Paarden in de kunst
The Story of Captain, the Horse with the Human Brain – Captains eigen verhaal

Dit verhaal, geschreven door George Wharton James, zou op zijn minst op ware gebeurtenissen gebaseerd zijn. Dit deel geeft wat achtergrond over het dier, vanuit Captains eigen perspectief. Vermoedelijk ook geschreven door de heer James.
Ik ben geboren op 8 juni 1905, op de boerderij van rechter J. H. Cartwright in Oregon, Illinois. Mijn moeder heette Robey en mijn vader Sidney. Toen ik nog een klein veulen was, noemde de rechter me Sid Bell. Hij kwam vaak naar de stal om me eens goed te bekijken en somde dan voor zijn vrienden op wat hij mijn “punten” noemde, en als ik in de wei heen en weer rende, mijn hielen in de lucht gooide en het reuze naar mijn zin had, stond hij toe te kijken en leek hij heel diep na te denken. Op een dag bond de stalknecht me naast mijn moeder vast, en de rechter reed met haar de weg op, en hij leek erg tevreden over de manier waarop ik meedrafte. Zo deed hij dag na dag, heel lang, en hij liet me steeds sneller gaan, tot ik hem, en ook andere mensen, hoorde zeggen dat ik een heel snelle telganger zou worden. Mijn longen zetten uit door de beweging; mijn spieren werden sterk en stevig; mijn ogen waren helder en klaar; ik had een gezonde eetlust en genoot van elke hap die ik at, en elke dag, als ze me in de wei loslieten, rende ik op en neer, zo trots en gelukkig en zo vol leven en uitbundigheid als ooit een jong paard in de hele wijde wereld is geweest.
Op een dag nam de rechter me mee naar wat een “baan” werd genoemd. Het was een gladde ovale plek, niet erg breed, die alleen was aangelegd om er paarden op te mennen. Ze maakten een licht karretje achter me vast, nauwelijks groot genoeg voor mijn stalknecht om in te zitten, en toen liet hij me zo hard als ik kon rondjes over die baan gaan. Natuurlijk liet hij me in het begin rustig lopen, tot ik – zoals hij dat noemde – “warm” was, en dan zei hij: “Nu, Sid Bell. Ga ervoor!” en maakte hij dat eigenaardige klakgeluid dat mensen maken als ze willen dat een paard opschiet, en ik ging er in telgang vandoor zo snel als ik maar kon.
De rechter kwam bijna elke dag kijken hoe het ging en gaf mijn stalknecht aanwijzingen. Op sommige dagen was hij erg trots op me en schepte hij over me op, en op andere dagen was hij niet zo tevreden. Maar op een dag, toen ik me bijzonder goed voelde en in een flink tempo de baan rond was gegaan, hoorde ik hem zeggen: “Hij is goed! Hij deed het deze keer in 2:16”, wat, zoals ik later begreep, betekende dat ik een mijl in twee minuten en zestien seconden in telgang had afgelegd, en dat gold als behoorlijk snel voor een tweejarig veulen.
Toen ik bijna drie jaar oud was, verkocht de rechter me aan de heer W. A. Sigsbee uit Chicago. Mijn moeder had me, op een dag dat de heer Sigsbee naar de baan kwam om me in telgang te zien, verteld dat hij een groot dierentrainer was, in het hele land bekend als Captain Sigsbee. Ik hoorde de kapitein zeggen: “Wat een schoonheid. Hij heeft een prachtige actie”, en toen ik naar de plek werd gebracht waar hij en de rechter stonden, herhaalde hij dat, en nog veel meer opmerkingen, allemaal van het soort waardoor een jong paard als ik behoorlijk met zichzelf ingenomen raakt, zodat ik hem aankeek en hem met mijn ogen liet weten dat ik het fijn vond dat hij zo over me sprak. Toen begon hij over mijn “intelligente blik” te praten, en ineens riep hij heel nadrukkelijk uit: “Rechter, dat veulen moet ik hebben. Ik wil hem africhten en er het bekendste paard ter wereld van maken.” Eerst leek de rechter dat idee niet erg te bevallen. Hij zei dat hij me voor de baan had getraind en niet van plan was afstand van me te doen, maar Captain Sigsbee drong er zo sterk op aan dat het veel beter voor me zou zijn om me bij de baan weg te houden, me een speciale opleiding te geven en me dan als geschoold paard het land door te sturen, dat hij er ten slotte in toestemde me te verkopen.
