Dekens
Een paardendeken (in het Engels blanket, in Groot-Brittannië rug) is een aangepaste jas die een paard warm, droog of schoon houdt, of vrij van vliegen. Veel paarden hebben er nooit een nodig: een gezond paard met een volle wintervacht, een schuilplek en genoeg hooi kan heel veel kou aan. Een geschoren, oud of mager paard is een ander verhaal.

Onderdelen van een deken
De buitenste stof heet de buitenstof (shell), binnenin zit een gladde voering, en warme dekens hebben daartussen een isolerende vulling. Een of twee riemen worden over de borst gegespt, twee buikriemen kruisen onder de buik, en beenriemen lopen in een lus om de achterbenen om te voorkomen dat de deken opzij schuift. Bij veel outdoordekens hoort een los halsstuk of een capuchon.
Soorten dekens
| Soort | Waarvoor |
|---|---|
| Outdoordeken | Buiten. Waterdicht maar ademend, in gewichten van zonder vulling tot zwaar. |
| Staldeken | Alleen binnen. Warm maar niet waterdicht. |
| Sheet (regendeken of dunne staldeken) | Een deken zonder vulling. Een regendeken (turnout sheet) houdt regen en wind tegen; een dunne staldeken (stable sheet) houdt een paard schoon. |
| Zweetdeken (cooler) | Van wol of fleece, opgelegd bij een warm of nat paard na het werk, zodat het droogt zonder af te koelen. Niet op laten liggen bij een paard zonder toezicht. |
| Vliegendeken | Licht gaas tegen stekende insecten en zon. |
| Uitrijdeken (nierdeken) | Bedekt onder het zadel de lendenen en de achterhand, zodat de spieren warm blijven tijdens een koude warming-up. |
Vullingsgewicht en denier
De vulling is de isolatie van polyester, en het gewicht ervan in grammen is de beste maatstaf voor de warmte. Fabrikanten trekken de grenzen verschillend, dus kijk naar het getal, niet naar het etiket:
- Sheet: geen vulling
- Licht: tot ongeveer 100 g (sommige fabrikanten gaan tot 150 of 200 g)
- Middel: ongeveer 150 tot 250 g
- Zwaar: ongeveer 300 g en meer; extra zware dekens komen tot ongeveer 400 g
Denier zegt iets over de buitenstof, niet over de warmte. Het is een textieleenheid: het gewicht in grammen van 9.000 meter van één vezel. Een hoger getal betekent dikker garen en een sterkere stof, dus een outdoordeken van 1200 denier houdt het beter tegen een speelse weidemaat dan een van 600 denier. Veel buitenstoffen zijn ook als ripstop geweven, met een raster van zwaardere draden dat voorkomt dat een kleine scheur verder inscheurt.

Opmeten en pasvorm
Meet met een zacht meetlint vanaf het midden van de borst, om het breedste deel van de schouder en langs de zijkant naar het midden van de staart. In de Verenigde Staten is dat getal in inches de maat: een paard dat 78 inch meet, draagt een 78. Britse maten zijn in voet en inches (6’6” is 78 inch) en Europese in centimeters. Sommige merken laten het meetlint in plaats daarvan bij de zitbeenknobbel eindigen, dus controleer de maattabel van elke fabrikant.
Een voorlichtingsgids over de pasvorm van de University of Wisconsin–River Falls geeft deze controles:
- Een holle hand past tussen de schoft en de deken.
- Een vlakke hand schuift er bij de schouders onder, en het paard kan grazen zonder dat de deken strak trekt.
- De deken bedekt de romp zonder over de benen te hangen.
- Er past een handbreedte tussen de buikriemen en de buik, zodat er geen been in vast kan komen te zitten.
- Beenriemen hangen boven de spronggewrichten met een handbreedte ruimte, door elkaar heen gelust.
- Haken wijzen naar het paard toe, zodat ze niet achter hooinetten kunnen blijven haken.
Kaal geschuurde plekken bij de schouders, de schoft of de borst, of een deken die steeds naar één kant zakt, wijzen op een slechte pasvorm.
Wanneer een paard er een nodig heeft
Voorlichtingsdiensten zoals die van Utah State en Minnesota zijn het erover eens dat de meeste paarden die een normale wintervacht mogen laten groeien, geen deken nodig hebben. Utah State legt de onderste kritische temperatuur, waaronder een paard extra voer verbrandt om warm te blijven, op ongeveer 18°F (−8°C) met een wintervacht en 40°F (5°C) met een zomervacht. Een deken is zinvol voor een paard dat:
- geschoren is;
- heel jong of oud is, of te mager;
- nog niet aan de kou gewend is, bijvoorbeeld na een verhuizing uit een warmere streek;
- bij strenge kou geen schuilplek heeft.
Nattigheid en wind tellen net zo zwaar als temperatuur, want een doorweekte, platgedrukte vacht isoleert niet meer. Een vuistregel die US Equestrian aanhaalt: als twee van de drie, wind, nattigheid en kou, samenkomen, overweeg dan een deken. Leg nooit een deken op een nat paard; laat het eerst drogen onder een zweetdeken. Te veel deken is ook schadelijk: een paard wordt dan klam van het zweet en koelt daarna af. Onze gids hoe je ziet of je paard het koud heeft heeft een temperatuurtabel en de waarschuwingssignalen.
Dagelijkse verzorging
Haal de deken vaak af, dagelijks als het kan, om te poetsen en de huid en de ribben te controleren: gewichtsverlies verstopt zich onder een deken, en vochtige warmte kan huidschimmel kweken. Laat dekens voor het seizoen schoonmaken en repareren, en bewaar ze schoon en droog. Als een ouder paard in de loop van de winter afvalt ondanks goed voer, overleg dan met je dierenarts.
Goed om te weten
Vliegendekens met zebrastrepen zijn niet alleen een modegril. In een studie uit 2019 onder leiding van Tim Caro landden dazen veel minder vaak op paarden in gestreepte dekens dan op dezelfde paarden in zwarte of witte dekens, maar wel even vaak op hun onbedekte hoofd. De strepen lijken de landing van de dazen te verstoren.

Verwant harnachement
Een western “saddle blanket” gaat onder het zadel; zie zadeldekjes. Voor de benen, zie beenbeschermers en bandages, en voor de omgang met het paard, halsters en halstertouwen.
Bovenste afbeelding van Olga Ernst onder de licentie CC BY-SA 4.0
Afbeelding van Ealdgyth onder de licentie CC BY 3.0
Afbeelding van Gerbil onder de licentie CC BY-SA 4.0
Vertaald uit het Engels. Lees het origineel