Końskie figle
Czytaj „Czarnego Księcia” online – Rozdział 28. Koń do wynajęcia i jego woźnice

Rozdział 28. Koń do wynajęcia i jego woźnice
Dotąd zawsze powozili mną ludzie, którzy przynajmniej umieli powozić; ale w tym miejscu miałem poznać wszystkie rodzaje złego i nieumiejętnego powożenia, na jakie jesteśmy narażeni my, konie; byłem bowiem „koniem do wynajęcia” i wypożyczano mnie najróżniejszym ludziom, którzy chcieli mnie wynająć; a ponieważ miałem dobry charakter i byłem łagodny, myślę, że częściej niż niektóre inne konie dostawali mnie nieumiejętni woźnice, bo można było na mnie polegać. Długo by opowiadać o wszystkich sposobach, w jakie mną powożono, ale wspomnę o kilku.
Najpierw byli woźnice, którzy trzymali lejce krótko – ludzie, którzy chyba sądzili, że wszystko zależy od tego, by trzymać lejce tak mocno, jak się da, nigdy nie popuszczając nacisku na pysk konia ani nie dając mu najmniejszej swobody ruchu. Ciągle mówią o „trzymaniu konia w ręku” i „podtrzymywaniu konia”, jak gdyby koń nie był stworzony do tego, żeby sam trzymał się na nogach.
Niektórym biednym, wyniszczonym koniom, którym właśnie tacy woźnice zrobili twarde i nieczułe pyski, może to i daje jakieś oparcie; ale dla konia, który może polegać na własnych nogach, ma delikatny pysk i łatwo daje się prowadzić, jest to nie tylko męczarnia, ale i głupota.
Potem są woźnice o luźnych lejcach, którzy pozwalają lejcom leżeć swobodnie na naszych grzbietach, a własnym rękom spoczywać leniwie na kolanach. Oczywiście tacy panowie nie mają żadnej władzy nad koniem, jeśli coś zdarzy się nagle. Jeśli koń się spłoszy, szarpnie albo potknie, są zupełnie bezradni i nie mogą pomóc ani koniowi, ani sobie, dopóki nieszczęście się nie stanie. Ja sam oczywiście nic przeciwko temu nie miałem, bo nie miałem zwyczaju ani się płoszyć, ani potykać, a od woźnicy oczekiwałem tylko wskazania drogi i zachęty. Mimo to miło jest poczuć trochę lejce przy zjeździe z górki i wiedzieć, że woźnica nie zasnął.
Poza tym niedbałe powożenie wpaja koniowi złe, a często leniwe nawyki, a kiedy koń przechodzi w inne ręce, trzeba mu je wybijać batem, z większym lub mniejszym bólem i kłopotem. Dziedzic Gordon zawsze pilnował, żebyśmy szli najlepszym krokiem i zachowywali się jak najlepiej. Mówił, że psucie konia i pozwalanie mu na złe nawyki jest tak samo okrutne jak psucie dziecka i że potem oboje muszą za to cierpieć.
Poza tym tacy woźnice często w ogóle nie uważają i zajmują się wszystkim, tylko nie swoim koniem. Pewnego dnia wyjechałem faetonem z jednym z nich; z tyłu siedziała pani z dwojgiem dzieci. Kiedy ruszaliśmy, wymachiwał bezładnie lejcami i oczywiście kilka razy bez sensu smagnął mnie batem, chociaż ruszyłem jak należy. Sporo tam naprawiano drogę i nawet tam, gdzie nie wysypano świeżych kamieni, leżało mnóstwo luźnych. Mój woźnica śmiał się i żartował z panią i dziećmi i opowiadał o okolicy po prawej i po lewej; ale ani razu nie uznał, że warto mieć oko na konia albo jechać najgładszą częścią drogi; i tak łatwo się stało, że w jedno z moich przednich kopyt wbił się kamień.