Mijn moeder vond het heel erg dat ik bij haar wegging, en ik vond het ook erg om te gaan, maar ze leek veel troost te putten uit het feit dat ik niet langer op de baan zou staan; dat ik een veel minder zwaar leven zou hebben dan met racen, en dat de opleiding die mijn nieuwe eigenaar me wilde geven ook in andere opzichten heel gunstig voor me zou zijn.
Dus nam Captain Sigsbee me mee naar Chicago. En jeetje, wat een lawaaierige, drukke stad was dat! Wat een verschil met het rustige platteland waar ik geboren was en tot dan toe mijn hele leven had doorgebracht. En die luchtjes! Ik geloof dat ik daar op één dag meer afschuwelijke luchtjes heb geroken dan in mijn hele leven daarvoor. Hetzelfde gold voor de geluiden. Mensen denken dat paarden zich niets aantrekken van luchtjes en geluiden. O nee? Ik schrok voortdurend en was de hele tijd zenuwachtig door de nieuwe, afschuwelijke geluiden die van alle kanten op me af leken te stormen. Trams die raasden en voortjoegen met hun rinkelende bellen; auto’s die vlak bij mijn oren toeterden; wagens die over de keien denderden; mannen die schreeuwden; vrouwen en meisjes die met schelle stemmen praatten; baby’s die krijsten; agenten die op de kruispunten floten; krantenjongens die hun kranten omriepen; bedelaars die aan hun zielige draaiorgeltjes draaiden; en duizend andere geluiden, waarvan ik er veel nog nooit had gehoord. Toen we een van de straten of lanen overstaken, kwam er een nieuw geluid op me afstormen, zo snel als een auto rijdt, maar het was boven mijn hoofd. Ik keek omhoog, maar zag niets anders dan een stellage van balken boven me, en het geluid was zo hard dat je het kon voelen. Het kwam steeds dichterbij, tot het met een vlaag en een gebulder op me neer leek te storten, en ik steigerde en worstelde en gilde zelfs van angst. Toen was het woeste geluid ineens weg, en het werd langzaam minder en minder. Maar in een andere straat overkwam me hetzelfde. De kapitein sprak me rustig en sussend toe en zei dat ik niet bang hoefde te zijn, want het was “alleen maar de luchtspoorweg”, maar toen wist ik nog niet wat hij bedoelde. Later leerde ik natuurlijk alles erover, en toen was ik niet meer bang.
In de trainingsstal had ik een mooie grote box, met een vloer bedekt met schoon, zoet ruikend hooi, waar ik kon gaan liggen en uitrusten wanneer ik maar wilde. Mijn nieuwe eigenaar was heel aardig voor me. Hij kwam me een paar keer per dag opzoeken, nam zijn vrienden mee en vertelde hun hoe trots hij op me was. Hij bracht altijd een appel, een wortel, een suikerklontje of iets anders lekkers voor me mee, en al snel keek ik naar zijn komst uit. Ik ging van hem houden. Maar ik vond het niet fijn om alleen gelaten te worden op die vreemde plek, met zoveel onaangename luchtjes en geluiden om me heen. Als hij wegging, probeerde ik hem te smeken niet te gaan. Ik duwde mijn neus tegen hem aan en probeerde hem zelfs tegen te houden, maar hij noemde me alleen maar “een slimme deugniet” en maakte zich los. Dan hinnikte ik en schraapte ik en schraapte ik met mijn hoef, zodat ik zeker wist dat hij, als hij ook maar een beetje echt paardenverstand had, zou snappen wat ik bedoelde, en dat ik het hem zo duidelijk zei dat zelfs een muilezel of een ezel zou begrijpen dat ik niet alleen gelaten wilde worden. Maar de stakker was maar een mens en had geen paardenverstand, dus bleef ik alleen achter. Als hij terugkwam, liet ik met mijn blijdschap en mijn hartelijke welkom zien hoe blij ik was dat hij er weer was.
