Volg ons gloednieuwe YouTube-kanaal!

Staartriemen en broekstukken

Een staartriem is een zachte lus die onder de staart van het paard ligt, met een riem verbonden aan de achterkant van het zadel of het tuig, zodat het zadel niet naar voren op de schoft kan schuiven. Een broekstuk (in het Engels breeching, ook geschreven als britching of britchen) is een brede riem rond de achterhand die een grotere versie van hetzelfde werk doet. In een tuig is het de rem van het paard.

Pakmuilezels met een broekstuk op een steil, rotsachtig bergpad, met voorop een pakdrijver op een muilezel

Onderdelen van een staartriem

Een staartriem bestaat uit twee delen. Het staartstuk (dock) is de afgeronde lus die onder de staartwortel door gaat; het is meestal van leer, glad en gevuld, en werd van oudsher gevuld met lijnzaad zodat het zacht bleef. De riem zelf, of rugriem, loopt over de wervelkolom naar het zadel en heeft een gesp om de lengte te verstellen. Bij een Engels zadel wordt hij vastgemaakt aan een ring of een metalen T aan de achterkant van de achterzwiesel (de verhoogde achterkant van de zit). Bij een westernzadel wordt hij vastgemaakt aan een D-ring die achter de achterzwiesel aan de zadelboom, het stevige frame binnenin het zadel, vastzit. Sommige staartstukken gaan open met een gesp, zodat je niet de hele staart erdoor hoeft te halen.

Een staartriem voor het rijden, die van de achterkant van een westernzadel naar de staart van een donkerbruin paard loopt

Wie er een nodig heeft

Rijzadels schuiven het meest naar voren bij paarden met een lage schoft en een ronde rug, bij ronde pony’s, en bij muilezels en ezels, die vaak een vlakkere rug hebben dan een paard. Het probleem is bergaf het ergst. Trail- en enduranceruiters in heuvelachtig gebied gebruiken daarom staartriemen, en muilezelzadels hebben ze al eeuwenlang.

Een staartriem is geen oplossing voor een slecht passend zadel. Een zadel dat op vlak terrein naar voren kruipt, heeft misschien de verkeerde vorm voor het paard, of de singel zit te ver naar voren. Raadpleeg een gekwalificeerde zadelpasser voordat je op een staartriem vertrouwt; onze gids over een zadel passen legt de basis uit.

Soorten en waarvoor ze dienen

Soort Waarvoor
Staartriem voor het rijden Houdt een rijzadel achter bij paarden met een lage schoft, pony’s en muilezels, vooral bergaf
Staartriem van een tuig Houdt het tuigzadel op zijn plaats en verankert de rugriem
Broekstuk van een mentuig Laat een paard in het lamoen het voertuig afremmen, stoppen en achteruit zetten
Broekstuk voor pakdieren en muilezels Voorkomt dat een pakzadel of muilezelzadel op steile paden naar voren schuift

Het broekstuk

Bij het mennen loopt het broekstuk rond de achterhand en wordt het aan het lamoen gegespt. Als het paard vaart mindert, of het voertuig bergaf begint te rollen, komt het gewicht van de kar tegen het broekstuk en houdt het paard het met zijn achterhand tegen. Zonder broekstuk zou het voertuig tegen het paard aan kunnen rijden. Een tweespan houdt vooral tegen via disselriemen die van de hamen naar het eind van de dissel lopen, en de voorpaarden van een meerspan, die voor de dissel lopen, dragen helemaal geen broekstuk. Ploegtuig heeft er meestal geen, omdat een ploeg die wordt voortgesleept niet vanzelf naar voren rolt. Zie mentuig voor de rest van de uitrusting.

Onder het zadel is een broekstuk gebruikelijk bij pakzadels, en veel muilezelruiters leggen het ook op rijzadels, vaak met een ingebouwde staartriem.

Een paard in mentuig met een staartriem onder de staart en een broekstuk rond de achterhand

Hoe ze moeten passen

Een staartriem moet goed aansluiten maar niet strak zitten. Hij moet pas gaan werken als het zadel begint te schuiven, en mag nooit de staart omhoog houden of voortdurend op de staartwortel drukken. Leer rekt uit als het warm wordt, dus controleer de lengte opnieuw na de eerste paar minuten van een rit. Bij een tuig houden veel menners ongeveer een handbreedte ruimte aan tussen de rug van het paard en de rugriem.

Het broekstuk ligt over de achterhand, ongeveer halverwege het breedste en het smalste punt. Te laag, en het drukt op het zwakkere deel van het achterbeen en zit het paard in de weg bij het stappen. Te hoog, en het kan onder de staart omhoog glijden. Als het paard in zijn haam leunt en de strengen strak staan, moet er ongeveer een handbreedte zitten tussen het broekstuk en de achterhand. Stel de riemen van het broekstuk zo af dat het voertuig niet ver genoeg naar voren kan rollen om het paard te raken.

Veiligheid en onderhoud

  • Laat een paard rustig aan een staartriem wennen. Een paard dat er nog nooit een heeft gevoeld, kan de staart klemmen of trappen; ga dus naast het paard staan, niet erachter, als je hem omdoet, en laat het paard ermee stappen of longeren voordat je gaat rijden.
  • Kijk na elke rit of elke keer mennen onder de staart en over de achterhand of er kaal geschuurde plekken zijn. Een pijnlijke staartwortel zie je makkelijk over het hoofd en is heel oncomfortabel.
  • Houd het staartstuk schoon en soepel. Opgedroogd zweet en gruis erop veroorzaken schaafplekken; veeg het dus na gebruik af en vet het samen met de rest van je harnachement in, volgens onze gids harnachement schoonmaken.
  • Let op de stiknaden waar het staartstuk aan de riem vastzit. Als die breken, kan het zadel vrij schuiven.

Goed om te weten

Staartriemen waren ooit standaard op cavaleriezadels. Het McClellan-zadel van het Amerikaanse leger kon begin twintigste eeuw nog met een staartriem worden uitgerust, tot problemen met de pasvorm het leger deden besluiten ervan af te zien. Ze bestaan nog steeds in het ceremoniële harnachement van sommige bereden regimenten.

Verwant harnachement

Een staartriem voorkomt dat een zadel naar voren schuift; een borsttuig voorkomt dat het naar achteren schuift. Beide werken samen met de singel en het zadel; zie westernzadels voor hoe een westernzadel op zijn plaats wordt gehouden.

Harnachement

Bovenste afbeelding van Pacific Southwest Region 5, publiek domein

Afbeelding van Montanabw onder de licentie CC BY-SA 3.0

Afbeelding van James St. John onder de licentie CC BY 2.0

Vertaald uit het Engels. Lees het origineel