Końskie figle
Czytaj „Czarnego Księcia” online – Rozdział 36. Niedzielna dorożka

Rozdział 36. Niedzielna dorożka
Pewnego ranka, kiedy Jerry właśnie zaprzągł mnie między hołoble i zapinał postronki, na podwórze wszedł pewien pan. „Uszanowanie, proszę pana” – powiedział Jerry.
„Dzień dobry, panie Barker – powiedział ów pan. – Chętnie umówiłbym się z panem, żeby regularnie woził pan panią Briggs do kościoła w niedzielne poranki. Chodzimy teraz do Nowego Kościoła, a to dla niej trochę za daleko, żeby iść pieszo”.
„Dziękuję panu – powiedział Jerry – ale wykupiłem tylko licencję na sześć dni,* więc nie mógłbym wozić pasażerów w niedzielę; byłoby to niezgodne z prawem”.
—
* Kilka lat temu znacznie obniżono roczną opłatę za licencję dorożkarską i zniesiono różnicę między dorożkami sześcio- i siedmiodniowymi.
—
„Och! – powiedział tamten. – Nie wiedziałem, że pańska dorożka jest sześciodniowa; ale oczywiście bardzo łatwo byłoby zmienić licencję. Dopilnowałbym, żeby pan na tym nie stracił; rzecz w tym, że pani Briggs bardzo woli, żeby to pan ją woził”.
„Chętnie zrobiłbym tej pani przysługę, proszę pana, ale miałem kiedyś licencję na siedem dni i praca była za ciężka dla mnie i za ciężka dla moich koni. Rok w rok ani jednego dnia odpoczynku, ani jednej niedzieli z żoną i dziećmi; i nigdy nie mogłem pójść do kościoła, do czego zawsze byłem przyzwyczajony, zanim usiadłem na koźle. Dlatego od pięciu lat wykupuję tylko licencję na sześć dni i pod każdym względem wychodzę na tym lepiej”.
„No cóż, oczywiście – odparł pan Briggs – to bardzo słuszne, żeby każdy miał odpoczynek i mógł chodzić w niedziele do kościoła, ale sądziłem, że nie będzie panu przeszkadzał tak krótki kawałek drogi dla konia, i to tylko raz dziennie; miałby pan całe popołudnie i wieczór dla siebie, a my jesteśmy, jak pan wie, bardzo dobrymi klientami”.
„Tak, proszę pana, to prawda, i jestem wdzięczny za wszystkie względy, naprawdę; i cokolwiek mógłbym zrobić, żeby przysłużyć się panu albo tej pani, zrobiłbym z dumą i radością; ale nie mogę zrezygnować z niedziel, proszę pana, naprawdę nie mogę. Czytałem, że Bóg stworzył człowieka i stworzył konie, i wszystkie inne zwierzęta, a gdy tylko je stworzył, ustanowił dzień odpoczynku i nakazał, żeby wszyscy odpoczywali jeden dzień na siedem; i myślę, proszę pana, że On musiał wiedzieć, co jest dla nich dobre, a ja jestem pewien, że dla mnie to dobre; odkąd mam dzień odpoczynku, jestem w ogóle silniejszy i zdrowszy; konie też są wypoczęte i wcale nie zużywają się tak szybko. Wszyscy woźnice sześciodniowi mówią mi to samo, a w kasie oszczędności odłożyłem więcej pieniędzy niż kiedykolwiek wcześniej; a co do żony i dzieci, proszę pana – o rety! – za nic w świecie nie wróciliby do siedmiu dni”.
„Och, dobrze więc – powiedział ów pan. – Proszę się więcej nie kłopotać, panie Barker. Popytam gdzie indziej” – i odszedł.
„No cóż – mówi do mnie Jerry – nic na to nie poradzimy, Jack, staruszku; musimy mieć nasze niedziele”.
„Polly! – zawołał. – Polly! Chodź tutaj”.
Po chwili już była.
„O co chodzi, Jerry?”
„Widzisz, kochanie, pan Briggs chce, żebym w każdą niedzielę rano woził panią Briggs do kościoła. Mówię, że mam tylko licencję na sześć dni. On na to: »Niech pan wykupi licencję na siedem dni, a już ja się postaram, żeby się to panu opłaciło«; a wiesz, Polly, że to dla nas bardzo dobrzy klienci. Pani Briggs często jeździ na zakupy albo z wizytami na całe godziny, a potem płaci uczciwie i honorowo, jak przystało damie; nie targuje się i nie robi z trzech godzin dwóch i pół, jak niektórzy; a dla koni to lekka praca; nie to, co gnanie na pociąg dla ludzi, którzy zawsze są spóźnieni o kwadrans; a jeśli nie zrobię jej tej przysługi, bardzo możliwe, że stracimy ich całkiem. Co ty na to, żonko?”
„Ja na to, Jerry – mówi ona bardzo powoli – ja na to, że nawet gdyby pani Briggs dawała ci w każdą niedzielę rano suwerena, nie chciałabym, żebyś znowu był dorożkarzem siedmiodniowym. Wiemy, co to znaczy nie mieć niedziel, a teraz wiemy, co to znaczy mieć je dla siebie. Dzięki Bogu zarabiasz dość, żeby nas utrzymać, choć czasem ledwie starcza na cały owies i siano, na licencję, a do tego na czynsz; ale Harry niedługo zacznie coś zarabiać, a ja wolę zmagać się jeszcze bardziej niż teraz, niż wrócić do tych okropnych czasów, kiedy ledwie miałeś minutę, żeby spojrzeć na własne dzieci, a my nigdy nie mogliśmy razem pójść do kościoła ani spędzić szczęśliwego, spokojnego dnia. Niech Bóg broni, żebyśmy kiedyś wrócili do tamtych czasów; to właśnie mówię, Jerry”.