Op een dag, toen hij weg was, kregen een paar ruwe, luidruchtige mannen buiten de stal ruzie; ze vochten en vloekten en maakten een vreselijk kabaal. Een van hen schoot met een geweer of een revolver op de ander, en de herrie was verschrikkelijk. Ik was doodsbang, en toen de kapitein even later kwam, zat ik helemaal onder het schuim van het zweet dat uit me was gestroomd omdat ik zo bang was.
“Nee maar!” riep hij uit zodra hij me zag, “dit kan zo niet. Het arme kereltje is zich bijna doodgeschrokken. Ik laat hem nooit meer alleen.”
Wat was ik blij dat te horen. Ik gaf hem een kus, net zoals ik had geleerd mijn moeder te kussen, en probeerde hem mijn dankbaarheid te tonen. Hij hield woord, en diezelfde avond nog bracht hij een stalknecht bij me, die hij Chili noemde. Hij zei tegen Chili dat hij me nooit alleen mocht laten, dag en nacht niet. Hij moest mijn gezelschap en mijn verzorger zijn. Hij mocht niet proberen me iets te leren of iets in die geest, maar moest er gewoon voor zorgen dat ik genoeg hooi en water en op tijd mijn haver kreeg, en volop stro om op te slapen, dat ik volkomen schoon werd gehouden en mijn stal ook schoon en fris, en hij moest de hele tijd bij me zijn. Dat was een grote troost voor me. Weinig mensen kunnen weten hoe groot, want ik geloof echt, nu ik ouder ben, dat paarden nog veel angstiger en schrikachtiger zijn dan vrouwen, en veulens nog meer dan baby’s. We zijn een vreselijk schrikkerig stelletje. Het is jammer, maar het is zo!
Inmiddels had Captain Sigsbee besloten dat ik precies geschikt zou zijn voor zijn doel, dus gaf hij me zijn eigen naam, zodat iedereen zou weten dat ik zijn paard was. Hij was in het hele land bekend als Captain Sigsbee, en als ik zijn naam droeg, zouden honderdduizenden mensen zodra ze die hoorden weten wie me had afgericht.
Maar hij noemde me nooit “Captain” als hij me in de stal opzocht; en hij liet Chili me ook nooit “Captain” noemen. Ik was altijd “Jongen!”, behalve als hij me les gaf. Daar zat namelijk een reden achter. Als hij “Captain” zei, begreep ik al snel dat we op school waren en dat ik strikt bij de les moest blijven; op andere momenten deed ik waar ik zin in had, maar als we aan het “werk” gingen, merkte ik dat ik alles serieus moest nemen, precies moest doen wat me gezegd werd en bij mijn lessen moest blijven, en hard mijn best moest doen om te leren wat me werd bijgebracht. Deed ik dat niet, dan kreeg ik de wortels, appels, suiker of snoepjes niet die ik verwachtte.
Chili sliep in de stal naast de mijne, en ik liep meestal los, en omdat er geen deuren of stangen waren, kon ik op elk moment gaan kijken of hij er was als ik me zenuwachtig of bang voelde. Op een ochtend stond hij niet op de gewone tijd – 6 uur ’s ochtends – op om me te voeren, en ik wachtte tot ik flinke honger had. Toen besloot ik te gaan kijken wat er aan de hand was. Hij lag nog diep te slapen, dus boog ik mijn hoofd over hem heen en wreef met mijn neus over zijn gezicht. Daar werd hij meteen wakker van, en hij sprong op en gaf me te eten. Hij lachte, klopte me op de hals, noemde me een slimme kerel en zei dat ik een pienter paard was, dus toen hij de keer daarna weer niet opstond om me te voeren, wachtte ik niet, maar liep ik meteen naar zijn veldbed en deed het opnieuw. Dat deed ik een paar keer, en ik kreeg altijd meteen mijn voer, maar op een ochtend, nadat ik Chili had gewekt, moet hij weer in slaap zijn gevallen. Toen hij niet met mijn haver kwam, ging ik kijken wat er aan de hand was, en daar lag hij weer diep te slapen, met de dekens over zijn hoofd getrokken. Ik werd een beetje boos op hem omdat hij me zo verwaarloosde, dus pakte ik gewoon het beddengoed beet, gaf er een ruk aan en trok het bijna helemaal naar het voeteneind van het veldbed.
