Hackamores
Een hackamore is een hoofdstel zonder bit. In plaats van op de mond werkt hij op de neus, de kaak en soms de nek. Drie heel verschillende stukken harnachement delen de naam: de traditionele bosal van de Spaanse en Californische ruiters, de mechanische hackamore met zijn metalen scharen, en de sidepull, een modern ontwerp dat met eenvoudige directe druk werkt.

De bosal
De klassieke of “echte” hackamore is een bosal, een stijve neusriem van gevlochten ongelooide huid (rawhide), met een zware knoop onder de kaak, de heel knot. Hij hangt aan een licht hoofdstelletje, de hanger. Groene paarden dragen vaak ook een fiador, een dunne touwen keelriem die de bosal stabiel houdt. De teugel is een mecate, één lang touw, van oudsher van paardenhaar en zo’n 20 tot 25 voet lang, dat om de heel wordt gewikkeld om de pasvorm af te stellen en wordt vastgeknoopt tot zowel een teugel met een lus als een lang leidtouw.
Een bosal ligt rustig tot de ruiter een teugel optilt. Dan drukt hij op de zijkant van de neus en onder de kaak, en zodra het paard toegeeft, valt hij weer los. Je rijdt hem met twee handen, met één teugel tegelijk, met korte trekjes en loslaten; een constante trek aan beide teugels leert een paard alleen erop te leunen.
In de vaquerotraditie begint een jong paard in een dikke bosal en gaat het naar dunnere, lichtere bosals naarmate het leert. Later komt er onder een potlooddunne bosalito een spadebit bij (het “two-rein”-stadium), en ten slotte loopt het paard als afgerond “bridle horse” alleen op het bit. Als het goed wordt gedaan, duurt dat jaren. Bij wedstrijden in reined cow horse bestaan nog altijd aparte klassen voor Hackamore, Two Rein en Bridle, en op veel westernshows mogen jongere paarden in een bosal worden voorgesteld, met twee handen gereden.
Een bosal moet de vorm van de neus nauw volgen, zonder openingen waardoor hij kan schommelen en schuren, en dicht bij het onderste uiteinde van het neusbeen liggen. In rust moet hij stil hangen, zonder onder de kaak te raken, en de showregels staan daar geen stijf materiaal toe. Een ervaren hackamoretrainer kan de pasvorm controleren.
De mechanische hackamore

Een mechanische hackamore (ook hackamore bit of English hackamore genoemd) heeft een neusriem, twee metalen scharen en een kinketting of kinriem onder de kin. Als de ruiter trekt, zwaaien de scharen naar achteren en drukken ze met hefboomwerking de neusriem omlaag op de neus, de ketting omhoog in de kingroef en het hoofdstel op de nek, net zoals een stang dat doet. Langere scharen geven meer hefboomwerking. Hij stopt goed maar stuurt slecht, en omdat een beetje teugel veel kracht oplevert, vraagt hij om lichte, rustige handen. De neusriem hoort op het neusbeen, ruim boven de neusgaten; zit hij te laag, dan komt de hefboomwerking op het kwetsbare kraakbeen terecht.
Ondanks de naam wordt hij niet als een echte hackamore beschouwd. Hij is gebruikelijk bij trail- en endurancepaarden en bij wedstrijden op tijd zoals barrel race, maar veel westernshowklassen verbieden hem. In het internationale springen staan de FEI-regels hackamores toe.
De sidepull

Een sidepull is een neusriem van touw, leer of rawhide met aan elke kant een ring voor de teugels. Er is geen hefboomwerking: een trek aan één teugel brengt de neus naar die kant. Dat maakt hem makkelijk te begrijpen voor paard en ruiter, en hij wordt vaak gebruikt om jonge paarden op te leiden. De Engelse versie, de jumping cavesson of jumping hackamore, heeft een zware leren neusriem, vaak met een kabel erin. Hoe scherp een sidepull is, hangt af van hoe hard en dun de neusriem is.
De belangrijkste soorten
| Soort | Waarvoor |
|---|---|
| Bosal | Paarden opleiden en afmaken in de vaquerotraditie; westernhackamoreklassen |
| Mechanische hackamore | Hefboomwerking zonder bit: trail, endurance, snelheidswedstrijden, soms springen |
| Sidepull | Directe druk, geen hefboom: jonge paarden opleiden, ruiters die het bit achter zich laten |
| Jumping cavesson | Een Engelse sidepull, af en toe te zien in het springen |
Veiligheid
Geen enkele hackamore is uit zichzelf zacht. Ruwe handen, een slechte pasvorm of een te strakke neusriem kunnen de neus en de kaak kneuzen, en een mechanische hackamore die hard wordt gebruikt, kan de neus verwonden. Een bosal is een subtiel hulpmiddel dat een paard in onervaren handen in verwarring kan brengen; leer het dus van een ervaren trainer. Controleer na elke rit op schaafplekken of zwellingen, en als je een paard voor het eerst op een hackamore zet, rijd dan op een afgesloten plek tot je zeker bent van je remmen.
Het onderhoud is eenvoudig: maak het leer schoon (zie harnachement schoonmaken), en controleer de rawhide op scheuren of gebroken vlechtwerk, en de scharen, klinknagels en kinketting van een mechanische hackamore op slijtage.
Goed om te weten
“Hackamore” is een veramerikaanste vorm van het Spaanse jáquima, een hoofdstel of halster, een woord dat via het Arabisch in het Spaans terechtkwam. Rond 1850 stond het al in Engelse teksten.
Verwant harnachement
Voor andere manieren om zonder bit te rijden, zie bitloze hoofdstellen. Hackamores hangen aan hetzelfde soort riemwerk als gewone hoofdstellen, en het lange touw van de bosal wordt behandeld bij de andere teugels. Een neusriem aan een hoofdstel met bit is weer iets anders.
Bovenste afbeelding van Montanabw onder de licentie CC BY-SA 3.0
Afbeelding van Jean onder de licentie CC BY 2.0
Afbeelding van Montanabw, publiek domein
Vertaald uit het Engels. Lees het origineel