HipologiaPodstawy wiedzy o koniach
Rasy koni według kraju: narodowy koń każdego państwa
Tylko nieliczne kraje mają konia narodowego zapisanego w prawie. Kanada, Argentyna i Brazylia uchwaliły ustawy wskazujące jedną rasę; Peru, Chile, Kolumbia, Wenezuela i Węgry chronią swoje konie jako dziedzictwo narodowe; Turkmenistan i Lesotho umieściły je w herbie. Wszędzie indziej „koń narodowy” to kwestia tradycji i dumy. Ta lista pokazuje, gdzie jest jak.

Nasza encyklopedia przypisuje 977 ras do krajów, z których pochodzą; wszystkie możesz przeglądać na mapie ras albo według kraju. Każda nazwa kraju poniżej prowadzi do jego strony.
Narodowe z mocy prawa
To kraje, w których parlament albo rząd formalnie wskazał rasę. Jest ich mniej, niż można by sądzić.
| Kraj | Rasa | Co mówi prawo |
|---|---|---|
| Kanada | Koń kanadyjski | Ustawa National Horse of Canada Act (2002) ogłasza go „narodowym koniem Kanady”. |
| Argentyna | Criollo | Ustawa nr 27.414 (2017) ogłasza criollo koniem narodowym i częścią dziedzictwa kulturowego Argentyny. |
| Brazylia | Mangalarga Marchador | Ustawa nr 12.975 (2014) ogłasza go rasą narodową. |
| Peru | Peruwiański koń paso | Dekret z mocą ustawy z 1992 roku uznaje go za rasę rodzimą Peru; od 2000 roku jest też dziedzictwem kulturowym narodu. |
| Chile | Koń chilijski (corralero) | W 2011 roku dekretem uznany za pomnik przyrody. |
| Kolumbia | Kolumbijski paso fino | Ustawa nr 1842 (2017) uznaje go za narodowe dziedzictwo genetyczne. |
| Wenezuela | Wenezuelski criollo (llanero) | Dekretem prezydenckim uznany za dziedzictwo genetyczne republiki. |
| Portoryko | Portorykański paso fino | Ustawowo uznany za część dziedzictwa kulturowego Portoryko (w 1988 roku i ponownie w 2023). |
| Węgry | Nonius, gidran, koń półkrwi Kisber, koń arabski Shagya, Furioso-North Star i inne | Uchwała parlamentu z 2004 roku ogłasza chronione rodzime rasy Węgier – w tym osiem ras koni – skarbami narodowymi. |
Kanada ma najbardziej uporządkowaną wersję. Koń kanadyjski (14–16 hands) wywodzi się od koni przywiezionych statkami z Francji do Nowej Francji w XVII wieku, a cheval canadien przez kolejne trzysta lat wykonywał w Quebecu każdą pracę, przez każdą zimę. Ustawę przeczytasz w niecałą minutę.

Ameryka Południowa traktuje swoje konie równie poważnie jak piłkę nożną. Criollo, koń chilijski i wenezuelski llanero to potomkowie koni hiszpańskich, które dotarły tam w XVI wieku, a potem zostały ukształtowane przez pampę, góry i zalewowe równiny. Rasy chodowe – peruwiański paso, kolumbijski i portorykański paso fino oraz brazylijski Mangalarga Marchador – to ten sam iberyjski materiał hodowlany, selekcjonowany pod kątem wygodnego chodu na długich dystansach.
Narodowe dzięki godłu, pomnikowi albo liście dziedzictwa
Nie ma tu „ustawy o koniu narodowym”, ale państwo dało jasno do zrozumienia, co czuje, na inne sposoby.
| Kraj | Rasa | Status |
|---|---|---|
| Turkmenistan | Koń achał-tekiński | Widnieje w godle państwowym; ma święto narodowe, Dzień Konia Turkmeńskiego, obchodzone w ostatnią niedzielę kwietnia; tradycje jego hodowli trafiły w 2023 roku na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO. |
| Lesotho | Kuc basotho | Dwa konie basotho podtrzymują tarczę w herbie. |
| Czechy | Koń kladrubski | Stado stadniny jest narodowym zabytkiem kultury, a krajobraz stadniny w Kladrubach w 2019 roku wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO. |
| Słowenia, Austria i sześciu sąsiadów | Lipican | Tradycje hodowli lipicanów UNESCO wpisało na listę w 2022 roku wspólnie dla ośmiu krajów. Słowenia ma też dwa lipicany na monecie 20-centowej. |
| Korea Południowa | Kuc z Czedżu (Cheju) | Od lat 80. XX wieku chroniony przez rząd Korei jako pomnik przyrody. |
| Japonia | Misaki | Dzikie stado na przylądku Toi wraz z jego terenem jest narodowym pomnikiem przyrody (1953). |
| Belgia | Koń belgijski (brabancki) | Kultura związana z końmi pociągowymi jest od 2018 roku w spisie niematerialnego dziedzictwa Flandrii. |
| Indie (Manipur) | Kuc manipuri | Stan Manipur w 2016 roku przyjął program ochrony swojego kuca do polo. |
Lipican to najbardziej międzynarodowy koń narodowy, jaki istnieje. Wyhodowano go dla dworu Habsburgów w Lipicy, na terenie dzisiejszej Słowenii; sławę zdobył w Wiedniu; hodowano go w stadninach na Węgrzech, w Chorwacji, na Słowacji, w Rumunii, we Włoszech oraz w Bośni i Hercegowinie. Wniosek do UNESCO złożyło wspólnie osiem krajów, co też jest jakimś sposobem na zakończenie sporu.
Narodowe z tradycji
Większość „koni narodowych” jest właśnie taka: nikt nie uchwalił ustawy i nikt jej nie potrzebował.
| Kraj | Rasa | Dlaczego |
|---|---|---|
| Islandia | Koń islandzki | To jedyna rasa w kraju i jedyna, na którą Islandia pozwala: koni nie wolno importować, a koń, który wyjedzie, nigdy nie może wrócić. |
| Finlandia | Koń fiński | Ogłoszony koniem narodowym podczas obchodów stulecia księgi stadnej w 2007 roku; ma też własne święto, 6 września. To raczej uroczystość niż przepis prawa. |
| Norwegia | Koń fiordzki | Uważany za konia narodowego. Oficjalnie jest jedną z norweskich „ras narodowych” objętych ochroną, razem z koniem døle i koniem z Nordlandu/Lyngen. |
| Dania | Koń fryderyksborski | Hodowany w dawnej stadninie królewskiej i nazywany koniem narodowym; narodowym koniem pociągowym jest koń jutlandzki. |
| Irlandia | Irlandzki koń pociągowy | Zwykle to on dostaje ten tytuł, a kuc Connemara uchodzi za narodowego kuca. Żaden z nich nie ma go w prawie. |
| Meksyk | Azteca | Pierwsza rasa wyhodowana w Meksyku; ministerstwo rolnictwa nadało jej oficjalną księgę stadną w 1982 roku i powszechnie nazywa się ją narodowym koniem Meksyku. |
| Kostaryka | Kostarykański koń wierzchowy | Hodowcy nazywają go rasą narodową; projekt ustawy, która miała uczynić go oficjalnym symbolem narodowym, w chwili pisania tego tekstu wciąż czekał na rozpatrzenie przez parlament. |
| Azerbejdżan | Koń karabachski | Często opisywany jako zwierzę narodowe Azerbejdżanu. Nie udało nam się znaleźć ustawy, która by to stanowiła. |
| Szwajcaria | Franches-Montagnes | Jedyna wciąż istniejąca rasa koni pochodzenia szwajcarskiego, wspierana przez narodową stadninę. |
| Szkocja | Clydesdale | „Duma Szkocji” przez aklamację. |

