Końskie figle
Czytaj „Czarnego Księcia” online – Rozdział 3. Jak mnie zajeżdżano

Rozdział 3. Jak mnie zajeżdżano
Zaczynałem już wyrastać na przystojnego konia; sierść miałem delikatną i miękką, lśniąco czarną. Miałem jedną białą nogę i ładną białą gwiazdkę na czole. Uchodziłem za bardzo urodziwego; mój pan nie chciał mnie sprzedać, dopóki nie skończę czterech lat; mówił, że chłopcy nie powinni pracować jak dorośli mężczyźni, a źrebaki nie powinny pracować jak konie, dopóki całkiem nie dorosną.
Kiedy skończyłem cztery lata, przyjechał mnie obejrzeć dziedzic Gordon. Obejrzał mi oczy, pysk i nogi; obmacał je od góry do dołu; potem musiałem przejść przed nim stępem, kłusem i galopem. Chyba mu się spodobałem, bo powiedział: „Kiedy zostanie dobrze zajeżdżony, będzie z niego bardzo dobry koń”. Mój pan odparł, że zajeździ mnie sam, bo nie chciałby, żebym się wystraszył albo doznał krzywdy, i nie tracił czasu, bo zaczął już następnego dnia.
Nie każdy musi wiedzieć, co to jest zajeżdżanie, więc to opiszę. Oznacza ono nauczenie konia, żeby nosił siodło i ogłowie, a na grzbiecie dźwigał mężczyznę, kobietę czy dziecko; żeby szedł dokładnie tam, dokąd oni chcą, i to spokojnie. Poza tym koń musi się nauczyć nosić chomąto, podogonie i pośladek, i stać spokojnie, kiedy mu je zakładają; potem pozwolić przyczepić za sobą wóz albo bryczkę, tak że nie może iść ani stępem, ani kłusem, nie ciągnąc ich za sobą; i musi iść szybko albo wolno, dokładnie tak, jak życzy sobie woźnica. Nie wolno mu nigdy płoszyć się przed tym, co zobaczy, ani rozmawiać z innymi końmi, ani gryźć, ani kopać, ani mieć własnej woli; zawsze ma spełniać wolę swego pana, choćby był bardzo zmęczony albo głodny; ale najgorsze ze wszystkiego jest to, że kiedy raz założą mu uprząż, nie może ani podskoczyć z radości, ani położyć się ze zmęczenia. Sam więc widzisz, że to zajeżdżanie to wielka rzecz.
Oczywiście od dawna byłem przyzwyczajony do kantara i nagłówka i do tego, że spokojnie prowadzono mnie po polach i dróżkach, ale teraz miałem dostać wędzidło i ogłowie; mój pan dał mi jak zwykle trochę owsa i po długim przymilaniu się wsunął mi wędzidło do pyska i zapiął ogłowie, ale cóż to było za paskudztwo! Kto nigdy nie miał wędzidła w pysku, nie może sobie wyobrazić, jakie to okropne uczucie; wielki kawał zimnej, twardej stali, gruby jak męski palec, wpychają ci do pyska, między zęby i na język, a jego końce wystają w kącikach pyska i trzymają się mocno na rzemieniach biegnących przez głowę, pod gardłem, wokół nosa i pod brodą; tak że za nic w świecie nie możesz się pozbyć tej paskudnej, twardej rzeczy; to bardzo przykre! tak, bardzo przykre! przynajmniej ja tak uważałem; ale wiedziałem, że moja matka zawsze je nosiła, kiedy wychodziła, i że noszą je wszystkie dorosłe konie; i tak, trochę dzięki dobremu owsowi, trochę dzięki poklepywaniu, dobrym słowom i łagodnemu obejściu mego pana, przywykłem do wędzidła i ogłowia.
Potem przyszła kolej na siodło, ale to nie było nawet w połowie tak złe; mój pan położył mi je na grzbiecie bardzo delikatnie, a stary Daniel trzymał mnie przy tym za łeb; potem pan zapiął mi popręgi pod brzuchem, cały czas mnie klepiąc i do mnie mówiąc; potem dostałem trochę owsa, potem pan trochę mnie poprowadził; i tak robił codziennie, aż zacząłem wyczekiwać owsa i siodła. Wreszcie pewnego ranka mój pan wsiadł mi na grzbiet i objechał mną łąkę po miękkiej trawie. Z pewnością było to dziwne uczucie; ale muszę przyznać, że byłem dość dumny, że niosę swego pana, a ponieważ dalej jeździł na mnie po trochu każdego dnia, wkrótce do tego przywykłem.
