Paarden in de kunst

Het pratende paard

· The Equinest

Een man die naast een vos staat
Een vreemd verhaaltje over een paard dat iets intelligenter is dan gemiddeld.

Dit verhaal komt uit het boek The Talking Horse and Other Tales van F. Anstey.

Het was op weg naar Sandown Park dat ik hem voor het eerst ontmoette, op die afschuwelijk natte julimiddag waarop Bendigo de Eclipse Stakes won. Hij zat in de trein op de heenweg tegenover me, en wat het eerst mijn aandacht trok, was het opvallende contrast tussen zijn voorkomen en zijn kleding: hij had het niet nodig gevonden het voorgeschreven tenue voor zulke gelegenheden aan te trekken, en ik geloof niet dat ik ooit een man heb gezien die zich zo opzichtig als paardenman had uitgedost. Het teken van het beest was over zijn linnengoed gestrooid: hij droeg manchetknopen in de vorm van trensbitten, een harde jachthoed, een Newmarket-jas en een uiterst nauwe broek. En met dat alles schoot hij als echte sportman net zo ver tekort als de eerste de beste figurant die in een jagerskoor ooit zijn sporen ondersteboven droeg. Zijn gezichtsuitdrukking was mild en onschuldig, en zijn waterige, bleke ogen en wijkende kin gaven je het idee dat je hem nauwelijks iets vurigers kon toevertrouwen om schrijlings op te zitten dan een wandelstok met een gouden knop. En toch wekte hij op de een of andere manier eerder medelijden dan enig gevoel voor het belachelijke: hij had die blik van schuwe bescheidenheid die het gevolg is van een recente vernedering, en ondanks al zijn overdrijvingen was hij duidelijk een heer; terwijl iets in zijn houding erop wees dat hij van nature, althans ooit, elke vorm van uitersten zou hebben vermeden.

Hij intrigeerde en interesseerde me zo, dat ik mijn best deed een gesprek met hem aan te knopen, maar ik stuitte steeds op de schokkerige verlegenheid waarmee hij elke toenadering beantwoordde; en toen we in Esher uitstapten, zorgde mijn nieuwsgierigheid ervoor dat ik hem in het oog bleef houden.

Hij was er duidelijk niet gekomen met de bedoeling geld te verdienen. Hij meed de hoofdtribune, met de bookmakers die twee aan twee bij elkaar kropen als hese tortelduifjes; hij bleef weg van de ledenomheining, waar de kapel van de Guards probeerde de elementen te trotseren, die hun schalen in de koperen instrumenten uitgoten; hij dwaalde lusteloos over de baan tot de bel ging om de baan vrij te maken, en het leek alsof hij iemand zocht die hij alleen wilde vinden om hem te kunnen ontlopen.

Sandown was, dat moet gezegd, die dag niet zo vrolijk als anders, met zijn ‘overstroomd park’ en ‘onzomerse lucht’, zijn waterdichte japonnen en opeengepakte paraplu’s, waarvan de zijkanten loodkleurig oplichtten als het licht erop viel; maar er heerste een algemene vastberadenheid om de ontijdige nattigheid zoveel mogelijk te negeren, en een opwinding over het hoofdnummer van de dag die geen stortbui kon blussen.

De race om de Tienduizend werd gelopen: dames met wonderlijk in elkaar geknutselde hoedjes lieten zonder morren hun paraplu’s zakken, en chique heren op hun koetsen schudden elkaar uitbundig de hand toen Bendigo onder een uitzinnig vreugdegebrul met grote passen langs de finishpaal ging. Meteen daarna keek ik om naar mijn vreemde onbekende, en zag hem verwikkeld in een goedbedoelde poging een krentenbol op te dringen aan een koetspaard dat aan een van de bomen was vastgebonden: een staaltje verstrooidheid dat op zo’n moment alleen werd overtroffen door dat van Archimedes bij de plundering van Syracuse.

Daarna kon ik mijn nieuwsgierigheid niet langer bedwingen: ik voelde dat ik hem opnieuw moest aanspreken, en later schiep ik daar een gelegenheid voor, toen we alleen op een tribune stonden die uitkeek op de finish van een van de kortere banen, door voor te stellen dat hij onder mijn paraplu kwam staan.

Voordat hij daarop inging, keek hij me achterdochtig aan door de straaltjes die van zijn onbeschutte hoedrand stroomden. “Ik vrees,” zei ik, “dat het een beetje is als de staldeur sluiten wanneer het ros al gestolen is.”

Hij schrok op. “Dus hij is gestolen,” riep hij uit, “u hebt het dus gehoord?”

Ik legde uit dat ik alleen een oud spreekwoord had gebruikt waarvan ik dacht dat het hem wel zou aanspreken, en hij zuchtte diep.

“Ik liet me even op het verkeerde been zetten,” zei hij, “u hebt dus geraden dat ik aan paarden gewend ben?”

“U hebt er nauwelijks een geheim van gemaakt.”

“Het zit zo,” zei hij, die deze toespeling op zijn kleding meteen begreep, “ik… ik trek deze dingen aan om de gewoonte van het rijden niet helemaal te verliezen; ik heb de laatste tijd niet te paard gezeten. Er was een tijd dat ik voortdurend reed, voortdurend. Ik was een vaste verschijning in Rotten Row, tot er iets gebeurde dat mijn zenuwen schokte, en nu wacht ik alleen tot de schok wegebt.”

Ik wilde geen vragen stellen, en we liepen terug naar het station en reisden samen naar Waterloo, zonder nog op het onderwerp terug te komen.

Toen we afscheid namen, zei hij echter: “Zou u mijn hele verhaal misschien eens willen horen? Ik kan niet anders dan denken dat het u zou interesseren, en voor mij zou het een opluchting zijn.”

Ik was graag bereid te horen wat hij me ook maar wilde vertellen, en haalde hem over om die avond bij mij thuis te komen dineren en daarna zijn hart te luchten, wat hij deed in een mate waarop ik, dat geef ik toe, niet was voorbereid.

Dat hij zelf onvoorwaardelijk in zijn eigen verhaal geloofde, kon ik niet betwijfelen; en hij vertelde het van begin tot eind met de vreemdste mengeling van ijdelheid en bescheidenheid, en een duidelijke strijd tussen een vaag besef van zijn eigen belachelijkheid en het voornemen zichzelf in geen enkel opzicht te sparen, die, hoewel ze mijn scepsis niet overwon, onvermijdelijk sympathie wekte. Maar desondanks was ik, tegen de tijd dat hij aan het meer sensationele deel van zijn geschiedenis toekwam, gedwongen er conclusies over te trekken die ik hier niet hoef te verklappen, omdat ze zich waarschijnlijk ook aan de lezer zelf zullen opdringen.

Ik geef het verhaal zoveel mogelijk in de woorden van de verteller weer, en hoef er alleen aan toe te voegen dat het hier nooit gepubliceerd zou zijn zonder zijn volledige toestemming en instemming.

“Mijn naam,” zei hij, “is Gustavus Pulvertoft. Ik heb geen beroep, en zeshonderd pond per jaar. Ik leefde als een rustige en tevreden vrijgezel tot mijn achtentwintigste, en toen ontmoette ik Diana Chetwynd voor het eerst. We brachten de kerst door op hetzelfde landhuis, en het duurde niet lang voor ik de toegewijdste van haar vele aanbidders was. Ze was een van de meest veelzijdig begaafde meisjes die ik ooit had ontmoet. Ze was een bekwaam musicienne en een briljante amateuractrice; bij het biljarten kon ze de meeste mannen dertig punten op honderd voorgeven, en haar inzicht en durf in het moeilijkste terrein hadden haar de warme bewondering van alle jagers opgeleverd. En ze was frivool noch paardengek, en scheen maar weinig plezier te beleven aan het gezelschap van louter sportlieden, wier conversatie ze verre achterstelde bij die van mensen die, zoals ik, eerder aangenaam dan atletisch waren. Ik was in die tijd, wat ik nu ook mag zijn, niet zonder mijn deel aan knappe trekken, en om de een of andere reden behaagde het Miss Chetwynd mij een mate van gunst te tonen die ze aan geen enkele andere gast op het landhuis schonk.

