Obserwuj nasz nowy kanał na YouTube!

Wytoki i tie-downy

Wytok to pasek albo zestaw pasków biegnący od popręgu w górę między przednimi nogami do wodzy lub nachrapnika. Nie pozwala koniowi zadzierać głowy tak wysoko, że wędzidło przestaje działać, a jeździec ryzykuje uderzenie w twarz. Dobrze wyregulowany wytok nie robi zupełnie nic, dopóki koń niesie głowę normalnie.

Kasztanowaty koń skokowy z wytokiem ruchomym, z wodzami przechodzącymi przez jego kółka

Części

Większość angielskich wytoków ma pasek od popręgu, który przechodzi między przednimi nogami, pasek szyjny, który go podtrzymuje (i daje jeźdźcowi coś do złapania w razie kłopotów), oraz małe gumowe kółko, które spina oba paski w miejscu, gdzie się krzyżują. Poszczególne rodzaje różnią się tym, co dzieje się na górnym końcu.

Główne rodzaje

Rodzaj Do czego służy
Wytok ruchomy Pasek rozdziela się na dwa, a każdy kończy się kółkiem, przez które przechodzi jedna wodza. Gdy głowa idzie za wysoko, kółka ściągają wodze, a więc i wędzidło, w dół. Skoki, WKKW, polowania, wyścigi
Wytok stały Pojedynczy pasek od popręgu do tylnej części nachrapnika. Ogranicza, jak wysoko może pójść głowa, i działa na nos, a nie na pysk. Konkursy hunterów (show hunters), polo, polowania
Wytok irlandzki Krótki pasek pod szyją z kółkiem na każdym końcu na wodze. Nie wpływa na głowę; nie pozwala wodzom przerzucić się przez głowę, gdy koń się potknie albo jeździec spadnie. Głównie wyścigi
Wytok niemiecki Paski od piersi przechodzą przez kółka wędzidła i przypinają się do kółek na wodzach, co dodaje dźwigni. Pomoc szkoleniowa, bliski krewny brytyjskiego Market Harborough
Tie-down Westernowa wersja wytoku stałego: pasek od popręgu westernowego (cinch) lub napierśnika do nachrapnika, często ze sznura albo skóry. Barrel racing, roping i inne konkurencje na czas

Kasztanowaty hunter na pokazie, z wytokiem stałym od popręgu do nachrapnika

Jak dopasować każdy z nich

Wytok ruchomy. Gdy koń trzyma głowę w normalnej pozycji, wodze powinny biec w linii prostej od wędzidła do ręki jeźdźca, a kółka lekko zwisać. Jeśli wytok cały czas załamuje wodze w dół, jest za krótki. Zawsze używaj stoperów na wodzach – małych skórzanych lub gumowych ograniczników na każdej wodzy między kółkiem a wędzidłem – żeby kółko nie mogło zsunąć się do przodu i zaczepić o wędzidło albo sprzączkę wodzy. Wymagają ich między innymi Pony Club i British Eventing. Przy ogłowiu munsztukowym lub pelhamie wytok zakłada się na wodzę wędzidłową, nigdy na munsztukową.

Wytok stały. Gdy koń stoi normalnie, powinno się dać podsunąć pasek pod szyją w górę, aż dotknie gardła. Przypinaj go wyłącznie do zwykłego nachrapnika angielskiego albo do górnej, angielskiej części nachrapnika polskiego (flash). Nigdy nie przypinaj go do nachrapnika hanowerskiego ani meksykańskiego, przy których ściągałby w dół miękką część nosa, ani do wędzidła.

Tie-down. Gdy głowa jest w normalnej pozycji, nie powinien w ogóle naciskać na nos; ma zaczynać działać dopiero wtedy, gdy głowa idzie w górę.

Pasek szyjny. Zostaw między nim a kłębem (wzniesieniem u nasady szyi) miejsce na dłoń, żeby nie uciskał, gdy koń się porusza.

Wytok ruchomy siwego konia skokowego, z kółkami leżącymi na wodzach blisko wędzidła

Bezpieczeństwo

  • Wytoku stałego ani tie-downu nie da się szybko odpiąć. Zbyt krótko wyregulowany nie pozwala koniowi używać głowy i szyi do utrzymania równowagi, a to ma znaczenie na przeszkodach i wtedy, gdy koń się potknie.
  • Odepnij tie-down lub wytok stały, zanim wjedziesz do wody albo koń zacznie płynąć. Koń, który poślizgnie się lub przewróci w wodzie i nie może podnieść głowy, może bardzo szybko utonąć.
  • Wytok nie zastąpi szkolenia. Jeśli koń z nim walczy, poszukaj przyczyny: zęby, obolały grzbiet, źle dopasowane siodło lub wędzidło albo ciężka ręka. Zapytaj weterynarza, specjalistę od dopasowania siodeł lub instruktora. Ciągłe napieranie na wytok stały może zbudować niewłaściwe mięśnie na spodzie szyi.
  • Często sprawdzaj szwy przy kółkach i sprzączki, a skórę czyść i konserwuj razem z resztą sprzętu (jak czyścić sprzęt jeździecki).

Przepisy na zawodach

Przepisy się zmieniają i różnią się w zależności od dyscypliny, kraju i poziomu, więc przed startem zawsze sprawdź aktualny regulamin. W ogólnym zarysie:

  • Ujeżdżenie. Wytoki są zabronione na czworoboku konkursowym.
  • WKKW. Wytok ruchomy jest dozwolony w próbach skokowych, stały nie, a wielu organizatorów wymaga stoperów na wodzach.
  • Skoki przez przeszkody. Według przepisów FEI (międzynarodowych) wytoki ruchome są dozwolone we wszystkich konkursach; stałe tylko w niektórych zawodach krajowych i dziecięcych.
  • Amerykańskie konkursy hunterów. Wytoki stałe i ruchome są dozwolone na przeszkodach, ale nie w klasach under saddle ani hack na płaskim.
  • Wyścigi. Wytoki ruchome i irlandzkie są powszechne.
  • Western. Tie-downy są powszechne w rodeowych konkurencjach na czas, ale w większości ocenianych klas westernowych są niedozwolone.
  • Wytoki niemieckie i Market Harborough to pomoce szkoleniowe i są zabronione na większości zawodów.

Warto wiedzieć

Wiele napierśników ma przy piersi kółko do przypięcia wytoku ruchomego, więc jeźdźcy, którzy potrzebują obu, mogą korzystać z jednego elementu sprzętu. Zobacz napierśniki.

Powiązany sprzęt

Wytok działa przez wodze, wędzidło lub nachrapnik, więc trzeba go dobierać razem z ogłowiem, z którym jest używany. Na naszej stronie z nazwami części ogłowia znajdziesz nazwę każdego paska.

Sprzęt jeździecki

Zdjęcie główne: Tsaag Valren, na licencji CC BY-SA 4.0

Zdjęcie: Serge Melki from Indianapolis, USA, na licencji CC BY 2.0

Zdjęcie: Amélie Tsaag Valren, na licencji CC BY-SA 4.0

Przetłumaczono z angielskiego. Przeczytaj oryginał