Zadeldekjes
Een zadeldekje is de laag stof, vilt, fleece of schuim tussen het zadel en de rug van het paard. Het neemt zweet op, verzacht de druk van het zadel, en beschermt zowel de huid van het paard als de onderkant van het zadel. In Groot-Brittannië heet een gevormde onderlegger een numnah en een recht dekje een saddlecloth; westernruiters zeggen ook saddle blanket (zadeldeken).

Wat een dekje wel en niet kan
Een goed dekje houdt het zadel schoon, voert zweet af van de huid en vangt kleine stoten en schokken op. Wat het niet kan, is een slecht passend zadel veranderen in een goed zadel. Toen onderzoekers drukmatten onder een te breed zadel legden en verschillende dekjes uitprobeerden, hielp elk dekje sommige paarden wel en andere niet; hun advies was om per paard te kiezen. En een dik dekje onder een zadel dat al te smal is, knelt het paard alleen maar harder af. Merk je dat je laagjes toevoegt om een zadel comfortabel te maken, vraag dan liever een gekwalificeerde zadelpasser om naar het zadel te kijken.
Soorten zadeldekjes
| Soort | Waarvoor |
|---|---|
| Recht dekje (saddlecloth) | Een gewatteerde rechthoek van katoen of kunststof voor het gewone Engelse rijden; dressuurdekjes zijn langer en dieper, passend bij de lange zadelbladen |
| Gevormde onderlegger (numnah) | Uitgesneden naar de omtrek van het zadel, vaak van fleece of schapenvacht |
| Half pad | Een klein dekje alleen onder de zit, voor extra demping of, met dunne uitneembare inlegstukken (shims), om de pasvorm een tijdje aan te passen terwijl een paard spieren opbouwt of verliest; kies het bij voorkeur samen met een zadelpasser |
| Westernpad | Een dik dekje van vilt, wol, fleece of schuim, recht of gevormd, vaak met leren lappen waar de cinch en de fenders schuren |
| Saddle blanket | Een geweven deken van wol of katoen, alleen of over een pad gebruikt; de traditionele westernkeuze |
| Show- en rendekjes | Dunne dekjes voor de sier of om een startnummer te dragen |

Materialen
- Wolvilt en geweven wol voeren zweet goed af en vormen zich na verloop van tijd naar het paard en het zadel waarmee ze worden gebruikt.
- Schapenvacht is zacht en ademend; synthetische fleece lijkt erop, kost minder en is makkelijker te wassen.
- Schuim en gel geven extra demping, maar sommige houden warmte vast, en een geldekje kan druk juist concentreren in plaats van verdelen. In een studie uit 2021 naar half pads onder goed passende dressuurzadels verhoogde een gelpad de druk bij de schoft, terwijl pads van wol en schuim de druk onder de zit van de ruiter verlaagden.
- Gewatteerd katoen is licht en makkelijk te wassen, maar dempt weinig.
Meer opvulling is niet altijd beter. Een westernzadel heeft meestal niet meer dan ongeveer 5/8 tot 1 inch opvulling in totaal nodig, al hebben paarden die roping of springen doen soms iets meer nodig.
Een dekje opleggen
- Poets eerst de rug; vuil dat onder een dekje vast komt te zitten, schuurt.
- Leg het dekje ruim naar voren over de schoft (de verhoging aan de basis van de hals) en schuif het dan naar achteren op zijn plaats, zodat de haren eronder plat liggen.
- Controleer of het aan beide kanten even ver naar beneden hangt, glad ligt zonder plooien, en voor en achter het zadel een paar inch uitsteekt.
- Til het dekje voordat je de singel vastmaakt met je vingers omhoog in het kanaal van het zadel, zodat het niet strak over de schoft en de wervelkolom kan trekken.
Kijk na een rit naar de zweetplekken: een gelijkmatige vochtige plek is een goed teken; droge plekken daarbinnen wijzen op druk. Als je overstapt op een veel dikker of dunner dekje, verandert de pasvorm van het zadel, dus laat die dan opnieuw controleren.

Dekjes schoon houden
Een vuil dekje kan de huid openschuren. Borstel na elke rit haar en opgedroogd zweet eraf, en laat het dekje helemaal drogen voordat je het weer gebruikt. Was het zoals het etiket en het materiaal vragen: katoenen en synthetische dekjes kunnen meestal in de wasmachine, terwijl wol, vilt en schapenvacht koel water, een milde zeep en langzaam drogen uit de felle zon nodig hebben. Heb als het kan één dekje per paard, of was dekjes voordat een ander paard ze gebruikt, zodat huidinfecties zoals ringschurft niet door de stal gaan.
Een beetje geschiedenis
Het allereerste zadel was waarschijnlijk niets meer dan een deken met een riem eromheen. Sindsdien worden zadeldekens met veel vakmanschap gemaakt: wevers van de Navajo (Diné) maakten enkele en dubbele zadeldekens, waarbij de dubbele twee keer zo lang werd geweven en voor gebruik dubbelgevouwen. Bekijk onze galerij van zadeldekens voor meer.
Verwant harnachement
Een dekje werkt samen met het zadel erboven, Engels of western, en de singel of cinch die ze allebei op hun plaats houdt. Het is niet hetzelfde als de dekens die een paard draagt om warm te blijven.
Bovenste afbeelding van Olaf Kosinsky / Wikipedia onder de licentie CC BY-SA 3.0
Afbeelding van Montanabw, publiek domein
Afbeelding van Montanabw, publiek domein
Vertaald uit het Engels. Lees het origineel