Het was ergerlijk te voelen dat mijn onbekendheid met de buitensporten waarin zij zo’n plezier had, me in zo grote mate van haar gezelschap uitsloot; want vaak zag ik haar nauwelijks tot de avond, wanneer ik soms het geluk had aan tafel naast haar te zitten; maar bij die gelegenheden kon ik niet anders dan zien dat ze enig plezier in mijn gezelschap vond.

Ik geloof niet dat ik al heb gezegd dat Diana, behalve beeldschoon, ook een erfgename was, en het was niet zonder een besef van mijn eigen aanmatiging dat ik mezelf toestond de hoop te koesteren haar ooit voor me te winnen. Toch was ik niet volkomen berooid, en ze was haar eigen baas, en ik had, zoals gezegd, enige reden om te geloven dat ze op zijn minst niet slecht over me dacht. Het leek bijvoorbeeld een gunstig teken toen ze me op een dag vroeg waarom ik nooit reed. Ik antwoordde dat ik in jaren niet had gereden, al voegde ik er niet aan toe dat het precieze aantal van die jaren achtentwintig was.

“O, maar u moet het weer oppakken!” zei ze, met de allerliefste gebiedende air. “U zou volgend seizoen in de Row moeten rijden.”

“Als ik dat deed,” zei ik, “zou u me dan af en toe met u laten meerijden?”

“We zouden elkaar natuurlijk treffen,” zei ze, “en het is zo jammer om het rijden niet bij te houden; u mist zoveel als u dat niet doet.”

Had ik het mis toen ik dit opvatte als een aanwijzing dat ik, als ik haar raad opvolgde, mijn beloning niet zou mislopen? Als u haar gezicht had gezien toen ze dat zei, zou u hetzelfde hebben gedacht als ik toen, en als ik nu nog steeds doe.

En zo overwon ik, met deze prikkel, al mijn stille twijfels, en kort na mijn terugkeer in de stad schreef ik me in bij een chique manege vlak bij Hyde Park, vastbesloten de hele kunst en alle geheimen van de rijkunst onder de knie te krijgen.

Dat ik het leren een genoegen vond, kan ik met de hand op het hart niet beweren. Ik heb gelukkiger uren beleefd dan die ik doorbracht met galopperen langs vier kale gewitte muren op een snuivend paard, met mijn verboden stijgbeugels gekruist over het zadel. De pikeur deelde me van tijd tot tijd mee dat ik erop vooruitging, en ik voelde instinctief wanneer ik eraf ging; maar ik moet enige vooruitgang hebben geboekt, want mijn leraar werd bemoedigender. “Nou, toen u hier voor het eerst kwam, meneer Pulvertoft, meneer, zat u erop als een tang op een muur, zoals ze zeggen; terwijl nu… nou, u kunt zelf wel zien hoe u ervoor staat,” zei hij dan; al had ik zelfs toen af en toe reden om te betreuren dat ik niet op een muur zat. Ik zette echter door, bezield door de gedachte dat elk fris paard dat ik besteeg (en sommige waren wel héél fris) weer een overwonnen hindernis tussen mij en Diana betekende, en gesterkt door de ontdekking, na herhaalde proeven, dat de schors op de bodem eigenlijk eerder kalmerend was om op te vallen dan andersom.

Als ik in de Row wandelde, waar een paar ruiters als voorboden van de lente hun kunsten vertoonden, had ik kritiek op hun rijstijl, die ik middelmatig vond, omdat ze bijna alle regels aan hun laars lapten. Ik begon uit te zien naar de dag waarop ik een zuiverder en klassieker stijl van rijden zou laten zien. En op een ochtend zag ik Diana, die haar dansende merrie inhield om me te vragen of ik aan haar advies had gedacht, en ik kon trots antwoorden dat ik binnen niet al te lange tijd zeker in de Row zou verschijnen.

Vanaf die dag vroeg ik mijn pikeur voortdurend wanneer ik volgens hem rijp genoeg zou zijn voor Rotten Row. Hij twijfelde, maar raadde het me niet echt af. “Het zit zo, ziet u, meneer,” legde hij uit, “als u een rustig, betrouwbaar paard te pakken krijgt, nou, dan zal u niks overkomen; maar als u eropuit gaat met een beest dat misbruik van u maakt, meneer Pulvertoft, nou, dan zit u er helemaal verkeerd op, meneer.”

Op de manege hadden ze me wel een paard willen geven, maar ik kende de meeste paarden daar, en geen ervan beantwoordde helemaal aan mijn ideaal van een ‘rustig, betrouwbaar paard’; dus ging ik naar een stalhouder in de buurt, van wie ik af en toe een brougham had gehuurd, en vroeg of hij me een dier wilde laten zien dat hij kon aanbevelen aan iemand die de laatste tijd weinig oefening had gehad. Hij gaf eerlijk toe dat de meeste van zijn paarden ‘heel wat rijden vergden’, maar voegde eraan toe dat hij toevallig net een paard had waar ik ‘steil van achterover zou slaan’, een uitdrukking die onaangenaam op mijn zenuwen werkte, al stemde ik erin toe het paard te bekijken. Zijn verschijning maakte een zeer gunstige indruk op me. Het was een vos van edele proporties, met geschoren manen; maar wat me geruststelde, was de uitdrukking in zijn oog, die getuigde van een zelfrespect en een schranderheid die je voor zeven shilling en zes pence per uur nauwelijks zou verwachten.

“Een flitsender parkpaard dan hij vindt u niet, niet eentje die zo rustig is,” zei zijn eigenaar. “Het is wat je noemt een lief beest, en zo zachtaardig: u kan hem aan een draadje rijden.”

Ik vond teugels veiliger, maar ik voelde me sterk tot het paard aangetrokken: hij leek me te beseffen dat hij een goede naam te verliezen had, en een te hoge intelligentie te bezitten om zijn getuigschriften moedwillig te verspelen. Zonder er lang over na te denken huurde ik hem voor de volgende middag.

Ik steeg op bij de stallen, met misschien een kort moment van onbehagen terwijl mijn stijgbeugelriemen werden afgesteld, en wat onhandigheid bij het opnemen van mijn teugels, die meer gedraaid waren dan me lief was; maar uiteindelijk bevond ik me op de rug van de vos midden in de verkeersstroom; zijn naam was trouwens Brutus.

Zal ik ooit de trots en verrukking vergeten toen ik merkte dat ik mijn ros volkomen in bedwang had, dat we ons volkomen veilig een weg baanden door het doolhof van rijtuigen? Ik stuurde hem het park in en klakte met mijn tong: hij sprong aan in galop, en hoe zal ik mijn vreugde beschrijven bij de ontdekking dat dat niet onaangenaam was? Ik zei “Ho,” en hij stopte, zo geleidelijk dat mijn evenwicht niet ernstig werd verstoord; hij draafde, en nog altijd paste ik me zonder echt ongemak aan zijn bewegingen aan. Ik had hem uit dankbaarheid wel kunnen omhelzen: nooit eerder had ik op een dier gezeten met zulke gemakkelijke gangen, met zo’n attent gedrag. Ik kon eindelijk rijden! Of, wat op hetzelfde neerkwam, ik kon het paard rijden waarop ik zat, en ik zou ‘geen ander meer gebruiken’. Ik stond op het punt Diana Chetwynd te ontmoeten, en hoefde zelfs haar kritische blik niet te vrezen.