„I dokładnie to powiedziałem panu Briggsowi, kochanie – powiedział Jerry – i przy tym zamierzam zostać. Więc nie martw się, Polly” (bo zaczęła płakać); „nie wróciłbym do dawnych czasów, nawet gdybym zarabiał dwa razy tyle, więc sprawa załatwiona, żonko. No, głowa do góry, a ja jadę na postój”.
Minęły trzy tygodnie od tej rozmowy, a od pani Briggs nie przyszło żadne zamówienie; nie pozostawało więc nic innego, jak brać kursy z postoju. Jerry bardzo się tym przejmował, bo oczywiście praca była cięższa i dla konia, i dla człowieka. Ale Polly zawsze dodawała mu otuchy i mówiła: „Nic nie szkodzi, ojcze, nic nie szkodzi.
„»Rób, co w twej mocy,
a resztę zostaw,
wszystko się ułoży
we dnie czy w nocy«”.
Wkrótce rozeszło się, że Jerry stracił najlepszą klientkę, i z jakiego powodu. Większość dorożkarzy mówiła, że jest głupcem, ale dwóch czy trzech stanęło po jego stronie.
„Jeśli robotnicy nie będą się trzymać swojej niedzieli – powiedział Truman – wkrótce nie zostanie im żadna; to prawo każdego człowieka i każdego zwierzęcia. Z prawa Bożego mamy dzień odpoczynku i z prawa Anglii mamy dzień odpoczynku; a ja mówię, że powinniśmy trzymać się praw, które dają nam te ustawy, i zachować je dla naszych dzieci”.
„Dobrze wam, pobożnym, tak gadać – powiedział Larry – ale ja zarobię szylinga, kiedy tylko mogę. Nie wierzę w religię, bo nie widzę, żeby ci wasi pobożni ludzie byli choć trochę lepsi od innych”.
„Jeśli nie są lepsi – wtrącił Jerry – to dlatego, że nie są naprawdę pobożni. Równie dobrze mógłbyś powiedzieć, że prawa naszego kraju są złe, bo niektórzy je łamią. Jeśli człowiek daje się ponieść złości, obmawia bliźniego i nie płaci długów, to nie jest pobożny, choćby nie wiem ile chodził do kościoła. Jeśli niektórzy ludzie są obłudnikami i krętaczami, to nie znaczy, że religia jest nieprawdziwa. Prawdziwa wiara to najlepsza i najprawdziwsza rzecz na świecie i jedyna, która może uczynić człowieka naprawdę szczęśliwym albo choć trochę poprawić świat, w którym żyjemy”.
„Gdyby religia była coś warta – powiedział Jones – nie pozwalałaby tym waszym pobożnym kazać nam pracować w niedziele, a sam wiesz, że wielu z nich tak robi, i dlatego mówię, że religia to tylko obłuda; przecież gdyby nie ci, co chodzą do kościołów i kaplic, w niedzielę prawie nie opłacałoby się nam wyjeżdżać. Ale oni mają swoje przywileje, jak to nazywają, a ja się bez nich obywam. Będę oczekiwał, że to oni odpowiedzą za moją duszę, jeśli ja nie będę miał okazji jej zbawić”.
Kilku dorożkarzy przyklasnęło, aż Jerry powiedział:
„Może to i ładnie brzmi, ale tak nie można; każdy musi dbać o własną duszę; nie można jej podrzucić pod cudze drzwi jak podrzutka i oczekiwać, że ktoś inny się nią zajmie; a nie widzisz, że jeśli ciągle siedzisz na koźle i czekasz na kurs, to oni powiedzą: »Jeśli my go nie weźmiemy, weźmie go ktoś inny, a on wcale nie oczekuje wolnej niedzieli«. Oczywiście nie dochodzą do sedna sprawy, bo inaczej zobaczyliby, że gdyby nigdy nie przychodzili po dorożkę, nie miałoby sensu, żebyś tam stał; ale ludzie nie zawsze lubią dochodzić do sedna sprawy; może im to być nie na rękę; ale gdybyście wy wszyscy, niedzielni woźnice, zastrajkowali, żeby mieć dzień odpoczynku, sprawa byłaby załatwiona”.
„A co by zrobili ci wszyscy dobrzy ludzie, gdyby nie mogli dojechać do swoich ulubionych kaznodziejów?” – zapytał Larry.
„Nie mnie układać plany za innych – powiedział Jerry – ale jeśli nie mogą dojść tak daleko, mogą pójść tam, gdzie bliżej; a jeśli będzie padać, mogą włożyć płaszcze nieprzemakalne, tak jak w dzień powszedni. Jeśli coś jest słuszne, da się to zrobić, a jeśli jest złe, można się bez tego obejść; a dobry człowiek znajdzie sposób. I to jest tak samo prawdziwe dla nas, dorożkarzy, jak dla tych, co chodzą do kościoła”.
Przetłumaczono z angielskiego. Przeczytaj oryginał