Nee maar, wat sprong hij op! Hij was in een flits uit dat bed – maar hij lachte en zei dat ik niet te verslaan was, hij moest het opgeven. Ik begreep toen niet goed wat hij bedoelde, maar ik had een goede les geleerd, want sindsdien verspil ik geen tijd met het wekken van mijn stalknecht, en als hij me mijn voer niet op tijd brengt, trek ik het beddengoed van hem af, en dan krijg ik zonder verder uitstel mijn haver, ook al gaat hij soms, nadat hij me mijn ontbijt heeft gegeven, weer naar bed om nog een dutje te doen. Chili en ik werden al snel goede vrienden, maar dat deed niets af aan mijn genegenheid voor mijn baas. Ik was altijd blij hem te zien. Hij kwam vaak met me praten – mensenpraat natuurlijk – maar ik leerde al snel veel te begrijpen van wat hij zei, en ik lette altijd op – nou ja, om helemaal eerlijk te zijn kan ik beter zeggen bijna altijd – want als ik dat deed, gaf hij me altijd wel een of ander lekker hapje waar ik van smulde. Van al die lekkernijen vond ik suiker het lekkerst, maar hij zegt dat te veel suiker niet goed voor me is, dus krijg ik er nooit zoveel van als ik zou willen.
Al die tijd werd ik opgeleid. Ik leerde tellen met mijn voeten, cijfers en kleuren aanwijzen, en het verschil kennen tussen mannen, vrouwen, jongens en meisjes. Ik leerde getallen optellen, Ja en Nee zeggen, mijn baas een kus geven, op een stoel zitten, zelfs op zijn schoot zonder hem pijn te doen, wisselgeld geven uit een kassa, wijsjes spelen op de buisklokken, en nog veel meer.
Mijn baas was altijd goed en vriendelijk voor me als hij me iets leerde. Hij werd nooit ongeduldig, hield af en toe op om me te laten rusten, en gaf me altijd iets lekkers als ik het goed deed. Ik keek vaak uit het raam van mijn stal en zag andere paarden zware vrachten trekken, soms opgejaagd door bezorgjongens, bij warm weer, tot ze dropen van het zweet, of ’s winters in de sneeuw of waar de straten zo glad waren dat ze vielen. Vaak hoorde ik hun voerlieden ruw tegen ze schreeuwen en grove taal uitslaan, en ik heb gezien hoe ze hun arme dieren wreed sloegen, en dan wist ik hoeveel beter ik het had dan zij, en daardoor voelde ik me heel dankbaar tegenover mijn goede baas.
Hij praatte altijd vriendelijk als hij me trainde; hij vertelde me dat als ik braaf was en mijn lessen leerde, de mensen me zouden komen bekijken en van me zouden houden, en dat hij en mijn bazin en Chili heel trots op me zouden zijn. Hij vertelde me over sommige jongens en meisjes die naar school gingen maar weigerden hun lessen te leren, en over de ellende en narigheid die hun daardoor vaak overkwam. Zo werd ik steeds leergieriger, want hoewel ik maar een paard was, wilde ik dat de mensen van me hielden en goed over me dachten en aardige dingen over me zeiden.