We waren over de brug over de Serpentine gereden en sloegen net de Ride in, toen (en hier ben ik me er maar al te goed van bewust dat wat ik ga zeggen u bijna ongelooflijk zal lijken) ik een onbekende stem tegen me hoorde zeggen: “Hé, jij daar!”, en een ogenblik later besefte ik dat die van mijn eigen paard kwam!

Ik schaam me er niet voor te bekennen dat ik er zo goed als af lag; want een geoefender ruiter dan ik kon beweren te zijn, zou ook moeite hebben gehad om in deze zo goed als ongeëvenaarde situatie zijn kalmte te bewaren. Ik was te druk bezig met zoeken naar mijn linkerstijgbeugel om iets terug te zeggen, en weldra sprak het paard nog eens. “Zeg,” vroeg hij, en ik kon niet het geringste spoor van respect in zijn toon ontdekken, “denk jij dat je kunt rijden?” U kunt zelf nagaan hoe verwarrend die vraag uit zulke lippen moet zijn geweest: ik voelde me vastgenageld aan het zadel, een gewaarwording die bij mij zeldzaam genoeg was. Ik keek hulpeloos verbijsterd om me heen, naar de glinsterende Serpentine, en de witte huizen aan Park Lane die oplichtten uit een lila nevel, naar de cacaokleurige Row, en het flitsen van verre rijtuigwielen in het zonlicht: alles zag eruit zoals altijd, en toch zat ik daar op de rug van een paard dat me net had gevraagd ‘of ik dacht dat ik kon rijden’!

“Ik heb twee dozijn lessen op een manege gehad,” zei ik ten slotte, met een nogal slappe waardigheid.

“Dat zou ik nauwelijks hebben vermoed,” was zijn botte antwoord. “Je bent duidelijk een van de hopeloze gevallen.”

Ik was diep gekwetst, des te meer omdat ik niet kon ontkennen dat hij enig recht had om erover te oordelen. “Ik… ik dacht dat we het zo goed met elkaar konden vinden,” stamelde ik, en het enige wat hij daarop zei was: “O ja?”

“Weet u,” begon ik, in een poging de conversatie gaande te houden, “ik heb nog nooit op een paard gezeten dat praatte.”

“Jij bent genoeg om elk paard aan het praten te krijgen,” antwoordde hij, “maar ik ben waarschijnlijk een uitzondering.”

“Dat moet haast wel,” zei ik. “De enige paarden waarvan ik ooit heb gehoord dat ze het spraakvermogen bezaten, waren de Houyhnhnms.”

“Hoe weet je dat ik er geen van ben?” antwoordde hij.

“Als u dat bent, zult u begrijpen dat ik zo vrij ben geweest u te bestijgen op grond van een zeer vergeeflijke vergissing; en als u zo goed wilt zijn stil te staan, zal ik u niet langer ophouden.”

“Niet zo snel,” zei hij, “ik wil eerst nog wat meer over je weten. Ik zou zeggen dat jij een man bent met haver genoeg.”

“Ik ben… welgesteld,” zei ik. Wat wenste ik dat dat waar was!

“Ik ben al lang op zoek naar een eigenaar die me niet zou afbeulen; nu weet ik het natuurlijk niet zeker, maar je komt op mij niet over als een harde ruiter.”

“Ik denk niet dat men mij dat terecht zou kunnen verwijten,” antwoordde ik, in het volle besef van mijn onschuld.

“Precies, koop me dan.”

“Nee,” bracht ik hijgend uit, “na het buitengewoon openhartige oordeel dat u zo vriendelijk was over mijn rijkunst te geven, verbaast het me dat u zoiets zelfs maar voorstelt.”

“O, dat neem ik op de koop toe; jij zult me best bevallen, denk ik.”

“U moet me excuseren. Ik besteed mijn spaargeld liever aan waardiger zaken; en met uw permissie breng ik de rest van de middag te voet door.”

“Niets daarvan,” zei hij.

“Als u niet stopt en me niet fatsoenlijk laat afstijgen,” zei ik vastberaden, “dan rol ik eraf.” Er liepen een paar wandelaars binnen roepafstand; maar hoe moest ik een hulpkreet formuleren, hoe een dilemma als het mijne uitleggen?

“Dan breng je me alleen maar in de pijnlijke noodzaak om over jou heen te rollen,” antwoordde hij. “Je moet toch inzien dat je tot op zekere hoogte in mijn macht bent. Stel dat het in me opkwam om over dat hek te springen en jou mee de Serpentine in te nemen, of op hol te slaan en met jou een bereden agent omver te lopen: denk je dat je daar veel tegen zou kunnen inbrengen?”

Ik kon niet eerlijk beweren dat ik dat dacht. “U werd aan mij voorgesteld,” zei ik verwijtend, “als een lief paard!”

“En dat ben ik ook, behalve als het om zaken gaat. Kom, koop je me, of ga ik er met je vandoor? Ik heb een hekel aan besluiteloosheid!”

“Kopen!” zei ik, met zakelijke voortvarendheid. “Als u me terugbrengt, regel ik het meteen.”

Het hoeft geen betoog dat mijn enige gedachte was veilig van zijn rug te komen; daarna zouden eer noch wet van mij kunnen eisen dat ik een contract nakwam dat me onder bedreiging was afgeperst. Maar toen we het stallenstraatje in reden, zei hij peinzend: “Ik heb nagedacht: het is voor alle partijen beter als je je bod aan mijn eigenaar doet voordat je afstijgt.” Ik was te geërgerd om iets te zeggen: de duivelse intelligentie van dit dier had mijn manoeuvre voorzien; hij was van plan die te dwarsbomen als hij kon.

En toen kletterden we de met glas overdekte binnenplaats van de pensionstal op; en de stalhouder, die daar alleen was, sloeg zijn ogen op naar de ziekelijk bleke klok, alsof hij de bleekheid ervan vergeleek met de mijne. “Wel, u bent vroeg thuis, meneer,” zei hij. “U vond het peerd toch niet te machtig?” Hij zei dit zonder enig vermoeden van de werkelijke waarheid; en ik kan zelfs, voor eens en altijd, zeggen dat dit griezelige paard, Houyhnhnm of wat hij ook mocht zijn, niemand behalve mij inwijdde in het geheim van zijn wonderbaarlijke gaven, en dat hij er in al zijn gesprekken met mij in slaagde (hoe, dat kan ik niet zeggen) te voorkomen dat iemand ons afluisterde.

“O, nee hoor,” verzekerde ik, “hij heeft me uitstekend gedragen, uitstekend!” en ik deed een poging om er ongemerkt af te glijden.

Mooi niet: Brutus schudde onmiddellijk mijn geheugen op, en mij erbij, met de lichtste aanzet tot een bokkensprong.

“Het is een prachtig peerd, nietwaar, meneer?” zei de stalhouder zelfvoldaan.

“Sch… schitterend!” beaamde ik met een schok. “Wilt u hem even bij het hoofd nemen?”

Maar het paard ging achteruit tot midden op de binnenplaats, waar hij met een rustige koppigheid begon te springen. “Ik vind hem zo leuk,” riep ik, terwijl ik me aan het zadel vastklampte, “dat ik wil weten of u er misschien over denkt hem van de hand te doen?” Hierop werd Brutus kalm en aandachtig.

“Zou u d’r een bod op willen doen, meneer?”

“Ja,” zei ik zwakjes. “Hoeveel zou hij ongeveer kosten?”

“Stapt u maar even mee naar m’n kantoortje hier, meneer,” zei hij, “dan praten we d’r over.”

Dat had ik maar al te graag gedaan, want daar was geen plaats voor het paard, maar het achterdochtige dier wilde er niets van weten: hij begon meteen rondjes te draaien.

“Laten we het nu regelen, hier,” zei ik, “ik kan niet wachten.”