Następną nieprzyjemną sprawą było zakładanie żelaznych podków; to również z początku było bardzo trudne. Mój pan poszedł ze mną do kuźni, żeby dopilnować, by nie stała mi się krzywda i żebym się nie przestraszył. Kowal brał w rękę moje nogi, jedną po drugiej, i ścinał trochę kopyta. Nie bolało mnie to, więc stałem spokojnie na trzech nogach, aż skończył ze wszystkimi. Potem wziął kawałek żelaza w kształcie mojego kopyta, przyłożył go i wbił przez podkowę kilka gwoździ aż w samo kopyto, tak że podkowa trzymała się mocno. Nogi wydawały mi się bardzo sztywne i ciężkie, ale z czasem przywykłem.
A kiedy zaszliśmy już tak daleko, mój pan zaczął mnie przyuczać do zaprzęgu; było jeszcze więcej nowych rzeczy do noszenia. Najpierw sztywne, ciężkie chomąto na samej szyi i ogłowie z wielkimi bocznymi osłonami przy oczach, zwanymi klapkami – i naprawdę były to klapki na oczy, bo nie widziałem nic po bokach, tylko prosto przed siebie; dalej było małe siodełko z paskudnym, sztywnym rzemieniem, który przechodził tuż pod ogonem; to było podogonie. Nienawidziłem podogonia; to, że mój długi ogon zginano i przewlekano przez ten rzemień, było prawie tak samo okropne jak wędzidło. Nigdy nie miałem większej ochoty kopnąć, ale oczywiście nie mogłem kopnąć tak dobrego pana, więc z czasem przywykłem do wszystkiego i umiałem wykonywać swoją pracę tak dobrze jak moja matka.
Nie mogę zapomnieć o jednej części mojej nauki, którą zawsze uważałem za wielką korzyść. Mój pan wysłał mnie na dwa tygodnie do sąsiada, gospodarza, który miał łąkę ciągnącą się z jednej strony wzdłuż kolei. Pasło się tam kilka owiec i krów, i mnie wpuszczono między nie.
Nigdy nie zapomnę pierwszego pociągu, który przejechał obok. Pasłem się spokojnie przy sztachetach oddzielających łąkę od torów, kiedy usłyszałem w oddali dziwny dźwięk, i zanim zdążyłem się zorientować, skąd dochodzi – z szumem, łoskotem i buchaniem dymu – przemknął obok długi czarny sznur czegoś i zniknął, nim zdążyłem złapać oddech. Odwróciłem się i pogalopowałem na drugi koniec łąki, ile sił w nogach, i tam stanąłem, parskając ze zdumienia i strachu. W ciągu dnia przejechało wiele innych pociągów, niektóre wolniej; te zatrzymywały się na pobliskiej stacji i czasem, zanim stanęły, wydawały straszliwy pisk i jęk. Wydawało mi się to okropne, ale krowy dalej jadły bardzo spokojnie i ledwie podnosiły łby, kiedy ta czarna, przerażająca rzecz przetaczała się obok, sapiąc i zgrzytając.
Przez pierwszych kilka dni nie mogłem się spokojnie paść; ale kiedy się przekonałem, że to straszne stworzenie nigdy nie wchodzi na pole ani nie robi mi krzywdy, przestałem zwracać na nie uwagę i bardzo szybko przejeżdżający pociąg obchodził mnie tak mało jak krowy i owce.
Od tamtej pory widziałem wiele koni, które bardzo się płoszyły i niepokoiły na widok parowozu albo na jego dźwięk; ale dzięki troskliwości mojego dobrego pana na stacjach kolejowych jestem tak samo nieustraszony jak we własnej stajni.
Jeśli więc ktoś chce dobrze zajeździć młodego konia, to właśnie tak należy to robić.
Mój pan często zaprzęgał mnie w parze z moją matką, bo była spokojna i mogła mnie nauczyć chodzić w zaprzęgu lepiej niż obcy koń. Mówiła mi, że im lepiej będę się sprawował, tym lepiej będą mnie traktować, i że najmądrzej jest zawsze starać się ze wszystkich sił zadowolić swego pana; „ale – mówiła – ludzie bywają bardzo różni; są dobrzy, rozważni ludzie, tacy jak nasz pan, którym każdy koń może z dumą służyć; i są ludzie źli i okrutni, którzy nigdy nie powinni mieć własnego konia ani psa. Poza tym jest bardzo wielu ludzi głupich, próżnych, nieświadomych i niedbałych, którzy nigdy nie zadają sobie trudu, żeby pomyśleć; to oni psują najwięcej koni, po prostu z braku rozumu; nie robią tego umyślnie, ale mimo wszystko robią. Mam nadzieję, że trafisz w dobre ręce; ale koń nigdy nie wie, kto go kupi ani kto będzie nim powoził; dla nas to zawsze los na loterii; mimo to powtarzam ci: gdziekolwiek będziesz, staraj się, jak możesz, i dbaj o swoje dobre imię”.
Przetłumaczono z angielskiego. Przeczytaj oryginał