Vijf hele jaren hield mijn baas me op school. Elke dag kwam hij naar mijn stal, of nam hij me mee naar het erf, om me les te geven. Ik denk dat ik een trage leerling was en dat het veel geduld kostte om me iets te laten onthouden, want ik was maar een paard – geen jongen of meisje met menselijk verstand. We moesten dezelfde lessen tientallen, honderden keren doornemen, tot ik ze uit mijn hoofd kende. Maar mijn baas was de hele tijd vriendelijk, sprak zelden boos tegen me en sloeg me nooit, al hield hij een dun twijgje in zijn hand waarmee hij me af en toe zachtjes aan iets herinnerde, als ik wat uitgelatener was dan anders.
Op een dag kwam hij naar me toe en zei: “Nu, Captain, gaan jij en ik op reis om de wereld te zien. Weet je waarvoor ik je heb opgeleid? Ik ga mensen in het hele land jou laten zien, en wat je kunt, zodat ze niet langer naar waarheid kunnen zeggen dat een paard geen verstand heeft. Chili gaat met ons mee. Als we met de trein reizen, blijft hij bij je in je stal en reist hij met je mee, en als we ergens stoppen voor een ‘voorstelling’, brengt hij de nachten bij je door, zoals hij altijd heeft gedaan.”
Stel je eens voor wat een nieuws dat was voor een paard! Wat spitste ik mijn oren! Wat keek ik uit naar de dag waarop we zouden vertrekken!
Eindelijk brak de grote dag aan. Heel wat mensen kwamen ons uitzwaaien. Chili leidde me van mijn stal naar wat hij een goederenwagon noemde, op het station. De kopse kanten en zijwanden waren bekleed, zodat ik me niet kon bezeren als de trein schokte tijdens het rangeren van de wagons, of bij het vertrekken of stoppen. Ik geef eerlijk toe dat ik het in het begin geen prettig idee vond om de wagon in te gaan, en mijn baas en Chili moesten me allebei overhalen voordat ik naar binnen ging.
Toen de trein vertrok, vond ik het helemaal niet leuk, en een paar dagen lang was ik onrustig als we in de trein zaten, maar Chili was er altijd, en hij bleef me vertellen dat er niets was om bang voor te zijn, dus omdat ik had geleerd hem te vertrouwen, hield ik al snel op met piekeren, en sindsdien heb ik nooit meer gepiekerd. Sommige mensen vertellen me dat ik op dat punt wijzer ben geworden dan heel veel mensen, die zouden moeten weten dat piekeren geen zin heeft en het toch blijven doen. Wat heb ik met zulke mensen te doen, dat ze geen greintje eenvoudig paardenverstand hebben.
Na een tijdje leerde ik onderweg uit het raam te kijken om te zien wat er buiten was. Wat zag ik een hoop prachtige dingen. Natuurlijk stopten we steeds, soms voor een week, dan weer maar voor een dag of twee, en we gaven de hele tijd voorstellingen, en de mensen kwamen in groten getale naar me kijken. Ze vroegen zich allemaal af hoe mijn goede baas het voor elkaar had gekregen om me zo goed af te richten en op te leiden. Soms kwamen ze naar me toe om me te aaien, en de meisjes en vrouwen, en zelfs de jongens en mannen, gaven me een kus op mijn neus en zeiden zulke lieve en vleiende dingen tegen me. Ik genoot er enorm van, want ik vind het fijn als mensen me aardig vinden. En natuurlijk vergat mijn baas nooit me een wortel, een appel of een koekje te geven als ik het goed deed, zodat ik volgens hem “elke dag dikker en brutaler” werd.
Mijn allereerste openbare optreden was in de lobby van het Sherman House in Chicago, in augustus 1913, op het ingenieurscongres. Van daar ging ik naar het Great Northern Hippodrome, waar ik een hele week bleef. Toen vertrokken we en deden we het complete circuit van de Miles-theaters, van Chicago over de ene route naar New York en over een andere route terug naar Chicago. Ik genoot er erg van en maakte op die eerste tournee heel veel vrienden.
