Obserwuj nasz nowy kanał na YouTube!

Podstawy wiedzy o koniach

Czy mój koń ma nadwagę? Ocena kondycji ciała w prostych słowach

· The Equinest

Przesuń dłonią po żebrach konia. Jeśli łatwo je wyczuwasz pod cienką, sprężystą warstwą, ale ich nie widać, koń jest mniej więcej w sam raz. Jeśli musisz mocno nacisnąć, żeby je znaleźć, ma nadwagę, a jeśli w ogóle nie możesz ich znaleźć, jest otyły. Na tym polega istota oceny kondycji ciała; reszta to zrobienie tego samego w pięciu kolejnych miejscach i zapisanie liczby.

Okrągły biały kuc pasący się w ogrodzie

Ma to znaczenie, bo oko się przyzwyczaja. W badaniu z Wirginii obejmującym 300 koni około połowa była w nadmiernej kondycji albo otyła, a badania w kilku krajach wykazały, że właściciele zwykle oceniają swoje konie jako szczuplejsze, niż robi to wyszkolony oceniający. Kiedy większość koni w stajni jest trochę za gruba, trochę za gruby koń wygląda normalnie.

Skala Henneke

System, którego używa większość weterynarzy, opracował Don Henneke z Texas A&M University i opublikował w 1983 roku. Ocenia on pokrycie tłuszczem w skali od 1 do 9 na podstawie oglądania, a przede wszystkim obmacywania sześciu części ciała. Nie wymaga żadnego sprzętu, sprawdza się przy każdej rasie i to właśnie tej skali używają inspektorzy ochrony zwierząt, gdy muszą obiektywnie opisać kondycję konia.

Ocena Nazwa Co stwierdzasz
1 Bardzo zła Skrajne wychudzenie. Kręgosłup, żebra, guzy biodrowe i nasada ogona wyraźnie sterczą; nigdzie nie ma tłuszczu
2 Bardzo chudy Kości wciąż wyraźne, pokryte tylko cienką warstwą
3 Chudy Żebra łatwo widoczne; trochę tłuszczu nad kręgosłupem; guzy biodrowe zaokrąglone, ale wyraźne
4 Umiarkowanie chudy Widoczny słaby zarys żeber; lekki grzbiet wzdłuż kręgosłupa
5 Umiarkowany Żebra łatwo wyczuwalne, ale niewidoczne; grzbiet płaski; łopatki i szyja gładko przechodzą w tułów
6 Umiarkowanie umięśniony Żebra wyczuwalne przy lekkim nacisku; tłuszcz wokół nasady ogona miękki; początek bruzdy wzdłuż grzbietu
7 Dobrze odżywiony Żebra wyczuwalne tylko przy mocnym nacisku, z tłuszczem między nimi; bruzda wzdłuż grzbietu; tłuszcz wzdłuż szyi i kłębu
8 Gruby Żebra trudno znaleźć; wyraźna bruzda; gruba szyja; miękki tłuszcz wokół nasady ogona i po wewnętrznej stronie ud
9 Skrajnie gruby Głęboka rynna wzdłuż grzbietu; wybrzuszony, nierówny tłuszcz na żebrach, nasadzie ogona, kłębie i szyi

Dla większości koni zdrowy zakres to 4–6, a zwykłym celem jest 5. Gdzie dokładnie, zależy od typu konia i jego pracy: wytrenowany koń pełnej krwi angielskiej w treningu może mieć szczupłe 4–5, a rodzimy kuc wchodzący w zimę – 6.

Gdzie patrzeć i co obmacać

Oceń każdą z sześciu okolic w skali od 1 do 9, a potem wylicz średnią. Używaj płaskiej dłoni i mocnego nacisku; zimowa sierść wiele ukrywa, w obie strony.

  1. Szyja. Obmacaj grzebień szyi, czyli górną linię pod grzywą. Powinna być twarda i wąska, a nie gruba czy rozedrgana.
  2. Kłąb. U chudego konia ostro sterczy; u grubego jest schowany w tłuszczu.
  3. Za łopatką. Tuż za łokciem i łopatką, tam gdzie leży popręg, tworzy się poduszka tłuszczu.
  4. Żebra. Najbardziej przydatny pojedynczy test. Łatwo wyczuwalne, a niewidoczne, to 5.
  5. Lędźwie i grzbiet. Sterczący grzbiet kręgosłupa oznacza, że koń jest za chudy; płaski grzbiet jest w porządku; rynna, w którą dałoby się wlać wodę, oznacza, że jest za gruby.
  6. Nasada ogona. Tłuszcz jest tu miękki i gąbczasty, a z czasem tworzy poduszki po obu stronach ogona.

Dwie przestrogi. Duży brzuch to nie tłuszcz: może to być brzuch od siana, ciąża albo robaki, a chude konie często go mają. Poza tym różne typy koni odkładają tłuszcz inaczej, więc cob i koń wyścigowy z tą samą oceną nie będą wyglądać tak samo. Obmacuj, nie tylko patrz.

W Wielkiej Brytanii możesz spotkać zamiast tego skalę od 0 do 5, która działa tak samo, tylko ma mniej stopni. Mamy film World Horse Welfare, który pokazuje, jak ocenić otłuszczenie według tej skali.

