Volg ons gloednieuwe YouTube-kanaal!

Martingalen en tie-downs

Een martingaal is een riem, of een stel riemen, die van de singel tussen de voorbenen door omhoog loopt naar de teugels of de neusriem. Hij voorkomt dat een paard het hoofd zo hoog gooit dat het bit niet meer werkt en de ruiter het risico loopt een klap in het gezicht te krijgen. Een goed afgestelde martingaal doet helemaal niets zolang het paard zijn hoofd normaal draagt.

Een vos die springt, met een losse martingaal waarvan de teugels door de ringen lopen

Onderdelen

De meeste Engelse martingalen hebben een riem vanaf de singel die tussen de voorbenen door loopt, een halsriem die hem omhoog houdt (en de ruiter in nood iets geeft om vast te pakken), en een klein rubberen ringetje dat de twee bij elkaar houdt waar ze elkaar kruisen. Wat er aan het bovenste uiteinde gebeurt, maakt elk type anders.

De belangrijkste soorten

Soort Waarvoor
Losse martingaal (running) De riem splitst zich in tweeën, en elk deel eindigt in een ring waar een teugel doorheen loopt. Gaat het hoofd te hoog, dan trekken de ringen de teugels, en dus het bit, omlaag. Springen, eventing, de jacht, de rensport
Vaste martingaal (standing) Eén riem van de singel naar de achterkant van de neusriem. Hij beperkt hoe hoog het hoofd kan komen en werkt op de neus, niet op de mond. Showhunters, polo, de jacht
Ierse martingaal Een korte riem onder de hals met aan elk uiteinde een ring voor de teugels. Hij heeft geen effect op het hoofd; hij voorkomt dat de teugels over het hoofd slaan als het paard struikelt of de ruiter valt. Vooral in de rensport
Duitse martingaal Riemen vanaf de borst lopen door de bitringen en worden vastgeklikt aan ringen op de teugels, wat hefboomwerking toevoegt. Een africhtingshulpmiddel, nauw verwant aan de Britse Market Harborough
Tie-down De westernversie van een vaste martingaal: een riem van de cinch of de breast collar naar een neusriem, vaak van touw of leer. Barrel race, roping en andere wedstrijden op tijd

Een vos in een hunterklasse op een paardenshow, met een vaste martingaal van de singel naar de neusriem

Hoe elk ervan moet passen

Losse martingaal. Met het hoofd van het paard in de normale stand moeten de teugels in een rechte lijn van het bit naar de hand van de ruiter lopen, met de ringen een beetje los hangend. Buigt de martingaal de teugels voortdurend omlaag, dan is hij te kort. Gebruik altijd teugelstoppers, kleine leren of rubberen stoppers op elke teugel tussen de ring en het bit, zodat een ring niet naar voren kan schuiven en achter het bit of de teugelgesp kan blijven haken. Onder meer de Pony Club en British Eventing schrijven ze voor. Bij een stanghoofdstel of pelham hoort de martingaal aan de trensteugel, nooit aan de stangteugel.

Vaste martingaal. Als het paard normaal staat, moet je de riem onder de hals omhoog kunnen duwen tot hij de keel raakt. Maak hem alleen vast aan een gewone Engelse neusriem, of aan het Engelse deel van een flash. Maak hem nooit vast aan een Hannoverse of Mexicaanse neusriem, waar hij het zachte deel van de neus omlaag zou trekken, of aan het bit.

Tie-down. Die mag geen druk op de neus geven zolang het hoofd in de normale stand is, en mag pas gaan werken als het hoofd omhoog gaat.

Halsriem. Laat er een handbreedte ruimte tussen de riem en de schoft (de verhoging aan de basis van de hals), zodat hij niet drukt als het paard beweegt.

De losse martingaal van een springende schimmel, met de ringen op de teugels vlak bij het bit

Veiligheid

  • Een vaste martingaal of tie-down kan niet snel worden losgemaakt. Te kort afgesteld voorkomt hij dat het paard hoofd en hals gebruikt om zijn evenwicht te bewaren, en dat is belangrijk boven de hindernis en als een paard struikelt.
  • Maak een tie-down of vaste martingaal los voordat je door water gaat of gaat zwemmen. Een paard dat in het water uitglijdt of valt en zijn hoofd niet kan optillen, kan heel snel verdrinken.
  • Een martingaal is geen vervanging voor training. Als een paard ertegen vecht, zoek dan de oorzaak: het gebit, een pijnlijke rug, een slecht passend zadel of bit, of zware handen. Vraag je dierenarts, zadelpasser of instructeur om raad. Voortdurend trekken tegen een vaste martingaal kan de verkeerde spieren aan de onderkant van de hals opbouwen.
  • Controleer de stiknaden bij de ringen en de gespen vaak, en maak het leer samen met de rest van je harnachement schoon en vet het in (harnachement schoonmaken).

Wedstrijdregels

De regels veranderen, en ze verschillen per sport, land en niveau; controleer dus altijd het actuele reglement voordat je rijdt. In grote lijnen:

  • Dressuur. Martingalen zijn in de wedstrijdring niet toegestaan.
  • Eventing. Een losse martingaal is toegestaan in de springonderdelen, vaste martingalen niet, en veel organisatoren eisen teugelstoppers.
  • Springen. Volgens de (internationale) FEI-regels zijn losse martingalen in alle rubrieken toegestaan; vaste martingalen alleen in bepaalde nationale en kinderwedstrijden.
  • Amerikaanse hunters. Vaste en losse martingalen zijn toegestaan over hindernissen, maar niet in under saddle- of hackklassen op het vlakke.
  • Rensport. Losse en Ierse martingalen zijn gebruikelijk.
  • Western. Tie-downs zijn gebruikelijk in rodeowedstrijden op tijd, maar zijn in de meeste gejureerde westernklassen niet toegestaan.
  • Duitse martingalen en Market Harboroughs zijn trainingshulpmiddelen en zijn in de meeste wedstrijden verboden.

Goed om te weten

Veel borsttuigen hebben bij de borst een ring voor een martingaalaanzetstuk, zodat ruiters die beide nodig hebben met één stuk harnachement toe kunnen. Zie borsttuigen.

Verwant harnachement

Een martingaal werkt via de teugels, het bit of de neusriem, dus kies hem samen met het hoofdstel waarmee hij wordt gebruikt. Onze pagina met hoofdsteltermen noemt elke riem.

Harnachement

Bovenste afbeelding van Tsaag Valren onder de licentie CC BY-SA 4.0

Afbeelding van Serge Melki from Indianapolis, USA onder de licentie CC BY 2.0

Afbeelding van Amélie Tsaag Valren onder de licentie CC BY-SA 4.0

Vertaald uit het Engels. Lees het origineel