Toen we terugkwamen in Chicago, was het al laat in het najaar van 1914, en mijn baas vertelde me dat we een aantal maanden niet meer in het openbaar zouden optreden, omdat hij me wilde voorbereiden op de Panama-Pacific International Exposition in San Francisco, die op 20 februari 1915 zou opengaan. Die grote, lange naam maakte me eerst zenuwachtig – ik vroeg me af wat het betekende. Maar door te luisteren naar mijn baas en Chili als ze met elkaar praatten, leerde ik al snel dat het een grote en prachtige “show” was, ter ere van de voltooiing van het Panamakanaal, dat de Atlantische en de Stille Oceaan met elkaar verbond, en dat ze het “International” noemden omdat alle naties ter wereld waren uitgenodigd om eraan mee te doen.
Later hoorde ik dat er schitterende gebouwen zouden komen, groter dan ik ooit had gezien, zelfs in Chicago en New York: paleizen voor muziek, onderwijs, schone kunsten, mijnbouw, binnenlandse nijverheid en buitenlandse nijverheid, voor vrije kunsten, elektriciteit, techniek en voedingsmiddelen, en dat bovendien alle deelnemende landen hun eigen gebouwen zouden hebben. Dan zouden er schitterende binnenplaatsen en fonteinen en bogen en zuilen en koepels en beelden en reliëfs en vijvers en bloementuinen en bomen komen, en ’s avonds zoeklichten en vuurwerk, en stoomeffecten en verlichting, mooier dan mensen ooit iets dergelijks hadden gezien. Dus hoewel ik maar een paard was, wilde ik er graag heen om het allemaal te zien.
Toen vertelde Chili me dat er een hele lange straat zou komen, gewijd aan plezier en vermaak, die ze de ZONE zouden noemen, en dat wij daar zouden optreden. Er zou een prachtige tentoonstelling komen die liet zien hoe het Panamakanaal eruitzag en werkte, dorpen met vreemde volken van over de hele wereld, cowboyshows, mijnwerkerskampen, een uitbeelding van de zeven scheppingsdagen, en de Slag bij Gettysburg, de tocht van kapitein Scott naar de Zuidpool, het gevecht tussen de dreadnoughts en de onderzeeërs, een couveuse voor baby’s – mensenbaby’s, let wel, de allerkleinste mensjes die je ooit hebt gezien –, de Grand Canyon, het indianendorp van de Pueblo, het Yellowstone National Park, de straten van Caïro, Speelgoedland, de Japanse stad en nog veel meer dat ik me nu niet meer herinner. We zouden onze show midden op de Zone hebben en een van die vele prachtige en wonderbaarlijke attracties zijn. Hoe meer ik over die dingen hoorde, hoe graag ik erheen wilde, en toch vroeg ik me nogal af of ik tussen zoveel andere interessante dingen net zo veel publiek zou trekken als op plekken waar er niet zoveel waren. Maar mijn baas en Chili leken tevreden, dus hield ik me aan mijn motto: “Stop met piekeren.”
Dag na dag repeteerden we mijn voorstelling en namen we mijn lessen door, tot mijn baas zei dat ik “echt volmaakt” was. Daar werd ik blij van. Toen hoorde ik op een dag de baas tegen Chili zeggen dat hij moest gaan kijken of zijn orders over de wagon werden uitgevoerd, en toen begreep ik dat de wagon was besteld die me naar San Francisco zou brengen, en dat de werklui er druk mee bezig waren om hem te bekleden en comfortabel te maken voor mij en ook voor Chili. Toen alles klaar was en er volop hooi en graan in de wagon lag, nam Chili me mee aan boord, en die avond vertrokken we. Over de vlakten van Illinois en Iowa, Nebraska en Wyoming in, door Utah en Nevada reden we. Wat zag ik een ander landschap dan ik ooit eerder had gezien. Toen we de bergen bereikten, vond ik ze prachtig, en wat genoot ik van de rit toen we van Summit naar Cheyenne omlaag raasden. Bij Reno begonnen we aan de klim over de Sierra’s en Chili zei dat we in Californië waren. Ik had gehoord dat het een land van zon en bloemen en vogels en fruit was, maar we waren in een streek van rotsen en bergen, afgronden en kloven, sneeuw en ijs, en hoewel er veel mooie bomen stonden, zag ik geen enkele bloem. Als Chili een paar keer per dag uit een van de beken een emmer water voor me haalde om te drinken, was het kouder dan welk putwater ik in mijn leven ook had gekregen. Jeetje, wat deden mijn tanden er pijn van. Maar het was zo zoet en smaakte zo goed, alsof Gods winden er maandenlang overheen hadden gewaaid en het fris en zoet hadden gemaakt en het helemaal hadden gevuld met hun heerlijkheid.
