Podogonia i pasy pośladkowe
Podogonie to miękka pętla leżąca pod ogonem konia, połączona paskiem z tyłem siodła lub uprzęży, dzięki czemu siodło nie może zsunąć się do przodu, na kłąb. Pas pośladkowy (w uprzęży zwany po prostu pośladkiem; ang. breeching, pisane też britching lub britchen) to szeroki pas wokół zadu, który wykonuje większą wersję tej samej pracy. W uprzęży jest hamulcem konia.

Części podogonia
Podogonie ma dwie części. Pętla to zaokrąglony element, który przechodzi pod nasadą ogona; zwykle jest skórzana, gładka i wyściełana, a tradycyjnie wypychano ją siemieniem lnianym, żeby pozostawała miękka. Pasek podogonia biegnie wzdłuż kręgosłupa do siodła i ma sprzączkę do regulacji długości. W angielskim siodle przypina się go do kółka lub metalowego zaczepu w kształcie litery T z tyłu tylnego łęku (podwyższonej tylnej części siedziska). W siodle westernowym przypina się go do kółka D przymocowanego do terlicy, czyli sztywnego stelaża wewnątrz siodła, za tylnym łękiem. Niektóre pętle rozpina się sprzączką, więc nie trzeba przewlekać przez nie całego ogona.

Kto go potrzebuje
Siodła wierzchowe najbardziej zsuwają się do przodu u koni z niskim kłębem i okrągłym grzbietem, u okrągłych kuców oraz u mułów i osłów, których grzbiety są często bardziej płaskie niż końskie. Najgorzej jest przy zjeździe w dół. Dlatego jeźdźcy terenowi i rajdowi w górzystych okolicach używają podogoni, a siodła dla mułów mają je od stuleci.
Podogonie nie naprawi źle dopasowanego siodła. Siodło, które przesuwa się do przodu na płaskim terenie, może mieć kształt nieodpowiedni dla konia albo popręg może leżeć za bardzo z przodu. Zanim zaczniesz polegać na podogoniu, poradź się wykwalifikowanego specjalisty od dopasowania siodeł; nasz poradnik jak dopasować siodło wyjaśnia podstawy.
Rodzaje i ich zastosowanie
| Rodzaj | Do czego służy |
|---|---|
| Podogonie wierzchowe | Utrzymuje siodło wierzchowe z tyłu u koni z niskim kłębem, kuców i mułów, zwłaszcza przy zjazdach |
| Podogonie zaprzęgowe | Utrzymuje siodełko uprzęży na miejscu i mocuje pasek grzbietowy |
| Pas pośladkowy w zaprzęgu | Pozwala koniowi w hołoblach zwalniać, zatrzymywać i cofać pojazd |
| Pas pośladkowy juczny i do siodła dla mułów | Nie pozwala siodłu jucznemu ani siodłu dla mułów przesuwać się do przodu na stromych szlakach |
Pas pośladkowy
W zaprzęgu pas pośladkowy obejmuje zad i jest przypięty do hołobli. Gdy koń zwalnia albo pojazd zaczyna toczyć się z górki, ciężar wózka napiera na pas pośladkowy, a koń wstrzymuje go zadem. Bez pasa pośladkowego pojazd mógłby najechać na konia. Para koni wstrzymuje pojazd głównie za pomocą naszelników biegnących od chomąt do końca dyszla, a przednie konie zaprzęgu wielokonnego, idące przed dyszlem, w ogóle nie mają pasów pośladkowych. Uprząż do pługa zwykle się bez niego obywa, bo ciągnięty pług nie toczy się do przodu. Resztę wyposażenia opisuje strona o uprzęży.
Pod siodłem pas pośladkowy jest typowy dla siodeł jucznych, a wielu jeźdźców na mułach zakłada go też do siodeł wierzchowych, często z wbudowanym podogoniem.

Jak powinny leżeć
Podogonie powinno przylegać, ale nie uciskać. Ma zaczynać działać dopiero wtedy, gdy siodło zaczyna się przesuwać, i nigdy nie powinno przez cały czas unosić ogona ani uciskać jego nasady. Skóra rozciąga się, gdy się nagrzewa, więc po pierwszych kilku minutach jazdy sprawdź długość ponownie. W uprzęży wielu powożących zostawia mniej więcej szerokość dłoni między grzbietem konia a paskiem grzbietowym.
Pas pośladkowy leży na zadzie mniej więcej w połowie między jego najszerszym a najwęższym miejscem. Zawieszony za nisko uciska słabszą część tylnej nogi i przeszkadza koniowi w stawianiu kroków. Zawieszony za wysoko może podjechać pod ogon. Gdy koń napiera na chomąto, a postronki są napięte, między pasem pośladkowym a zadem powinna być mniej więcej szerokość dłoni. Paski pasa pośladkowego wyreguluj tak, by pojazd nie mógł przetoczyć się do przodu na tyle, żeby dosięgnąć konia.
Bezpieczeństwo i pielęgnacja
- Podogonie wprowadzaj spokojnie. Koń, który nigdy go nie czuł, może przycisnąć ogon albo kopnąć, więc przy zakładaniu stój z boku, a nie za koniem, i zanim wsiądziesz, pozwól mu pochodzić w nim stępem albo popracować na lonży.
- Po każdej jeździe lub każdym powożeniu sprawdź, czy pod ogonem i na zadzie nie ma wytartej sierści. Obtartą nasadę ogona łatwo przeoczyć, a jest bardzo nieprzyjemna.
- Utrzymuj pętlę w czystości i dbaj, by była miękka. Zaschnięty pot i piasek powodują otarcia, więc przecieraj ją po użyciu i konserwuj razem z resztą sprzętu, według naszego poradnika czyszczenia sprzętu.
- Obserwuj szwy w miejscu, gdzie pętla łączy się z paskiem. Jeśli puszczą, siodło może się swobodnie zsuwać.
Warto wiedzieć
Podogonia były kiedyś standardem w siodłach kawaleryjskich. Do siodła McClellana armii amerykańskiej wciąż można było je dopinać na początku XX wieku, dopóki problemy z dopasowaniem nie skłoniły armii do rezygnacji z nich. Przetrwały do dziś w paradnym oporządzeniu niektórych pułków konnych.
Powiązany sprzęt
Podogonie nie pozwala siodłu zsuwać się do przodu, a napierśnik – do tyłu. Oba współpracują z popręgiem i siodłem; o tym, jak mocuje się siodło westernowe, przeczytasz w części siodła westernowe.
Zdjęcie główne: Pacific Southwest Region 5, domena publiczna
Zdjęcie: Montanabw, na licencji CC BY-SA 3.0
Zdjęcie: James St. John, na licencji CC BY 2.0
Przetłumaczono z angielskiego. Przeczytaj oryginał