De stalhouder streek een grijns weg. Er was ongetwijfeld iets onzakelijks en onpraktisch aan zulke haast, vooral in combinatie met hoe ik er op dat moment uitzag.

“Nou, u heb me daar een geweldige zin in dat peerd gekregen, en geen kleintje ook, meneer,” merkte hij op.

“Ik heb nog nooit op een knapper dier gezeten,” zei ik; wat nauwelijks een verstandige opmerking was voor een aspirant-koper, maar ja, het dier zelf moest ook te vriend worden gehouden.

“Ik weet eigenlijk niet of ik hem in deze tijd van het jaar kan missen,” zei de man. “Ik heb nu al te weinig peerden voor het werk dat ik moet doen.”

Een zoete opluchting kwam over me: ik had alles gedaan wat van me verwacht kon worden. “Dat spijt me zeer,” zei ik, terwijl ik me klaarmaakte om af te stijgen. “Dat is een teleurstelling; maar als het niet kan, is de zaak afgedaan.”

“Wees maar niet bang,” zei Brutus, “hij verkoopt me graag genoeg: doe hem een bod, snel!”

“Ik geef u dertig guineas voor hem, kom!” zei ik, terwijl ik heel goed wist dat hij het dubbele niet zou aannemen.

“Ik dacht dat een heer als u meer verstand zou hebben van de waarde van een peerd,” zei hij, “wel, zijn gangen alleen zijn dat al waard, meneer.”

“U kunt me zeker niet alleen de gangen geven, zonder het paard?” zei ik, en ik moet het als grap hebben bedoeld.

Het is niet nodig een pijnlijk tafereel te rekken. Brutus dreef me gestaag op van bedrag naar bedrag, tot zijn eigenaar ten slotte zei: “Nou, we gaan niet marchanderen, meneer, laten we zeggen honderd.”

Ik moest het wel op honderd houden, en wat erger was, het wás honderd. Ik nam hem zonder garantie, zelfs zonder keuring door een dierenarts. Ik had me ertoe kunnen laten overhalen mijn aankoop meteen mee te nemen, alsof ik een kanarie had gekocht, zo weinig was ik aan dit soort transacties gewend, en ik ben bang dat de stalhouder me nauwelijks voor beter dan een dwaas hield.

Zo werd ik tegen wil en dank de eigenaar van een Houyhnhnm, of van iets nog ergers, en ik liep in een toestand van verdoving terug naar mijn kamers in Park Street. Wat moest ik met hem? Een dier berijden dat zo grof openhartig was, zou een voortdurende boetedoening zijn; en toch zou ik hem moeten houden, want ik wist dat hij sluw genoeg was om elke poging hem kwijt te raken te verijdelen. En hiertoe hadden Liefde en Eerzucht me gebracht! Na alles wat ik had gezegd, kon ik Diana als gewone voetganger niet met enig zelfvertrouwen benaderen: dat ik een gezond paard bezat waarop ik nooit reed, zou vroeg of laat zeker uitlekken, en hoe moest ik dat verklaren? Ik zag geen uitweg, en ik zuchtte onder een verlegenheid die ik zelfs het vriendelijkste oor niet durfde toe te vertrouwen. Ik haatte het monster waarmee ik nu was opgezadeld, en zocht tevergeefs naar een uitweg.

Ik moest voor Brutus stalling regelen in een ander deel van de stad, want hij bleek buitengewoon moeilijk tevreden te stellen: hij had overal iets op aan te merken, en het verbaast me alleen dat hij niet eiste dat zijn stal werd ingericht met blauw porselein en mezzotinten. In zijn nieuwe onderkomen liet ik hem een paar dagen aan zijn lot over: een aanpak die, zo merkte ik tot mijn genoegen toen ik hem weer opzocht, zijn arrogantie flink had getemperd. Hij wilde naar de Row om de andere paarden te zien, en het paste helemaal niet in zijn straatje om daar op uren dat de chique wereld er niet was door een stalknecht te worden bewogen. Dus stelde hij een compromis voor. Als ik er maar mee instemde hem te berijden, beloofde hij me met verdraagzaamheid te behandelen, en wees hij erop dat hij me, zoals hij het uitdrukte, allerlei ‘tips’ kon geven die mijn zit zouden verbeteren. Ik was niet blind voor de voordelen van zo’n regeling. Niet iedereen krijgt een pikeur in de persoon van zijn eigen paard; het paard is in wezen een grootmoedig dier, en ik voelde dat ik op de eer van Brutus kon vertrouwen. En om hem recht te doen: hij hield zich met strikte goede trouw aan de afspraak. Sommige van zijn ‘tips’ lieten me weliswaar bijna uit het zadel tippen, maar ze brachten ons wel dichter bij elkaar; onze verhouding werd minder gespannen; het leek me dat ik elke dag meer macht over hem kreeg, en ik was achteraf minder stijf.

Maar ik mocht niet lang van deze illusie genieten. Toen ik hem op een dag argeloos vroeg of hij vond dat mijn handen beter werden, wierp hij me met zijn rechteroog een sardonische blik toe. “Jij wordt nooit beter, ouwe zak bonen” (want hij was me gaan aanspreken met een vrijpostigheid waartegen ik vurig wilde protesteren); “handen! Nou, je zaagt de hele tijd mijn mond eraf. En je voeten ‘tot de hak’ in de beugels, en je kietelt me bij elke pas onder mijn schouders: ik schaam me half om met jou gezien te worden.”

Ik was diep gekwetst. “Ik zal u in het vervolg sparen,” zei ik koeltjes, “dit is mijn laatste optreden.”

“Onzin,” zei hij, “je hoeft er niet zo kwaad om te worden. Als ik het kan verdragen, kun jij het toch zeker ook! Maar we sluiten een nieuwe overeenkomst.” (Ik heb nooit een beest gekend dat zo dol was op koehandel als hij!) “Je ergert me alleen door met de teugels te rommelen. Geef ze lang, en laat alles aan mij over. Zeg gewoon af en toe waar je heen wilt, dan zorg ik ervoor, als ik niets beters te doen heb.”

Ik voelde dat zo’n afspraak alle waardigheid tenietdeed, omdat ze de natuurlijke verhouding tussen paard en ruiter op zijn kop zette; maar ik had nauwelijks nog zelfrespect over, en ik stemde toe, omdat ik geen manier zag om te weigeren. En al met al kan ik ook nu niet zeggen dat ik ernstige reden had om iets aan te merken op het gebruik dat Brutus van mijn concessies maakte; hij toonde meer tact dan ik had kunnen verwachten bij het verhullen van het louter nominale karakter van mijn gezag.

Ik had maar één ernstige klacht over hem: hij had de gewoonte er plotseling, met een louter formele verontschuldiging, vandoor te gaan om paardenbeleefdheden uit te wisselen met een of andere cob of merrie van wie ik de eigenaar volstrekt niet kende, zodat ik de wanhopigste smoesjes moest verzinnen om mijn schijnbare opdringerigheid te verbloemen; maar ik wist het op allerlei manieren te verklaren, en maakte zelfs op deze ongeregelde en onvrijwillige manier een paar kennissen. Ik had gewild dat hij een minder ontvankelijk dier was geweest, want hoewel zijn flirts louter platonisch waren, is het nogal vernederend om bij je eigen paard voor het vijfde wiel aan de wagen te moeten spelen, een rol die ik voortdurend moest vervullen!

Het toeval wilde dat Diana die Pasen in Parijs was, en we elkaar sinds mijn verschijning in de Row niet hadden gezien; maar ik wist dat ze binnenkort weer in de stad zou zijn, en met volmaakte diplomatie begon ik de nieuwsgierigheid van Brutus te prikkelen met allerlei achteloze, half geringschattende toespelingen op het merrietje van Miss Chetwynd, Wild Rose. “Ze is te speels naar mijn smaak,” zei ik, “maar ze wordt erg bewonderd, al zul jij waarschijnlijk niet bijzonder van haar onder de indruk zijn.”

