Obserwuj nasz nowy kanał na YouTube!

Czapraki i podkładki

Czaprak to warstwa tkaniny, filcu, polaru lub pianki między siodłem a grzbietem konia. Wchłania pot, łagodzi nacisk siodła i chroni zarówno skórę konia, jak i spód siodła. W Wielkiej Brytanii podkładkę wyprofilowaną pod kształt siodła nazywa się numnah (u nas potnik), a prostokątną saddlecloth (czaprak); jeźdźcy westernowi mówią też saddle blanket.

Biały pikowany prostokątny czaprak pod czarnym siodłem ujeżdżeniowym na ciemnogniadym koniu

Co czaprak może, a czego nie może

Dobry czaprak utrzymuje siodło w czystości, odprowadza pot od skóry i łagodzi drobne uderzenia i wstrząsy. Nie zmieni jednak źle dopasowanego siodła w dobre. Gdy badacze położyli maty do pomiaru nacisku pod zbyt szerokim siodłem i wypróbowali kilka różnych podkładek, każda pomagała jednym koniom, a innym nie; radzili więc dobierać podkładkę do konkretnego konia. A gruba podkładka pod siodłem, które już jest za wąskie, tylko mocniej ściska konia. Jeśli łapiesz się na tym, że dokładasz kolejne warstwy, żeby siodło było wygodne, poproś raczej wykwalifikowanego specjalistę od dopasowania siodeł, żeby obejrzał samo siodło.

Rodzaje czapraków

Rodzaj Do czego służy
Czaprak prostokątny (saddlecloth) Pikowany prostokąt z bawełny lub materiału syntetycznego do codziennej jazdy angielskiej; czapraki ujeżdżeniowe są dłuższe i głębsze, żeby pasowały do długich tybinek
Potnik (numnah) Wycięty w kształcie siodła, często z polaru lub kożucha owczego
Half pad Mała podkładka tylko pod siedziskiem, dla dodatkowej amortyzacji albo – z cienkimi wyjmowanymi wkładkami (shims) – do tymczasowej korekty dopasowania, gdy koń nabiera lub traci mięśnie; najlepiej wybierać ją razem ze specjalistą od dopasowania siodeł
Pad westernowy Gruba podkładka z filcu, wełny, polaru lub pianki, prostokątna lub wyprofilowana, często ze skórzanymi łatami w miejscach, gdzie ocierają popręg (cinch) i fendery
Koc pod siodło (saddle blanket) Tkany koc z wełny lub bawełny, używany sam albo na podkładkę; tradycyjny wybór w westernie
Czapraki pokazowe i wyścigowe Cienkie czapraki zakładane dla wyglądu albo do noszenia numeru

Wyprofilowany biały polarowy potnik do angielskiego siodła skokowego, przewieszony przez drewnianą poręcz

Materiały

  • Filc wełniany i tkana wełna dobrze odprowadzają pot i z czasem dopasowują się do kształtu konia i siodła, z którymi są używane.
  • Kożuch owczy jest miękki i przewiewny; syntetyczny polar wygląda podobnie, kosztuje mniej i łatwiej go wyprać.
  • Pianka i żel dodają amortyzacji, ale niektóre zatrzymują ciepło, a podkładka żelowa może skupiać nacisk, zamiast go rozkładać. W badaniu z 2021 roku dotyczącym half padów pod prawidłowo dopasowanymi siodłami ujeżdżeniowymi podkładka żelowa zwiększała nacisk na kłąb, a podkładki wełniane i piankowe zmniejszały nacisk pod siedzeniem jeźdźca.
  • Pikowana bawełna jest lekka i łatwa do prania, ale niewiele amortyzuje.

Więcej wyściółki nie zawsze znaczy lepiej. Siodło westernowe zwykle nie potrzebuje łącznie więcej niż około 5/8 do 1 cala podkładki, choć konie pracujące przy ropingu albo skaczące mogą potrzebować trochę więcej.

Jak założyć czaprak

  1. Najpierw wyczyść grzbiet; brud uwięziony pod czaprakiem obciera.
  2. Połóż czaprak daleko z przodu, na kłębie (wzniesieniu u nasady szyi), a potem zsuń go do tyłu na miejsce, żeby sierść pod spodem leżała gładko.
  3. Sprawdź, czy zwisa równo po obu stronach, leży płasko bez zmarszczek i wystaje kilka centymetrów przed siodłem i za nim.
  4. Zanim dopniesz popręg, podciągnij palcami czaprak w górę, do kanału siodła, żeby nie mógł się napiąć na kłębie i kręgosłupie.

Po jeździe przyjrzyj się śladom potu: równa wilgotna plama to dobry znak; suche miejsca w jej obrębie wskazują na ucisk. Zmiana na dużo grubszy lub cieńszy czaprak zmienia dopasowanie siodła, więc trzeba je wtedy sprawdzić ponownie.

Westernowy pad z tkaną wierzchnią warstwą w paski i ciemną skórzaną łatą w miejscu, gdzie ociera popręg, przewieszony przez poręcz

Utrzymanie czystości

Brudny czaprak może obetrzeć skórę do żywego. Po każdej jeździe wyczesz z niego sierść i zaschnięty pot i pozwól mu całkowicie wyschnąć, zanim znów go użyjesz. Pierz go tak, jak wymagają metka i materiał: czapraki bawełniane i syntetyczne zwykle można prać w pralce, a wełna, filc i kożuch owczy potrzebują chłodnej wody, łagodnego mydła i powolnego suszenia z dala od ostrego słońca. Jeśli możesz, miej osobny czaprak dla każdego konia albo pierz czapraki między końmi, żeby choroby skóry, takie jak grzybica, nie rozchodziły się po stajni.

Trochę historii

Pierwsze siodło było prawdopodobnie zwykłym kocem przypiętym paskiem. Od tamtej pory koce pod siodło wyrabia się z wielkim kunsztem: tkacze Navajo (Diné) robili pojedyncze i podwójne koce pod siodło – podwójny tkano dwa razy dłuższy i przed użyciem składano na pół. Więcej znajdziesz w naszej galerii koców pod siodło.

Powiązany sprzęt

Czaprak współpracuje z leżącym na nim siodłem, czy to angielskim, czy westernowym, oraz z popręgiem, który przytrzymuje je oba. To nie to samo co derki, które koń nosi, żeby było mu ciepło.

Sprzęt jeździecki

Zdjęcie główne: Olaf Kosinsky / Wikipedia, na licencji CC BY-SA 3.0

Zdjęcie: Montanabw, domena publiczna

Zdjęcie: Montanabw, domena publiczna

Przetłumaczono z angielskiego. Przeczytaj oryginał