Obserwuj nasz nowy kanał na YouTube!

Podstawy wiedzy o koniachHipologia

Jak czytać mowę ciała konia: uszy, ogon i oczy

· The Equinest

Zacznij od uszu. Postawione do przodu oznaczają, że uwaga konia jest skupiona na tym, co przed nim; odwrócone do tyłu – na tym, co za nim; położone płasko po szyi oznaczają: przestań to robić. Potem sprawdź tę interpretację z oczami, chrapami, ogonem i nogami, bo pojedynczy sygnał łatwo źle odczytać. Dopiero cały koń składa się w zdanie.

Kasztanowaty koń widziany od tyłu, z jednym uchem skierowanym do przodu, a drugim do tyłu

Konie to zwierzęta stadne i ofiary drapieżników, więc są stworzone do tego, żeby sygnalizować po cichu i odczytywać się nawzajem z daleka. Robią to przez cały dzień. Im więcej z tego potrafisz odczytać, tym bezpieczniejsze i przyjemniejsze jest twoje towarzystwo dla konia.

Uszy

Każde ucho porusza się niezależnie i wskazuje, gdzie jest uwaga konia.

Uszy Zwykle oznaczają
Oba postawione do przodu Zainteresowanie czymś z przodu; jeśli głowa jest wysoko, a ciało sztywne – zaniepokojenie tym
Jedno do przodu, drugie do tyłu Podzielona uwaga; częste u konia pod jeźdźcem, który słucha jeźdźca
Luźno rozchylone na boki Drzemka albo spokój
Szybko strzygące w przód i w tył Niepewność, niepokój, próba zlokalizowania czegoś
Odwrócone do tyłu, ale luźne Nasłuchiwanie za sobą albo skupienie
Położone płasko po szyi Złość albo groźba. Traktuj to poważnie
Sztywno odwrócone do tyłu lub opuszczone, przy napiętym pysku Możliwy ból (zobacz niżej)

Różnicę między uszami „do tyłu” a „położonymi” warto poznać najpierw. Uszy odwrócone do tyłu przy łagodnym oku po prostu nasłuchują. Uszy przyciśnięte tak mocno, że niemal znikają w grzywie, przy zaciśniętym pysku i zmarszczonych chrapach, to groźba.

Uszami konie odczytują też siebie nawzajem. W badaniu z 2014 roku konie wybierające między dwoma wiadrami z paszą kierowały się tym, gdzie patrzy inny koń na zdjęciu, ale już nie wtedy, gdy jego uszy albo oczy były zasłonięte. Jeśli chcesz poćwiczyć, mamy całą galerię końskich uszu.

Oczy

  • Łagodne, z opadającymi powiekami i powolnym mruganiem: rozluźnienie.
  • Szeroko otwarte, z widocznym białkiem: strach albo silne podekscytowanie. (Niektóre konie pokazują białko cały czas, zwłaszcza konie tarantowate (appaloosa), więc poznaj, co jest normalne u twojego.)
  • Zmrużone, z przymkniętą powieką i zmarszczkami lub napięciem nad okiem: niepokój albo ból.
  • Nieruchome, wpatrzone w jeden punkt, a koń wycofany: często ból albo choroba.

Oczy konia leżą po bokach głowy, co daje mu bardzo szerokie pole widzenia z martwym polem bezpośrednio za nim i drugim tuż przed nosem. Dlatego podchodzi się do konia od strony łopatki i najpierw się do niego odzywa.

Chrapy, wargi i podbródek

  • Luźna dolna warga, miękkie, okrągłe chrapy: rozluźnienie. Drzemiącemu koniowi dolna warga może zwisać i się kołysać.
  • Rozdęte chrapy: ciężka praca, podekscytowanie albo strach.
  • Zaciśnięte wargi, zaciśnięta szczęka i podbródek, który wygląda na spłaszczony lub ściągnięty: napięcie albo ból.
  • Chrapy ściągnięte i zmarszczone z tyłu, wargi mocno zaciśnięte: rozdrażnienie, zwykle razem z położonymi uszami.
  • Górna warga podwinięta, nos w górze: reakcja flehmena. Koń wciąga zapach do specjalnego narządu w nosie. Nie śmieje się z ciebie.
  • Ziewanie nie jest dobrze poznane; może oznaczać odprężenie po napięciu, a częste ziewanie może towarzyszyć dyskomfortowi. Wciąż jest zabawne.

Głowa i szyja

Opuszczona głowa przy poziomej szyi należy do spokojnego konia; wysoko uniesiona głowa na sztywnej szyi – do czujnego albo przestraszonego. Szyja wyciągnięta nisko, z położonymi uszami i nosem wypchniętym do przodu (tzw. „wężowanie”), oznacza, że koń przegania innego konia (albo ciebie).

Ogon

Ogon Zwykle oznacza
Zwisa luźno, kołysze się w rytm kroku Rozluźnienie
Uniesiony jak flaga Podekscytowanie, chęć do zabawy, czujność
Mocno przyciśnięty Strach, zimno albo dyskomfort
Leniwie macha Muchy
Smaga lub kręci się Rozdrażnienie albo ból; pod siodłem często sprzeciw wobec łydki lub ręki jeźdźca

Nogi i postawa

  • Jedna tylna noga oparta na czubku kopyta, biodro opuszczone: odpoczynek. To normalne.
  • Grzebanie przednią nogą: zniecierpliwienie albo frustracja; w połączeniu z innymi objawami – kolka.
  • Tupanie: muchy albo rozdrażnienie.
  • Przednia noga „wysunięta” przed siebie albo ciągłe przenoszenie ciężaru: bolące kopyta lub nogi. Zadzwoń do weterynarza.
  • Uniesiona tylna noga przy położonych uszach albo zad obrócony w twoją stronę: ostrzeżenie, że kopnięcie jest możliwe. Wyjdź poza zasięg, w stronę łopatki.