Zodat ik het op de eerste middag dat Diana weer in de Row was gemakkelijk vond om hem, onder het mom Brutus de gelegenheid te geven zich een oordeel te vormen, over te halen me naar haar toe te brengen. Diana, die in gezelschap was van een zekere Lady Verney, haar chaperonne, begroette me met een charmante glimlach.

“Ik had geen idee dat u zo goed kon rijden,” zei ze, “u stuurt dat prachtige paard van u zo moeiteloos, en met zulke lichte handen bovendien.”

Dit was geen ironie, want ik kon nu al mijn aandacht aan mijn zit besteden; en omdat ik me helemaal niet met het stuurmechanisme bemoeide, moeten mijn handen het toppunt van lichtheid hebben geleken.

“Hij heeft een gevoelige hand nodig,” antwoordde ik achteloos, “maar bij mij loopt hij heel goed.”

“Ik zou graag eens op een ochtend zijn gangen uitproberen, Pulvertoft,” viel een zekere kolonel Cockshott in, die met hen meereed en die ik vaag kende, “ik heb zo’n idee dat hij op de stang beter zou lopen.”

“Met alle genoegen,” begon ik, toen ik nog net op tijd zag dat Brutus waarschuwend zijn oren platlegde. De kolonel woog zo’n zestien stone, en reed met sporen! “Ik bedoel,” voegde ik er haastig aan toe, “dat had ik graag gedaan, alleen, om eerlijk te zijn, kan ik met een gerust geweten niemand anders dan mezelf op hem vertrouwen.”

“Beste kerel!” zei de kolonel, die zichtbaar beledigd was, “ik ben in mijn leven niet veel paarden tegengekomen met wie ik niet overweg kon.”

“Ik denk dat meneer Pulvertoft groot gelijk heeft,” zei Diana. “Als een paard aan iemand gewend raakt, neemt hij een vreemde hand zo kwalijk: dan is zijn humeur dagenlang bedorven. Juist daarom leen ik Wild Rose nooit aan iemand uit!”

De kolonel bleef duidelijk mokkend achter. “Arme, lieve kolonel Cockshott!” zei Diana, “hij is zo trots op zijn rijkunst, maar ik vind dat hij een paard commandeert als een drilsergeant. Dat noem ik geen rijden, u wel?”

“Nou… nauwelijks,” beaamde ik, met gemakkelijke geringschatting. “Ik geloof er nooit in een paard door angst te regeren.”

“U bent zeker erg gesteld op het uwe?” zei ze.

“Gesteld is het woord niet!” riep ik uit, en dat was het zeker niet.

“Ik weet niet zeker of wat ik zei over het uitlenen van Wild Rose ook voor u zou gelden,” zei ze. “Ik denk dat u zachtaardig met haar zou omgaan.”

Ik wist zeker dat ik haar met alle egards zou behandelen; maar omdat ik betwijfelde of ze dat volledig zou beantwoorden, zei ik met grote tegenwoordigheid van geest dat ik het berijden van haar als een soort heiligschennis zou beschouwen.

Toen Brutus en ik naar huis gingen, merkte hij op dat het maar goed was dat ik er niet mee had ingestemd hem aan de kolonel uit te lenen.

“Ja,” zei ik, vastbesloten de gelegenheid te benutten, “je had hem misschien niet zo attent gevonden als… nou ja, als sommige mensen!”

“Ik bedoelde dat het goed was voor jóú!” zei hij duister, en ik had geen zin om om uitleg te vragen. “Wat bedoelde je,” hernam hij, “toen je zei dat ik Wild Rose niet zou bewonderen? Wel, ze is charmant, charmant!”

“In dat geval,” zei ik, “vind ik het niet erg om af en toe met haar meesteres op te rijden, om jou een plezier te doen.”

“Niet erg!” zei hij, “je zúlt wel moeten, jongen, en elke middag!”

Ik onderdrukte een grinnik: de mens is per slot van rekening het edelere dier. Ik kon een paard wel aan, op mijn eigen manier. Mijn kleine list was geslaagd: ik zou niet meer gedwongen worden me voor te stellen aan verbijsterde onbekenden.

En nu verliep mijn leven een paar weken lang als in een gelukkige droom. Ik leefde alleen voor die uren in de Row, waar Brutus zich even vanzelf naar Wild Rose wendde als de zonnebloem naar de zon, en Diana en ik elke dag vertrouwelijker met elkaar werden. Geluk en zekerheid maakten me bijna geestig. Ik was genadeloos in mijn spot met de excentrieke staaltjes rijkunst die er te zien waren, en mijn opmerkingen ontlokten Diana het liefste zilveren gelach. Wat kolonel Cockshott betreft, die ik er ooit van had verdacht mijn rivaal te willen zijn: die was allang een ‘verwaarloosbare grootheid’ geworden; en als ik ermee talmde Diana te vragen haar lieve zelf aan mij toe te vertrouwen, dan was dat alleen omdat ik er een epicuristisch genoegen in vond een spanning te rekken waarvan de afloop zo weinig onzeker was.

En toen werd mijn rijden zonder waarschuwing een tijdje onderbroken. Tot zijn ergernis bleek Brutus een zadeldruk te hebben, en hij was zelfs zo onrechtvaardig mij de schuld te geven, hoewel ik het van mijn kant een teken van passende, zij het late, vergelding vond. Ik had geen zin de Fortuin op een ander paard te tarten, maar ik kon toch niet wegblijven uit de Row en verscheen er te voet. Ik zag Diana rijden met de kolonel, die leek te denken dat zijn kans eindelijk was gekomen; maar telkens als ze langs het hek reed waar ik tegenaan leunde, trok ze haar wenkbrauwen op en haar mond in een boogje van gelaten verveling, wat me volkomen geruststelde. Toch was ik erg blij toen Brutus weer beter was en we opnieuw door de Row galoppeerden, allebei in een opperbest humeur.

“Ik heb de paarden hier nog nooit zo veel horen hinniken als dit seizoen,” zei ik, om een gesprek op gang te brengen. “Kun jij dat verklaren?” Want hij gaf me soms stukjes informatie waarmee ik Diana achteraf kon imponeren met mijn grondige kennis van paarden.

“Hinniken?” zei hij. “Ze lachen, dat doen ze, en geen wonder!”

“O!” zei ik, “en wat is de grap?”

“Wel, jij!” antwoordde hij. “Je denkt toch niet dat je ze voor de gek houdt? Ze weten alles van je, arme ziel!”

“O, is dat zo?” zei ik beteuterd. Dit beest schepte er volgens mij echt plezier in mijn gevoel van eigenwaarde omlaag te halen.

“Het is waarschijnlijk via Wild Rose rondgegaan,” vervolgde hij. “Zij vond het enorm grappig toen ik het haar vertelde. Ik ben trouwens bang dat ze zich al die dagen nogal moet hebben verveeld.”

Ik voelde een onwaardige neiging om zijn verwaandheid een knauw te geven, zoals hij de mijne had gegeven.

“Niet zo erg, denk ik,” zei ik. “Volgens mij vond ze dat bruine jachtpaard van kolonel Cockshott een heel aangename vervanger.”

Hoe laat het voor herstel ook is, ik moet met schaamte bekennen dat ik met deze insinuatie dat arme merrietje (voor wie ik het grootste respect koesterde) schandelijk onrecht deed; en ik wil hier op de plechtigste en nadrukkelijkste wijze verklaren dat ik oprecht geloof dat zij zich van begin tot eind zo heeft gedragen dat ze tegen elke laster gevrijwaard had moeten zijn.

Het was alleen een laag verlangen om terug te slaan, een kleinzielige en onedele wrok, die me ertoe bracht het vertrouwen van Brutus zo te vergiftigen, en ik had spijt van mijn woorden zodra ik ze had uitgesproken.