Tłusty grzebień szyi

Tłuszcz na górze szyi zasługuje na osobną ocenę, bo jest ściśle związany z zaburzeniami insulinowymi, czasem u koni, które gdzie indziej nie wyglądają na grube. Skala oceny grzebienia szyi (cresty neck score), opublikowana przez Cartera i współpracowników w 2009 roku, ma stopnie od 0 do 5.

Ocena Grzebień szyi
0 Grzebienia nie widać ani nie czuć
1 Nic nie widać, ale da się wyczuć lekkie wypełnienie
2 Grzebień widoczny, tłuszcz rozłożony równo od potylicy do kłębu; da się go objąć dłonią i przegiąć na boki
3 Powiększony i pogrubiony, nagromadzony w środkowej części szyi; zaczyna tracić giętkość na boki
4 Bardzo mocno powiększony, trudno go przegiąć, mogą się na nim pojawiać poprzeczne fałdy
5 Tak duży, że na stałe opadł na jedną stronę

Ocena 3 lub wyższa to sygnał ostrzegawczy, niezależnie od tego, jak wygląda reszta konia. Jeśli grzebień nagle wydaje się twardszy niż zwykle, warto zadzwonić do weterynarza.

Dlaczego to ważne

  • Ochwat. Otyłość, a zwłaszcza tłuszcz na szyi i nasadzie ogona, idzie w parze z dysregulacją insuliny, czyli zaburzeniem hormonalnym, które stoi za większością przypadków ochwatu pastwiskowego. Ochwat jest bolesny, może prowadzić do kalectwa i często wraca. Tutaj dowiesz się, jak rozpoznać pierwsze objawy.
  • Koński zespół metaboliczny (EMS). Tak nazywa się to połączenie miejscowego otłuszczenia, dysregulacji insuliny i ryzyka ochwatu. Szczególnie podatne są kuce, coby, rasy rodzime, konie morgan, araby i inne „łatwo tyjące” konie. Rozpoznaje się go na podstawie badania krwi, więc zapytaj weterynarza, jeśli twój koń ma ocenę 7 lub wyższą albo tłusty grzebień szyi.
  • Zużycie organizmu. Dodatkowe kilogramy obciążają stawy i kopyta, utrudniają pracę i spowalniają chłodzenie organizmu w upały. Zużywają też część udźwigu konia, zanim jeździec w ogóle wsiądzie.
  • Drugi koniec skali. Ocena 3 lub niższa także wymaga wyjaśnienia. Zwykle winne są zęby, robaki, ból, choroba, przepychanki przy paśniku z sianem albo po prostu za mało jedzenia, a zacząć trzeba od weterynarza.

Połącz ocenę z wagą

Ocena kondycji mówi, jak gruby jest koń; waga mówi, ile tego konia jest. Potrzebujesz obu. Sama waga nie odróżni wytrenowanego konia ważącego 500 kg od zapuszczonego, a sama ocena nie pokaże powolnych zmian.

Zmierz obwód klatki piersiowej i długość tułowia i wpisz je do naszego kalkulatora wagi albo użyj taśmy do ważenia. Żadna z tych metod nie jest dokładna, ale obie są powtarzalne, a chodzi o trend. Zapisuj wagę, ocenę kondycji i ocenę grzebienia szyi co dwa tygodnie, w tym samym miejscu i o tej samej porze dnia.

Jeśli odpowiedź brzmi „tak”

Odchudzanie konia trwa długo, a bezpiecznie robi się je razem z weterynarzem. Ogólny plan jest zawsze mniej więcej taki sam:

  • Waż paszę objętościową. To przez zgadywanie koń doszedł do tego stanu. Kalkulator żywienia i kalkulator zapotrzebowania pokarmowego podadzą ci wartości wyjściowe.
  • Nie głódź go. Zalecenia weterynaryjne przy odchudzaniu to zwykle około 1,25–1,5 procent masy ciała dziennie w paszy objętościowej, liczone jako sucha masa, i nie mniej bez nadzoru weterynarza. Zbyt drastyczne ograniczenie paszy może wywołać hiperlipemię, groźne zaburzenie przemiany tłuszczów, zwłaszcza u kuców, koni miniaturowych i osłów.
  • Ograniczaj kalorie, a nie włókno. Najpierw odstaw ziarno i słodkie przysmaki (zobacz, co konie mogą jeść), wybierz mniej kaloryczne siano i zapytaj weterynarza o jego moczenie. Zostaw w diecie balanser witaminowo-mineralny.
  • Ogranicz trawę. Kaganiec pastwiskowy, wypas kwaterowy albo system paddock paradise zmniejszają pobieranie paszy, a koń dalej jest na dworze i w ruchu.
  • Dodaj ruch, jeśli koń jest zdrowy. Jeśli przechodził ochwat, najpierw uzyskaj zgodę weterynarza.
  • Celuj w powolną, stałą utratę wagi i oceniaj kondycję ponownie co dwa tygodnie. Licz się z tym, że potrwa to miesiące.

Więcej pomysłów znajdziesz w naszych wskazówkach, jak kontrolować wagę konia i w tekście o tym, dlaczego waga ma znaczenie.

Nie jesteśmy weterynarzami. Nagła utrata wagi, twardy lub obrzęknięty grzebień szyi albo jakiekolwiek oznaki bolących kopyt wymagają weterynarza, a nie planu diety.

Przetłumaczono z angielskiego. Przeczytaj oryginał