Gdyby był tam pan Gordon albo John, czy w ogóle jakikolwiek dobry woźnica, zauważyłby, że coś jest nie tak, zanim zrobiłbym trzy kroki. A nawet po ciemku wprawna ręka wyczułaby przez lejce, że z moim krokiem coś jest nie w porządku, i zsiedliby z kozła, żeby wyjąć kamień. Ale ten człowiek dalej się śmiał i gadał, a z każdym krokiem kamień coraz mocniej wklinowywał się między podkowę a strzałkę kopyta. Kamień był ostry od środka, a okrągły z zewnątrz, a to, jak każdy wie, najniebezpieczniejszy rodzaj kamienia, jaki koń może złapać, bo jednocześnie kaleczy mu kopyto i sprawia, że koń najłatwiej się potyka i upada.
Czy ten człowiek był na wpół ślepy, czy tylko bardzo niedbały, nie umiem powiedzieć, ale jechał ze mną z tym kamieniem w kopycie dobre pół mili, zanim cokolwiek zauważył. Do tego czasu kulałem już z bólu tak bardzo, że wreszcie to dostrzegł i zawołał: „No ładnie! Przecież dali nam kulawego konia! Co za skandal!”.
Potem szarpnął lejcami i zaczął wymachiwać batem, mówiąc: „No, dalej, nie symuluj mi tu jak stary żołnierz; mamy kawał drogi przed sobą i nic ci nie da kulenie i lenistwo”.
Właśnie wtedy nadjechał jakiś farmer na skarogniadym cobie. Uchylił kapelusza i zatrzymał konia.
„Przepraszam pana – powiedział – ale zdaje mi się, że coś jest nie tak z pańskim koniem; idzie zupełnie tak, jakby miał kamień w podkowie. Jeśli pan pozwoli, obejrzę mu kopyta; te luźne, porozrzucane kamienie to cholernie niebezpieczna rzecz dla koni”.
„To koń z wynajmu – powiedział mój woźnica. – Nie wiem, co mu jest, ale to wielki skandal wysyłać w drogę takie kulawe bydlę”.
Farmer zsiadł, przełożył wodze przez ramię i od razu podniósł moją lewą nogę.
„A niech mnie, jest kamień! Kulawy! Nic dziwnego!”
Najpierw próbował wyjąć kamień ręką, ale ponieważ ten był już bardzo mocno wklinowany, wyciągnął z kieszeni haczyk do kopyt i bardzo ostrożnie, z pewnym trudem, go wydobył. Potem podniósł go i powiedział: „Proszę, oto kamień, który złapał pański koń. Cud, że w dodatku nie upadł i nie rozbił sobie kolan!”.
„No proszę! – powiedział mój woźnica. – Dziwna rzecz! Nigdy nie słyszałem, żeby konie łapały kamienie”.
„Nie słyszał pan? – odparł farmer dość pogardliwie. – A jednak łapią, i to nawet najlepsze z nich, a na takich drogach jak te czasem nie da się tego uniknąć. A jeśli nie chce pan okulawić konia, trzeba dobrze uważać i szybko je wyjmować. To kopyto jest mocno stłuczone – powiedział, stawiając je delikatnie na ziemi i klepiąc mnie. – Jeśli wolno mi coś doradzić, proszę pana, lepiej przez jakiś czas jechać nim spokojnie; kopyto jest mocno nadwerężone i kulawizna nie przejdzie od razu”.
Potem dosiadł swojego coba, uchylił kapelusza przed panią i odjechał kłusem.
Kiedy odjechał, mój woźnica zaczął wymachiwać lejcami i smagać batem uprząż, z czego zrozumiałem, że mam iść dalej, co oczywiście zrobiłem, zadowolony, że kamienia już nie ma, ale wciąż bardzo obolały.
Takie przygody często spotykały nas, konie do wynajęcia.
Przetłumaczono z angielskiego. Przeczytaj oryginał