“Dat beest!” zei hij, en hij schrok op alsof ik hem met een zweep had aangeraakt, iets wat ik nooit gebruikte, “wel, er zitten nog geen twee ideeën in die grote vioolkop van hem. Het enige soort officier dat hij zou moeten dragen, is er een van het Leger des Heils!”

“Ik geef toe dat hij jouw uiterlijke voordelen en charmante manieren niet heeft,” zei ik. “Ik had er ongetwijfeld niets over moeten zeggen.”

“Nee,” zei hij, “je… je hebt me een dienst bewezen,” en hij verviel in een somber stilzwijgen.

Ik reed zoals gewoonlijk met Diana, en wilde net mijn vreugde uitspreken dat we elkaars gezelschap weer konden opzoeken, toen haar merrie iets vooruitkwam en plotseling uittrapte; ze raakte me aan mijn linkerbeen en bezorgde me een ogenblik helse pijn.

Diana toonde de liefste bezorgdheid en smeekte me meteen met een huurrijtuig naar huis te gaan, terwijl haar stalknecht voor Brutus zou zorgen. Ik sloeg het rijtuig af; maar omdat mijn been echt pijn deed en Brutus een ongeduld toonde dat ik niet durfde te negeren, moest ik haar verlaten.

Op weg naar huis zei Brutus somber: “Het is uit tussen ons, heb je dat gezien?”

“Gevoeld!” antwoordde ik. “Ze brak bijna mijn been.”

“Die trap was voor mij bedoeld,” zei hij. “Het was haar manier om duidelijk te maken dat we elkaar in het vervolg beter niet meer konden kennen. Ik heb haar haar ontrouw verweten; ze ontkende het natuurlijk, dat doet elke merrie; we hebben het uitgepraat, en alles is voorbij!”

Ik reed een paar dagen niet op hem, en toen ik het weer deed, trof ik hem aan in een byroniaanse somberheid gedompeld. Hij wilde in het begin zelfs helemaal aan de Bayswater-kant van het park blijven, al wist ik hem die zwakheid uit het hoofd te praten. “Wees een paard!” zei ik. “Laat haar zien dat het je niets kan schelen. Je vleit haar alleen maar door je gevoelens te verraden.”

Dit was een finesse waar hij duidelijk nog niet aan had gedacht, maar hij was intelligent genoeg om de kracht van mijn woorden te voelen. “Je hebt gelijk,” gaf hij toe, “in sommige opzichten ben je niet helemaal een dwaas. Ze zal zien hoe weinig het me kan schelen!”

Na dit alles verwachtte ik natuurlijk Diana zoals gewoonlijk te vergezellen, en het was een bittere teleurstelling voor me dat Brutus daar niets van wilde weten. Hij had een oude kennis in het park, een appelschimmel die, waarschijnlijk door een vroege teleurstelling, een verstokte cynicus was en wiens gezelschap hem op dat moment wel aangenaam leek. De schimmel werd geregeld bereden door een zekere Miss Gittens, wier verschijning terwijl ze moeizaam op en neer huppelde Diana en mij vaak had vermaakt.

En nu ging Brutus, ondanks al mijn pogingen, recht op de schimmel af. Ik zat niet zo in de problemen als men zou verwachten, want ik kende Miss Gittens toevallig een beetje, als een dame die niet meer in de bloei van haar jeugd was, maar nog altijd een taaie vorm van meisjesachtigheid had behouden. Hoewel ik haar eerder onsympathiek dan sympathiek vond, vond ik het op dat moment nodig een zekere hartelijkheid in mijn begroeting te leggen. Zij was, misschien niet onbegrijpelijk, gevleid door mijn voorkeur, en smeekte me haar wat rijles te geven, wat ik, de hemel vergeve het me, op me nam.

Ook nu zie ik nauwelijks hoe ik anders had kunnen handelen: ik kon niet bij haar weg tot Brutus de genoegens van het cynisme met zijn grijze vriend had uitgeput, en de tijd moest nu eenmaal worden gevuld. Maar o, de marteling om Diana in de verte te zien en te weten dat alleen een ellendig misverstand tussen onze respectieve rossen ons gescheiden hield, en me zelfs genoodzaakt te voelen niet in haar richting te kijken, uit angst dat ze me bij zich zou roepen!

Op een dag, toen ik met Miss Gittens reed, keek ze me koket aan over haar puntige rechterschouder en zei: “Weet u, nog maar zo kort geleden had ik er zelfs nooit van gedroomd dat wij ooit zo vertrouwelijk met elkaar zouden worden als we nu zijn; het lijkt bijna ongelooflijk, vindt u niet?”

“Dat moet u niet zeggen,” antwoordde ik. “Er is toch niets bijzonders aan dat ik u een beetje help met uw rijden?” Al bedacht ik dat het wel heel bijzonder zou zijn geweest als ik dat had gedaan.

“Misschien niet bijzonder,” murmelde ze, terwijl ze bescheiden langs haar neus naar beneden keek, “maar vindt u me erg onbetamelijk als ik beken dat die lessen voor mij een opdoemend gevaar hebben meegebracht?”

“Op de schimmel bent u volkomen veilig,” zei ik.

“Ik… ik dacht niet aan de schimmel,” antwoordde ze. “Beste meneer Pulvertoft, ik moet openhartig spreken: een meisje moet met zoveel dingen rekening houden, en ik ben bang dat u me hebt doen vergeten hoe verkeerd en onbezonnen ik me de laatste tijd heb gedragen. Ik kan niet anders dan vermoeden dat u een of ander motief moet hebben om op zo… zo opvallende wijze mijn gezelschap te zoeken.”

“Miss Gittens,” zei ik, “ik kan niets verhullen: dat heb ik.”

“En u hebt zich al die tijd niet alleen maar vermaakt?”

“Ten overstaan van de hemel,” riep ik vurig uit, “dat heb ik niet!”

“U bent toch niet een van die valse mannen die hun teugels eens schudden en wegrijden met ‘Vaarwel voor altijd!’? Zeg me dat u dat niet bent!”

Ik kon mijn teugels schudden tot ik erbij neerviel, er zou niets van komen als Brutus niet in de stemming was om te vertrekken; dus kon ik haar naar waarheid verzekeren dat ik helemaal niet zo iemand was.

“Waarom laat u dan uw hart niet spreken?”

“Er bestaat zoiets,” zei ik somber, “als een hart dat gekneveld is.”

“Kan geen enkel woord, geen enkele hint van mij de knevel losmaken?” wilde ze weten. “Wat, u zwijgt nog steeds? Dan, meneer Pulvertoft, al lijk ik misschien hard en wreed als ik het zeg, moet onze aangename omgang eindigen: we mogen niet meer samen rijden!”

Niet meer? Wat zou Brutus daarvan zeggen? Ik was ontzet. “Miss Gittens,” zei ik in grote opwinding, “ik smeek u die woorden terug te nemen. Ik… ik ben bang dat ik zo’n afwijzing niet zou kunnen aanvaarden. Na dit alles zult u toch zeker niet volharden!”

Ze zuchtte. “Ik ben een zwak, dwaas meisje,” zei ze, “u bent maar al te goed in staat mijn oordeel te overwinnen. Ziezo, meneer Pulvertoft, kijk weer blij: ik geef toe. U mag blijven, als u wilt!”

U moet geloven dat ik me grondig voor mezelf schaamde, want ik kon niet blind zijn voor de aanmoediging die ik, hoewel ik mijn woorden strikt bij de waarheid probeerde te houden, onschuldig gaf. Maar wat moest een man met zo’n paard als het mijne? Wat zou u zelf hebben gedaan? Zodra het verstandig was, liet ik Brutus doorschemeren dat zijn vertrouwelijkheden lang genoeg hadden geduurd; en terwijl hij met mij wegdraafde, merkte hij op: “Ik dacht dat je nooit zou gaan.” Was hij de schimmel nu al beu? Mijn hart sprong op. “Brutus,” zei ik met schorre stem, “ben je sterk genoeg om een grote vreugde te verdragen?”

