązywanie. Miękka dla dłoni, ale nasiąka wodą i zużywa się szybciej niż syntetyczne.
Lina nylonowa lub polipropylenowa Codzienne użytkowanie w każdą pogodę. Mocna i trwała, ale może poparzyć dłoń, gdy się po niej przesuwa.
Uwiąz taśmowy lub skórzany Prowadzenie i pokazy. Wygodny w dłoni, ale gorzej nadaje się do przywiązywania niż gruba okrągła lina.
Lina do pracy z ziemi Trening z kantarem sznurkowym. Dłuższa i cięższa, daje dystans i czucie.
Uwiąz z łańcuszkiem Ring pokazowy, aukcje i tor wyścigowy oraz konie, które wymagają stanowczego prowadzenia.

Bawełniane i taśmowe uwiązy z metalowymi karabińczykami wiszące na wieszaku w siodlarni obok kilku kantarów

Karabińczyki

Większość uwiązów zapina się karabińczykiem z zasuwką, której sprężynowy bolec odsuwasz kciukiem, albo karabińczykiem z zapadką na zawiasie. Żadnego z nich nie da się łatwo otworzyć, gdy koń na nim ciągnie. Karabińczyk panic (szybko rozpinany) – tak: wystarczy odciągnąć jego tulejkę, a puści nawet pod obciążeniem. Karabińczyków panic używa się głównie przy uwiązach krzyżowych (cross-ties) i uwiązach w przyczepie, często od strony ściany; odpinając taki karabińczyk, stań z boku, bo napięta lina może odskoczyć jak bat. Karabińczyki często zawodzą, więc sprawdzaj sprężynę i szukaj śladów zużycia.

Prowadzenie konia

Stań po lewej stronie konia, na wysokości jego gardła, i trzymaj linę w prawej ręce około sześciu cali (15 cm) poniżej kantara. Nadmiar liny złóż w luźne pętle w lewej dłoni. Nigdy nie owijaj jej wokół dłoni ani nadgarstka: jeśli koń poniesie, pętla może się zacisnąć i cię powlec. Nie trzymaj samego kantara i nie pozwól, by lina wlokła się po ziemi. Rękawiczki chronią dłonie przed oparzeniem liną.

Bezpieczne przywiązywanie

Penn State Extension i inne powszechnie uznane poradniki są zgodne co do podstaw:

  • Przywiązuj konia za kantar, nigdy za wodze ani wędzidło.
  • Przywiązuj do czegoś solidnego i nieruchomego, na przykład do kółka osadzonego w ścianie albo mocnego słupka. Nigdy nie przywiązuj do deski czy żerdzi ogrodzenia, do bramy ani do niczego, co przestraszony koń mógłby wyrwać.
  • Przywiązuj na wysokości kłębu lub wyżej, zostawiając od 18 do 24 cali (45 do 60 cm) liny między węzłem a kantarem, żeby koń mógł normalnie trzymać głowę, ale nie mógł przełożyć nogi przez linę.
  • Używaj węzła bezpiecznego. Jedno szarpnięcie za wolny koniec go rozwiązuje, nawet gdy koń ciągnie do tyłu. Jeśli koń nauczy się go rozwiązywać, przełóż wolny koniec przez pętlę, ale wyciągnij go z powrotem, zanim węzeł będzie musiał się rozwiązać.
  • Wiele osób przywiązuje konia do pętli ze sznurka od balotów albo do specjalnego zrywalnego łącznika, żeby w razie paniki coś puściło. Sznurki bywają jednak różne: w jednym teście laboratoryjnym cienki sznurek zerwał się przy sile około 36 kg (80 funtów), a gruby, wzmocniony – przy prawie 140 kg (300 funtów).
  • Nie przywiązuj konia w kantarze sznurkowym i nigdy nie przywiązuj go za uwiąz z łańcuszkiem.

W dużej ankiecie wśród właścicieli (zob. kantary) urazy związane z kantarem zdarzały się o 70% częściej, gdy konie były przywiązane.

Uwiązy z łańcuszkiem

Łańcuszek uwiązu, zwykle o długości od 18 do 30 cali (45 do 75 cm), przewleka się przez boczne kółka kantara i prowadzi przez nos lub pod brodą, a następnie przypina do kółka po drugiej stronie. Lekkie pociągnięcie daje krótki nacisk w miejscu, w którym leży łańcuszek, dlatego takie uwiązy są popularne przy ogierach, koniach wyścigowych i koniach prezentowanych w ręku.

Ciemnogniady koń pełnej krwi angielskiej prowadzony przez przewodnika na skórzanym uwiązie z mosiężnym łańcuszkiem przez nos

Według weterynarzy łańcuszek używany umiejętnie nie jest okrutniejszy niż inny sprzęt; używany brutalnie może zranić nos i sprowokować walkę z koniem. Zwykłe zasady:

  • Proś najmniejszym naciskiem, który działa, i odpuszczaj w chwili, gdy koń zareaguje.
  • Trzymaj skórę, a nie łańcuszek, który może zranić dłoń, jeśli koń rzuci głową.
  • Nie przeprowadzaj łańcuszka pod brodą, by przypiąć go z powrotem do niego samego: gdy koń opuści głowę, w powstałą pętlę może wpaść noga.
  • Łańcuszek na dziąśle, pod górną wargą, to najostrzejsze ze wszystkich zastosowań i nie ma dla niego miejsca w codziennej obsłudze.

Jeśli nie masz doświadczenia z takim uwiązem, najpierw poproś doświadczonego trenera, żeby ci pokazał, jak go używać.

Pielęgnacja

Uwiązy bawełniane i nylonowe co jakiś czas pierz, a każdą linę, która jest postrzępiona lub przetarta przy karabińczyku, wycofaj z użycia. Skórzane uwiązy z łańcuszkiem czyść i natłuszczaj razem z resztą sprzętu (jak czyścić sprzęt jeździecki).

Powiązany sprzęt

Do pracy na kole koń chodzi na znacznie dłuższej linie: zob. sprzęt do lonżowania i jak lonżować konia. Pod siodłem rolę kantara i uwiązu przejmują ogłowie i wodze.

Sprzęt jeździecki

Zdjęcie główne: MBurger, na licencji CC BY-SA 3.0

Zdjęcie: 4028mdk09, na licencji CC BY-SA 3.0

Zdjęcie: Just chaos, na licencji CC BY 2.0

Przetłumaczono z angielskiego. Przeczytaj oryginał