Zodra we de top hadden bereikt, begonnen we af te dalen, omlaag, omlaag, naar lagere streken, en lang voordat we de sneeuw achter ons lieten, kon ik al het zoete, groeiende timoteegras en de klaver en de luzerne ruiken, en zelfs de bloesem aan de fruitbomen, en toen we Auburn en Newcastle en heel wat andere plaatsjes daarboven bereikten, waren we in het echte Californië dat ik me altijd had voorgesteld. Leeuweriken en lijsters, kneuen en spotlijsters, zanggorzen en zangers waren er bij duizenden en zongen liedjes zoals ik nog nooit had gehoord, en dan de bloemen! Er waren bloemen van duizend soorten, allemaal nieuw voor mij, die zich een weg omhoog baanden door het groene gras; en wat de fruitbomen betreft: hoewel het nog vroeg in februari was, stonden er al duizenden in bloei, zo zoet en geurig en mooi als een Hof van Eden.
Het was 14 februari 1915 toen we in San Francisco aankwamen. Daar bracht Chili me naar een comfortabele stalhouderij, waar ik bleef tot 17 maart. Dat kwam doordat het theater dat mijn baas voor onze voorstellingen liet bouwen pas toen klaar was. Daarachter stond een mooie schuur met een stal voor mij, waar Chili ook kon slapen.
Hoewel we een maand te laat begonnen, haalden we de verloren tijd snel in. De mensen kwamen bij honderden en daarna bij duizenden. Ze aaiden me en lachten om mijn kunstjes, vooral als ik me goed voelde en het podium op kwam rennen, met mijn hielen in de lucht, en het gewoon reuze naar mijn zin had. De vrouwen noemden me een “schatje” en een “lieverd”, de mannen zeiden dat ik “opmerkelijk”, “een wonder” en “een fenomeen” was, en de jongens zeiden dat ik “een kanjer” en “een prachtexemplaar” was. Hoe dan ook, wie me de knappe dames en de knappe heren zag aanwijzen, kleuren sorteren, optellen, aftrekken, vermenigvuldigen, wisselgeld geven uit de kassa, pompen, de kurkentrekker en het hobbelpaard doen, op de schoot van mijn baas zitten, de buisklokken bespelen en mijn verschillende staaltjes van denken, geheugen en verstand vertonen, ging weg en verspreidde mijn faam. Mijn baas was daar natuurlijk erg blij om, want elke dag werden de inkomsten groter. Maar naarmate er meer mensen kwamen, moest ik vaker optreden, en al snel begon ik te denken dat ik overwerkt was. Mijn baas dacht van niet, maar hij besefte niet hoe moe ik werd. Ik probeerde het hem te vertellen, zo goed als ik kon, maar hij leek er geen aandacht aan te besteden, en ik begon het gevoel te krijgen dat hij meer van geld hield dan van mij. Maar al die tijd hield hij me heel nauwlettend in de gaten, en op een dag, toen ik behoorlijk moe was, liet hij me niet zoveel voorstellingen geven. En dan was er nog iets dat me dwarszat. Hoewel ik heel veel van Chili hield, omdat hij altijd goed voor me was, was hij in San Francisco op de een of andere manier niet meer zo zorgvuldig en oplettend voor wat ik nodig had als tot dan toe. Ik begon hem in de gaten te houden en merkte dat hij heel vaak laat binnenkwam, en al snel zag ik dat hij in slecht gezelschap verzeild raakte. Zodra mijn baas daarachter kwam, liet hij hem gaan en zocht hij een nieuwe stalknecht voor me. Dat is een “gekleurde heer” – een echte zwarte heer uit het Zuiden, die alles van goede paarden weet en die Jasper heet, en we raakten al snel erg aan elkaar gehecht.