“Zeg het maar,” zei hij, “en probeer die hakken alsjeblieft uit mijn ribben te houden.”

“Ik kan je niet zien lijden,” zei ik tegen hem, de hele tijd met een besef van mijn eigen huichelarij. “Ik moet het je vertellen: ik ben omstandigheden te weten gekomen die me doen geloven dat we Wild Rose allebei te haastig hebben veroordeeld. Ik weet zeker dat haar hart nog steeds van jou is. Ze verlangt er alleen maar naar je te vertellen dat ze nooit echt van haar trouw is afgeweken.”

“Het is nu te laat,” zei hij, en zijn achterhoofd zag er onbuigzaam koppig uit, “we zijn te lang uit elkaar gebleven.”

“Nee,” zei ik, “luister. Ik stel meer belang in je dan je misschien beseft, en ik heb een plannetje bedacht om jullie weer bij elkaar te brengen. Wat als ik een gelegenheid vind om de dame te zien aan wie zij toebehoort; we hebben elkaar de laatste tijd niet gezien, zoals je weet, en ik zal niet beweren dat ik naar een hernieuwing van onze vertrouwelijkheid verlang…”

“Jij hebt die op de schimmel het liefst; dat zag ik allang,” zei hij; en ik liet hem in zijn dwaling.

“Hoe dan ook, ter wille van jou zal ik mezelf opofferen,” zei ik grootmoedig. “Ik begin morgen. Kom, je laat jullie levens toch niet verwoesten door een dwaze ruzie tussen geliefden?”

Hij bood wat halfslachtig verzet, maar stemde uiteindelijk, zoals ik wist dat hij zou doen, toe. Ik had mijn zin: eindelijk was ik van Miss Gittens verlost!

Die avond kwam ik Diana tegen in de hal van een huis aan Eaton Square. Ze ging de trap af terwijl ik op weg was naar de balzaal, en begroette me met een nogal koel knikje.

“U hebt me de laatste tijd helemaal in de steek gelaten,” zei ze glimlachend, maar ik las het verwijt in haar ogen, “u rijdt nooit meer met ons.”

Mijn keel zwol van hartstochtelijke welsprekendheid, en ik kreeg er niets van naar buiten.

“Nee, nooit meer,” was alles wat mijn domme tong kon vinden om te zeggen.

“U hebt aangenamer gezelschap gevonden,” zei de wrede Diana.

“Miss Chetwynd,” zei ik gretig, “u weet niet hoe ik heb verlangd…! Mag ik morgen met u rijden, zoals… zoals u vroeger deed?”

“Weet u heel zeker dat u niet bang zult zijn voor mijn stoute Wild Rose?” zei ze. “Ik heb haar zo’n uitbrander gegeven dat ik denk dat ze zich diep schaamt.”

“Dacht u dat het dát was wat me weghield!” riep ik uit. “O, kon ik het u maar vertellen!”

Ze glimlachte: ze was weer mijn lieve, vriendelijke Diana.

“U mag me er morgen alles over vertellen,” zei ze. “U krijgt geen andere gelegenheid, want vrijdag gaan we naar Aix. En nu, goedenacht. Ik sta in de weg, en de fakkeldrager raakt er al helemaal opgewonden van.”

Ze liep verder, het rijtuig reed met haar weg, en ik was te gelukkig om me daar veel van aan te trekken: had ze me niet vergeven? Zouden we elkaar morgen niet zien? Ik zou twee hele uren hebben om me te verklaren, en dit keer zou ik niet langer met de Fortuin spelen.

Hoe opgewonden was ik de volgende dag: hoe angstig toen de ochtend grauw en dreigend aanbrak; hoe dankbaar toen later de weldadige zon doorbrak en een stralende middag beloofde; hoe zorgvuldig kleedde ik me, en wat betaalde ik een prijs voor de bloem in mijn knoopsgat!

Zo galoppeerden we de Row op, een even knap paar (als men mij deze ijdelheid achteraf wil vergeven) als er maar te zien was; en weldra zag ik met het scherpe oog van een minnaar in de verte de slanke gestalte van Diana. Ze was niet alleen, maar ik wist dat de kolonel zijn plaats spoedig aan mij zou moeten afstaan.

Zodra ze me zag, zette ze haar merrie aan tot draf en kwam ze naar me toe, met de lieflijkste vage blos en een opkomende glimlach van welkom, toen Brutus ineens stokstijf bleef staan, zodat ik bijna op zijn hals werd geworpen, en hij over al zijn ledematen stond te trillen.

“Zie je dat?” zei hij schor. “En ik stond op het punt haar te vergeven!”

Ik zag het: mijn insinuatie, die in het begin volkomen ongegrond was, bleek nu maar al te gerechtvaardigd. Kolonel Cockshott zat op zijn knokige bruine jachtpaard, en zelfs mijn korte ervaring met paarden stelde me in staat te zien dat Wild Rose hem niet langer met haar vroegere onverschilligheid bekeek.

Diana en de kolonel hadden hun paarden ingehouden en leken op me te wachten: zou Brutus dan nooit in beweging komen? “Toon je trots,” zei ik in een gekwelde fluistering, “behandel haar met de minachting die ze verdient!”

“Dat zal ik,” zei hij tussen zijn bit en zijn opeengeklemde tanden door.

En toen kwam Miss Gittens op de schimmel voorbijhotsen, en voordat ik kon ingrijpen, schoot mijn Houyhnhnm er als een pijl uit de boog achteraan. Ik zag het lieve, verbaasde gezicht van Diana; ik hoorde de schelle lach van de kolonel toen ik voorbijkwam, en ik… ik kon alleen in gekrenkte smeking buigen en verlangen naar een afgrond om in te springen, zoals Curtius!

Ik weet niet wat ik tegen Miss Gittens heb gezegd. Ik geloof dat ik me roekeloos beminnelijk heb gedragen, en ik herinner me dat ze op een afschuwelijk emotionele manier bij het afscheid talmde. Ik was te ellendig om me daar iets van aan te trekken: de hele tijd zag ik Diana’s verbaasde ogen en hoorde ik de harteloze lach van kolonel Cockshott. Brutus gaf op weg naar huis een soort uitleg: “Je bedoelde het goed,” zei hij, “maar je ziet dat je het mis had. Je voorgenomen opoffering, waarvoor ik je net zo dankbaar ben als wanneer ze was uitgevoerd, was nutteloos. Het enige wat ik in ruil kon doen, was je brengen waar je ware voorkeur lag. Ook ik kan onzelfzuchtig zijn.”

Ik was te terneergeslagen om zijn onzelfzuchtigheid te vervloeken. Ik nam zelfs niet de moeite uit te leggen wat die me waarschijnlijk had gekost. Ik voelde alleen somber dat ik mijn laatste rit had gemaakt; ik had voor altijd genoeg van de rijkunst!

Die avond ging ik naar het theater; ik wilde mijn gedachten even verdoven; en tijdens een van de pauzes zag ik Lady Verney in de stalles zitten en ging ik naar haar toe om haar te spreken. “Uw nicht is niet bij u?” zei ik, “ik dacht dat ik misschien de kans zou hebben haar… haar gedag te zeggen voordat ze naar het vasteland vertrok.”

Ik had een stille hoop dat ze me voor de lunch zou uitnodigen, zodat ik nog één gelegenheid zou hebben om alles uit te leggen.

“O,” zei Lady Verney, “maar dat is allemaal veranderd; we gaan niet, althans, nog niet.”

“U gaat niet!” riep ik uit, ongelovig van pure vreugde.