Islandia to przypadek najczystszy. Nasza baza danych ma dla tego kraju dokładnie 1 rasę, bo jest ich dokładnie jedna. Konie przybyły tam z nordyckimi osadnikami w IX i X wieku, a przez większość czasu od tamtej pory ich import był zakazany, więc koń islandzki (13–14 hands) ma wyspę dla siebie od mniej więcej tysiąca lat.
Turkmenistan idzie w przeciwną stronę i nadaje temu jak najbardziej oficjalny charakter. Koń achał-tekiński widnieje w samym środku godła państwowego, a jego hodowla jest traktowana jak narodowa forma sztuki.
Kraje, które mają zbyt wielu kandydatów
Niektóre z największych końskich potęg w ogóle nie mają konia narodowego, bo wybór jednego wywołałby kłótnię.
- Stany Zjednoczone nie mają konia narodowego, ale wiele stanów ma swojego konia stanowego. Koń morgan to wybór Vermontu i Massachusetts, koń pełnej krwi angielskiej – Kentucky i Marylandu, Quarter Horse – Teksasu, Oklahomy i Missisipi. Tennessee ma Tennessee Walking Horse, Missouri – Fox Trottera, Idaho – appaloosę, Alabama – konia racking, Floryda – Cracker Horse, Dakota Północna – nokotę, Karolina Południowa – Marsh Tacky, a Wirginia stanowego kuca, kuca z Chincoteague.
- Anglia, Francja i Niemcy mają po kilkadziesiąt rodzimych ras (w naszej bazie odpowiednio 40, 56 i 50) i rozsądnie nigdy nie próbowały ich uszeregować.
- Hiszpania i Portugalia słyną na całym świecie z konia andaluzyjskiego i lusitano, Indie z konia marwari, Mongolia z konia mongolskiego, a Maroko z konia berberyjskiego. Nie znaleźliśmy ustawy, która ogłaszałaby którykolwiek z nich koniem narodowym, więc pominęliśmy je w tabelach. Mimo to nikt, kto był w Jerez albo w Ułan Bator, nie ma co do tego żadnych wątpliwości.
Jak to sprawdzaliśmy
W przypadku „narodowych z mocy prawa” szukaliśmy samej ustawy albo dekretu, tam, gdzie się dało – na rządowych stronach z aktami prawnymi, a przy listach dziedzictwa korzystaliśmy z list samego UNESCO. Jeśli znaleźliśmy tylko związek hodowców albo czasopismo nazywające konia „rasą narodową”, trafiał on do tabeli tradycji albo w ogóle nie trafiał na listę. Jeśli twój kraj nadał swojemu koniowi oficjalny status, a my to przeoczyliśmy, wystarczy nam nazwa i numer ustawy.
Odkrywaj dalej: zakręć globusem na mapie ras, poznaj losową rasę dzięki rasie dnia albo sprawdź, które konie narodowe należą też do najrzadszych ras na świecie.
Przetłumaczono z angielskiego. Przeczytaj oryginał





