Volg ons gloednieuwe YouTube-kanaal!

Stijgbeugels

Een stijgbeugel is de voetsteun die aan elke kant van het zadel hangt. Hij helpt de ruiter op het paard te komen, in evenwicht te blijven en uit het zadel te komen in de lichte draf, boven een sprong of in galop. De maat is belangrijker dan de stijl: een voet die bij een val niet los kan komen, kan een ruiter laten blijven hangen en meesleuren.

De laars van een ruiter in een Engelse stijgbeugel tegen de flank van een bruin paard

Beugels en beugelriemen

Bij een Engels zadel is de stijgbeugel een metalen frame (Britse ruiters zeggen stirrup iron, Amerikanen vaak gewoon stirrup). Hij hangt aan een beugelriem, een verstelbare riem die over de beugelriemhaak loopt, een kort metalen haakje onder het klepje (skirt) aan de voorkant van het zadel. De voet van de ruiter rust op de platte onderkant, het voetvlak, dat vaak een rubberen inleg heeft voor grip. De meeste beugels zijn tegenwoordig van roestvrij staal. Onze pagina met termen voor Engels harnachement noemt de andere onderdelen van het zadel eromheen.

Beugelriemen rekken uit bij gebruik, en die aan de linkerkant rekt sneller uit, omdat ruiters aan die kant opstijgen. Als je ze af en toe van kant wisselt, blijven ze even lang.

Bij een westernzadel hangen de stijgbeugels aan fenders, brede leren flappen die ook de benen van de ruiter van de bezwete flanken van het paard houden. Westernbeugels zijn meestal van hout, vaak met metaal beslagen of met leer bekleed, en hebben een veel breder voetvlak dan een Engelse beugel.

Een met metaal beslagen westernbeugel aan de fender van een ranchzadel dat voor het werk wordt gebruikt

Soorten en waarvoor ze dienen

Soort Waarvoor
Gewone Engelse beugel Dagelijks rijden, vlakwerk en springen
Veiligheidsbeugel Laat de voet bij een val los: een rubberen band aan de buitenkant (de peacockbeugel, vaak gebruikt voor kinderen), een scharnierende of losschietende buitenarm, of een gebogen buitenkant
Brede westernbeugel Comfort tijdens lange uren in het zadel; bell- en flat-bottommodellen
Oxbow Een smalle, ronde westernbeugel waar sommige ropers en ranchruiters van houden; het kleine voetvlak vermoeit de voet bij lange ritten
Tapadero Een leren kap over de voorkant van een westernbeugel

Tapaderos, of taps, sluiten de voorkant van de beugel af, zodat de voet er niet doorheen kan schuiven en vast kan komen te zitten. Ze beschermen de voet van de ruiter ook tegen struikgewas, doornen en cactussen. Ze horen bij de oude Spaanse en Mexicaanse zadeltraditie en zijn nu te zien op werkende ranches en bij paarden in optochten en op trails. In de meeste showklassen zijn ze niet toegestaan.

Een Costa Ricaans zadel met een leren tapadero over de voorkant van de beugel

De juiste maat

Een stijgbeugel moet passen bij de laars van de ruiter, niet alleen bij de voet. De gebruikelijke regel is dat het voetvlak ongeveer een inch breder moet zijn dan het breedste deel van de laars, zodat er aan elke kant ongeveer een halve inch over is. Te smal, en de laars kan klem komen te zitten tussen de zijkanten. Te breed, en de hele voet kan erdoorheen schieten. In beide gevallen kan een ruiter die valt aan zijn voet blijven hangen. Kinderen hebben beugels nodig die passen bij hun eigen laarzen, geen reservepaar voor volwassenen.

Schoeisel is net zo belangrijk. Rijd in laarzen met een gladde zool en een kleine, duidelijke hak, die voorkomt dat de voet naar voren door de beugel schuift. Sneakers en wandelschoenen met een grof profiel kunnen klem raken.

Lengte

Voor vlakwerk in een Engels zadel ga je diep in het zadel zitten en laat je je benen lang hangen. Het voetvlak moet dan ongeveer tot je enkelknobbel komen. Voor het opstijgen leggen veel ruiters hun vingertoppen op de beugelriemhaak en kijken ze of de beugel tot de oksel reikt; dat is alleen een beginpunt. Springruiters rijden een paar gaatjes korter, en dressuurruiters iets langer. Westernruiters gebruiken dezelfde okselcontrole om mee te beginnen en stellen de lengte vanuit het zadel verder af.

Veiligheid

  • Een Engelse beugelriemhaak heeft een scharnierend uiteinde, het veiligheidsklepje. Rijd met dat klepje plat, nooit omhoog gezet, zodat de beugelriem van de haak kan glijden als een ruiter valt met een voet vast in de beugel.
  • Bind nooit voeten aan stijgbeugels vast, of stijgbeugels aan de singel of aan elkaar.
  • Schuif de beugels omhoog langs de beugelriemen als je het paard leidt of het opgezadeld laat staan, zodat ze niet kunnen zwaaien, achter een deurpost blijven haken of tegen de flanken van het paard slaan.
  • Controleer de stiknaden van de beugelriemen vaak. Een beugelriem die bij hoge snelheid breekt, kan zelfs een goede ruiter uit het zadel werpen.

Dagelijks onderhoud

Spoel modder van de beugels en voetvlakken af, en vervang de rubbers als ze glad gesleten zijn. Maak beugelriemen en fenders samen met de rest van het zadel schoon en vet ze in, zoals in onze gids over harnachement schoonmaken, en kijk goed naar het leer waar het om de beugel en de gesp vouwt, want daar barst het het eerst.

Goed om te weten

De stijgbeugel is jonger dan het rijden. De vroegste voetsteunen waren teenlussen die in India vanaf de tweede eeuw v.Chr. werden gebruikt. Het eerste betrouwbare bewijs van rijbeugels aan beide kanten van het zadel komt uit een Chinees graf bij Nanjing uit 322 n.Chr., en het oudste bewaard gebleven paar uit een graf uit 415 n.Chr. Met de Avaren bereikten stijgbeugels rond 600 n.Chr. Europa. Lees het hele verhaal in de geschiedenis van de stijgbeugel.

Verwant harnachement

Stijgbeugels werken samen met de rest van het zadel: zie zadels, Engelse zadels en westernzadels, de singels die het zadel op zijn plaats houden, en de enkele stijgbeugel van het dameszadel.

Harnachement

Bovenste afbeelding van Markus Spiske, publiek domein

Afbeelding van USDA NRCS Texas, publiek domein

Afbeelding van Green Mostaza onder de licentie CC BY 4.0

Vertaald uit het Engels. Lees het origineel