“Nee, het is allemaal erg plotseling, maar… nou ja, u bent bijna een oude vriend, en u hoort het vroeg of laat toch. Ik wist het zelf pas vanmiddag, toen ze terugkwam van haar rit. Kolonel Cockshott heeft haar ten huwelijk gevraagd en ze heeft ja gezegd. We zijn er zo blij mee. Was die lieve mevrouw —— niet verrukkelijk in dat laatste bedrijf? Ik zag werkelijk echte tranen op haar gezicht!”

Als ik nog veel langer was gebleven, had ze een vergelijkbaar staaltje realisme op het mijne kunnen zien. Maar ik ging terug, zat de pauze uit, luisterde kritisch naar de klassieke selectie kamermuziek van het orkest, en zag de rest van het stuk, al heb ik geen idee hoe het afliep.

Die hele nacht werd mijn hart langzaam verteerd door een doffe woede die met elk slapeloos uur groeide; maar het voorwerp van mijn wrok was niet Diana. Zij had alleen gedaan wat ze als vrouw ten volle gerechtvaardigd was te doen na de nadrukkelijke belediging die ik haar ogenschijnlijk had aangedaan. Haar straf was al genoeg, want ik vermoedde natuurlijk dat ze de kolonel alleen had aangenomen onder de eerste ondraaglijke steek van het verlaten worden. Nee: al mijn toorn bewaarde ik voor Brutus, die me op het moment van mijn triomf had verraden. Ik smeedde wraakplannen. Wat het ook mocht kosten, ik zou hem nog één keer berijden. In de ogen van de wet was ik zijn meester. Ik zou mijn wettelijke rechten ten volle uitoefenen.

Eindelijk werd het middag. Ik was witheet van woede, al waren er omstanders die, toen ik in het zadel klom, een minder welwillende uitleg aan mijn gelaatskleur gaven.

Brutus wierp een onrustige blik op mijn hielen toen we vertrokken. “Wat zijn dat voor dingen die je aanhebt?” vroeg hij.

“Sporen,” antwoordde ik kortaf.

“Die zou je niet moeten dragen voordat je hebt geleerd je tenen naar binnen te draaien,” zei hij. “En een zweep ook nog! Mag ik vragen waar die voor is?”

“Daar praten we zo meteen over,” zei ik heel koel; want ik wilde op straat geen scène met mijn paard.

Toen we langs het standbeeld van Achilles de Ride op kwamen, nam ik mijn teugels korter en pakte ik de zweep steviger vast, terwijl ik merkte dat mijn verhemelte, om een reden die ik niet kan verklaren, onaangenaam droog werd.

“Ik zou graag een rustig gesprekje met je voeren, als je er geen bezwaar tegen hebt,” begon ik.

“Ik sta geheel tot je beschikking,” zei hij, met een vleugje ironie op zijn bit kauwend.

“Laat me je eerst vertellen,” zei ik, “dat ik mijn enige liefde voor altijd heb verloren.”

“Nou,” kaatste hij luchtig terug, “daar ga je niet aan dood. Ik ook. We moeten elkaar maar proberen te troosten!”

Ik bleef doodkalm. “Je lijkt niet te beseffen dat jij de enige oorzaak van mijn ongeluk bent,” zei ik. “Als je er gisteren maar mee had ingestemd Wild Rose onder ogen te komen, was ik nu een gelukkig man geweest!”

“Hoe kon ik dat weten, als je me liet denken dat al je genegenheid uitging naar dat bejaarde ding dat door mijn vriend de schimmel wordt rondgedraafd?”

“Laten we alsjeblieft niet discussiëren,” zei ik haastig. “Het is genoeg dat jouw duivelse egoïsme en eigenzinnigheid mijn geluk hebben verwoest. Ik heb je toegestaan de macht over te nemen en onze natuurlijke posities om te keren. Dat doe ik niet meer. Ik ben van plan je een les te leren die je nooit zult vergeten.”

Voor een paard had hij beslist een scherp gevoel voor humor. Ik dacht dat de singels zouden knappen.

“En wanneer ben je van plan te beginnen?” vroeg hij, zodra hij weer kon praten.

Ik keek voor me uit: daar kwamen Diana en haar verloofde op ons af rijden; en zo natuurlijk is veinzen, zelfs voor de liefste en beste vrouwen, dat niemand uit haar stralende gezicht zou hebben opgemaakt dat haar vrolijkheid een hart vol pijn verborg.

“Ik ben van plan nu te beginnen,” zei ik. “Monster, demon, wat je ook bent dat me zo lang in je macht hebt gehouden: ik heb mijn ketenen verbroken! Ik ben lang genoeg een lafaard geweest. Je mag me doden als je wilt. Ik hoop eigenlijk dat je het doet; maar eerst ben ik van plan je iets terug te betalen van de vernedering waarmee je me hebt overladen. Ik ben van plan je af te ranselen zolang ik in het zadel blijf.”

Ooggetuigen hebben me verteld dat de tuchtiging maar kort duurde, maar zolang ze duurde, was ze, dat mag ik wel zeggen, streng. Ik ging hem te lijf met een stevige zweep, van wier doeltreffendheid ik me had verzekerd door proeven op mijn eigen benen. Ik zette mijn geleende sporen in zijn flanken. Ik rukte aan zijn mond. Ik denk dat hij bijna even verrast was als gepijnigd. Maar gepijnigd was hij!

Ik stond op het punt mijn handtastelijke berisping voort te zetten, toen mijn slachtoffer zich plotseling aan mijn greep onttrok; en een levendige seconde lang leek ik zijn rug in vogelvlucht te aanschouwen; toen klonk er een klap, en lag ik als een bij te zoemen in een iriserende mist, waarin elke kleur een andere pijn betekende, en die kleuren vervaagden ten slotte tot duisternis, en verder herinner ik me niets meer.

“Het duurde weken,” besloot meneer Pulvertoft, “voordat die duisternis optrok en ik mezelf terugvond als een ingesnoerde en verbonden invalide. Maar, en dat is misschien het merkwaardigste deel van mijn verhaal, bijna de eerste geluiden die mijn oren bereikten, waren die van huwelijksklokken; en ik wist, zonder dat iemand het me hoefde te vertellen, dat ze luidden voor het huwelijk van Diana met de kolonel. Dat bewees dat er niet veel met me aan de hand was, nietwaar? Wel, ik hoor ze nu overal. Ik vind wel dat ze ze niet in Sandown had moeten laten luiden: dat was toch een beetje opzichtig, zo lang na de plechtigheid; vindt u ook niet?”

“Ja… ja,” zei ik, “maar u hebt me nooit verteld wat er van het paard is geworden.”

“Ah, het paard, ja. Ik ben naar hem op zoek. Ik ben niet meer zo kwaad op hem als vroeger, en ik stel liever niet te veel vragen bij de stallen, uit angst dat ze me op een dag vertellen dat ze hem hebben moeten afmaken terwijl ik zo ziek was. U wist zeker wel dat ik ziek was?” onderbrak hij zichzelf, “er stonden berichten over mijn toestand in de kranten. Kijk hier.”

Hij gaf me een knipsel waarop ik las:

“Het recente ongeluk in Rotten Row. — Er is nog geen verandering in de toestand van meneer Pulvertoft. De ongelukkige heer ligt nog altijd bewusteloos in zijn kamers in Park Street, en zijn behandelend artsen vrezen dat de hersenen blijvend beschadigd zullen zijn, zelfs als hij zijn lichamelijke kracht terugkrijgt.”

“Maar dat was allemaal onzin!” zei meneer Pulvertoft met een nerveus lachje, “ze waren geen spat beschadigd, want hoe zou ik me anders alles zo helder kunnen herinneren als ik doe, nietwaar?”

En dit was natuurlijk een argument waar geen speld tussen te krijgen was.

Paardenboeken

Vertaald uit het Engels. Lees het origineel