Wszystko razem

Rozluźniony

Rozluźniony kasztanowaty koń opierający podbródek o ogrodzenie, z przymkniętymi oczami

Zdjęcie: Ies

Głowa na wysokości kłębu lub niżej. Uszy rozchylone na boki albo luźno się przesuwające. Oczy przymknięte, dolna warga luźna. Jedna tylna noga odpoczywa, ogon nieruchomy. Oddech powolny. To koń, którego chcesz czyścić, łapać i siodłać.

Czujny

Siwy koń leżący na trawie, z uniesioną głową i uszami postawionymi do przodu

Zdjęcie: Armin Ulrich

Głowa w górze, oba uszy i oboje oczu skierowane na to samo, chrapy otwarte, ciało nieruchome. Ogon może się unieść. Czujny koń zbiera informacje i jeszcze nie zdecydował, co z nimi zrobić. Daj mu chwilę, żeby się przyjrzał.

Zaniepokojony lub przestraszony

Głowa wysoko, widoczne białka oczu, strzygące uszy, rozdęte chrapy, może głośne parsknięcie. Pysk jest napięty, mięśnie twarde, ogon przyciśnięty albo zadarty pionowo, a nogi nie mogą ustać w miejscu. Koń może wielokrotnie oddawać kał. Strach u konia bardzo szybko zamienia się w ruch, więc zachowaj spokój, nie stój mu na drodze i nie owijaj sobie uwiązu wokół dłoni.

Cierpiący z bólu

Ból najtrudniej odczytać, bo zwierzę, które ewoluowało jako czyjś łup, nie afiszuje się ze słabością. Dlatego naukowcy przyjrzeli się dokładnie pyskowi. Horse Grimace Scale (skala grymasu bólowego konia), opublikowana w 2014 roku przez Emanuelę Dalla Costę i współpracowników na podstawie obserwacji koni dochodzących do siebie po rutynowej kastracji, ocenia sześć oznak w skali od 0 do 2:

  1. uszy sztywno odwrócone do tyłu
  2. napięcie wokół oka, powieka częściowo przymknięta
  3. napięcie nad okiem, przez które wystaje kostny łuk
  4. wyraźne, napięte mięśnie żucia
  5. napięty pysk z wyraźnie zarysowanym podbródkiem
  6. napięte chrapy i spłaszczony profil

Duński zespół pod kierunkiem Kariny Gleerup opisał rok później bardzo podobny „bólowy wyraz pyska” konia (equine pain face): nisko lub asymetrycznie ustawione uszy, oko o kanciastym kształcie z wycofanym, napiętym spojrzeniem, chrapy rozszerzone na boki oraz napięcie warg, podbródka i mięśni żuchwy.

Poza pyskiem zwracaj uwagę na konia, który stoi w głębi boksu z nisko opuszczoną głową, nie chce się ruszać, przenosi ciężar z nogi na nogę, ogląda się na boki, grzebie nogą, kładzie się i wstaje raz za razem, zgrzyta zębami albo przestaje jeść. Pod siodłem pomaga Ridden Horse Pain Ethogram (etogram bólu u konia pod jeźdźcem) opracowany przez Sue Dyson, który wymienia 24 zachowania, od uszu położonych do tyłu i machania ogonem po otwarty pysk i krzywy ruch; koń wykazujący osiem lub więcej z nich najpewniej ma problem z układem ruchu.

Każdy z tych sygnałów to powód, żeby zadzwonić do weterynarza. Koń, który się tarza, poci się i ogląda na brzuch, ma kolkę, dopóki nie udowodni się, że jest inaczej, a to stan nagły.

Rozzłoszczony

Siwy koń w zatłoczonym stadzie, z uszami położonymi płasko do tyłu

Zdjęcie: Dani_vr

Uszy położone płasko. Chrapy ściągnięte i zmarszczone, pysk zaciśnięty albo otwarty z widocznymi zębami. Szyja „wężuje”, ogon smaga. Zad obraca się w stronę celu albo unosi się tylna noga. Konie niemal zawsze ostrzegają, zanim ugryzą lub kopną, a ostrzeżenia narastają mniej więcej w tej kolejności. Zważaj na nie, zostaw koniowi miejsce, a potem dowiedz się, czemu się sprzeciwiał. Nagły zły humor u zwykle miłego konia bardzo często oznacza ból.

One też czytają ciebie

To działa w obie strony. W eksperymencie z 2016 roku konie, którym pokazywano zdjęcia rozgniewanych ludzkich twarzy, patrzyły na nie lewym okiem, tak jak na rzeczy uznawane za groźne, a ich tętno rosło szybciej niż wtedy, gdy oglądały twarze uśmiechnięte. Naukowcy, którzy skatalogowali mięśnie mimiczne konia na potrzeby systemu kodowania EquiFACS, naliczyli 17 odrębnych ruchów twarzy, więcej niż znaleziono u szympansów.

Więc zrób wydech, opuść ramiona i podchodź pod kątem. Koń wyczuł twój nastrój, zanim do ciebie dotarło, co mówią jego uszy.

Więcej pysków znajdziesz w naszej galerii końskiej mimiki, a jeśli właśnie przywozisz konia do domu, resztę obejmuje lista kontrolna przed pierwszym koniem.

Przetłumaczono z angielskiego. Przeczytaj oryginał