Obserwuj nasz nowy kanał na YouTube!

Siodła angielskie

Siodło angielskie to lekkie, płaskie siodło bez rogu, używane w ujeżdżeniu, skokach przez przeszkody, WKKW, na polowaniach i w codziennej jeździe; to siodło wszystkich olimpijskich dyscyplin jeździeckich. Leży blisko konia, więc jeździec czuje ruch jego grzbietu i może dawać wyraźne sygnały dosiadem i łydkami.

Jeździec w cylindrze i fraku na gniadym koniu na czworoboku ujeżdżeniowym, w siodle ujeżdżeniowym

Części siodła angielskiego

  • Terlica: stelaż wewnątrz siodła, zwykle z klejonego drewna wzmocnionego stalą albo z tworzywa syntetycznego. W terlicy sprężynowej od przodu do tyłu biegną paski stali sprężynowej, dzięki czemu stelaż lekko ugina się pod jeźdźcem.
  • Siedzisko, przedni i tylny łęk: siedzisko to najniższy punkt, przedni łęk – uniesiony przód, a tylny łęk – uniesiony tył. Talia (twist) to wąska część tuż przed siedziskiem; jej szerokość ma duże znaczenie dla wygody jeźdźca.
  • Poduszki: dwie poduszki pod siedziskiem, wypchane wełną, pianką lub powietrzem, które leżą na koniu po obu stronach kanału, czyli przestrzeni, dzięki której siodło nie dotyka kręgosłupa. Siodlarz może dołożyć lub ująć wełnianego wypełnienia, żeby dopracować dopasowanie.
  • Tybinki: duża tybinka leży pod nogą jeźdźca; mniejsza podtybinka pod nią znajduje się między sprzączkami popręgu a bokiem konia. Poduszki lub klocki kolanowe to wyściełanie, które stabilizuje nogę.
  • Struple: zwykle trzy paski pod tybinką, do których zapina się popręg.
  • Zamki puślisk: metalowe haki na terlicy, na których wiszą puśliska. Każdy ma na końcu małą zapadkę bezpieczeństwa. Jeździj z opuszczoną, czyli otwartą zapadką, żeby w razie upadku ze stopą uwięzioną w strzemieniu puślisko mogło zsunąć się z zamka, zamiast cię wlec.
  • Kółka D: małe kółka z przodu do napierśnika albo paska do trzymania się.

Czarne wszechstronne siodło angielskie na stojaku, ze strzemieniem i puśliskiem zwisającymi z zamka

Rodzaje siodeł angielskich

Rodzaj Do czego służy
Wszechstronne (uniwersalne) Kompromis do pracy na płaskim, niewielkich skoków i rekreacyjnych wyjazdów w teren; częste pierwsze siodło
Skokowe (close contact) Płaskie siedzisko i tybinki mocno wysunięte do przodu, dopasowane do krótszych strzemion używanych na skokach
Ujeżdżeniowe Głębokie siedzisko, długie proste tybinki i długie struple, żeby noga jeźdźca mogła zwisać długo i blisko konia
Saddle seat (cutback) Długie, płaskie siedzisko z wyciętym przednim łękiem; używane z bardzo długimi strzemionami na koniach o wysokiej akcji w Ameryce Północnej, takich jak amerykański koń siodłowy i morgan
Pokazowe Prosto cięta tybinka i niewiele wyściełania, żeby sędzia widział linię łopatki konia
Wyścigowe Maleńkie i niezwykle lekkie, dla dżokejów jeżdżących na bardzo krótkich strzemionach
Do polo Płaskie siedzisko i niewiele wyściełania przy kolanie, dzięki czemu jeździec może swobodnie się wychylać i machać kijem
Rajdowe Szersza powierzchnia nośna, wyściełane siedzisko i mnóstwo kółek do przewożenia wyposażenia na długich dystansach

Brązowe skokowe siodło close contact z tybinkami wysuniętymi do przodu, leżące na owczej skórze

Dopasowanie do konia i jeźdźca

W przypadku konia najważniejsza jest szerokość terlicy. Za wąska terlica uciska kłąb, czyli kostne wzniesienie u nasady szyi; za szeroka opada na niego. Gdy siedzisz w siodle, między kłębem a przednim łękiem powinny zmieścić się dwa lub trzy palce, a kanał na całej długości nie powinien dotykać kręgosłupa. Poduszki powinny przylegać równo wzdłuż grzbietu, bez kołysania się i bez mostkowania (dotykania tylko z przodu i z tyłu). Siodło powinno leżeć tuż za łopatką i kończyć się przed ostatnim żebrem. Siodło, które uciska w niewłaściwych miejscach, może zostawiać suche plamy w spoconej sierści, białe włosy, bolesny grzbiet i zanik mięśni za kłębem.

W przypadku jeźdźca rozmiar siedziska mierzy się od główki nitu, małego ćwieka obok przedniego łęku, do środka tylnego łęku. Standardowe rozmiary dla dorosłych to od 16½ do 18 cali. Długość i kąt tybinki znaczą tyle samo co siedzisko: kolano powinno opierać się o siodło, a nie wychodzić poza przód tybinki. Niech wykwalifikowany specjalista od dopasowania siodeł sprawdza siodło na twoim koniu co najmniej dwa razy w roku, a częściej, jeśli koń zmienia sylwetkę. Zob. też nasz poradnik jak dopasować siodło i słowniczek angielskiego sprzętu jeździeckiego.

Bezpieczeństwo i pielęgnacja

Przed każdą jazdą sprawdź szwy na struplach i puśliskach oraz to, czy zapadki zamków puślisk są opuszczone. Po jeździe zetrzyj pot, a skórę regularnie czyść i konserwuj, żeby pozostała miękka. Wełna w poduszkach z czasem się ubija i zbija w grudki, więc gdy poduszki przestają być równe, poproś siodlarza o ich przepchanie. Przechowuj siodło na stojaku w suchym miejscu. Zob. jak czyścić sprzęt jeździecki i pielęgnacja siodeł.

Warto wiedzieć

Siodło angielskie wyrosło z polowań. Gdy po angielskiej wojnie domowej z lat 40. XVII wieku rozwinęły się w Anglii polowania na lisy, jeźdźcy chcieli niskiego, płaskiego siodła, w którym mogliby galopować i skakać przez żywopłoty, zamiast wysokich z przodu siodeł szkół jeździeckich. Na początku XX wieku włoski instruktor kawalerii Federico Caprilli uczył jeźdźców skracać strzemiona i pochylać się do przodu nad przeszkodami. Siodlarze odpowiedzieli tybinkami wysuniętymi do przodu, poduszkami kolanowymi i wpuszczanymi zamkami puślisk – tak powstało nowoczesne siodło skokowe.

Powiązany sprzęt

Siodło angielskie potrzebuje czapraka, popręgu i strzemion; o tym, jak działają wszystkie siodła, przeczytasz w części siodła.

Sprzęt jeździecki

Zdjęcie główne: fallingdominos, na licencji CC BY 2.0

Zdjęcie: Fvanhoof, na licencji CC BY-SA 4.0

Zdjęcie: ThatPeskyCommoner, na licencji CC BY 3.0

Przetłumaczono z angielskiego. Przeczytaj oryginał