Rond die tijd kwam er een mooie, kleine vrouw recht op mijn box af, die zei, terwijl ze me wat suiker gaf: “Wat ben jij een prachtig dier. Ik heb naar je voorstelling gekeken. Je bent geweldig. Ik ben bang dat ze je te hard laten werken. Je zou iemand moeten hebben die je helpt. Ik ga Captain Sigsbee vragen of hij me wil laten komen om je af te lossen.”
Ik spitste mijn oren toen ik dat hoorde, en ik keek en luisterde heel aandachtig toen ze naar mijn baas ging. Toen hoorde ik dat ze Madame Ellis heette, en ze zei dat ze gedachtelezeres en telepathe was. Ze legde uit dat ze met de grootste belangstelling had gekeken naar het geblinddoekte deel van mijn voorstelling, en dat ze er volkomen van overtuigd was dat ik elk woord begreep dat tegen me werd gezegd. Toen kwamen de woorden waardoor ik bijna van vreugde ging dansen, want ze zei: “Captain Sigsbee, ik geef een voorstelling met blinddoek die prachtig zou passen bij de vertoning van uw Captain, en die hem tegelijk volop gelegenheid zou geven om te rusten en flink op adem te komen tussen de voorstellingen door.”
Mijn goede baas leek net zo blij als ik, want hij maakte meteen een afspraak met de heer Ellis, en de volgende dag al verscheen Madame Ellis op mijn podium. Niemand zal ooit weten hoe geboeid ik was bij dat eerste optreden van haar. Ik volgde elke beweging die ze maakte, want toen ze wilden dat ik naar mijn stal ging om te rusten terwijl zij optrad, liet ik duidelijk merken dat ik dat niet wilde en ook niet van plan was. Ik bleef staan en zag de hele voorstelling, en ik kan alleen maar zeggen dat als Madame Ellis net zo blij is met wat ik doe als ik met wat zij doet, ze een heel tevreden vrouw is.
We werden de beste en liefste vrienden en zijn dat sindsdien altijd gebleven, want als een paard zijn vriendschap geeft, is hij niet zoals sommige mensen die ik heb gezien, wispelturig en trouweloos, maar standvastig en trouw. We hebben nog nooit ook maar een zweem van ruzie gehad, en er is niet de minste jaloezie tussen ons. Zij is net zo trots op mijn triomfen en successen als ik op die van haar. En ze vertellen me dat Madame Ellis en ik, wat het verdienen van geld betreft, meer verdienden dan welke andere show op de Zone ook, zelfs het prachtige Panamakanaal en het schilderij van Stella niet uitgezonderd.
Er kwamen heel veel bekende mensen naar ons kijken toen we in San Francisco waren. De heer C. C. Moore, president van de tentoonstelling, en mevrouw Moore, samen met burgemeester Rolfe en mevrouw Rolfe, en duizenden anderen van over de hele wereld, en ook mensen die in San Francisco woonden, werden mijn goede vrienden. Nadat ik was vertrokken, schreef president Moore de volgende brief aan mijn baas, en ik ben er trots op als mensen die lezen:
PANAMA-PACIFIC INTERNATIONAL EXPOSITION, 1915
San Francisco, Californië
Kantoor van de president
6 okt. 1916.
Captain W. A. Sigsbee.
Geachte heer, het is mij een genoegen u te laten weten hoezeer ik heb genoten van de voorstelling van uw paard “Captain” op de Panama-Pacific International Exposition, die ik een aantal keren heb gezien. De voorstelling van dit zeer intelligente dier was een grote attractie voor de bezoekers van de tentoonstelling.
Met de meeste hoogachting,
Chas. C. Moore, president.
Toen de tentoonstelling in San Francisco sloot, namen mijn baas en Jasper me mee naar Venice, in Zuid-Californië, waar we bleven tot 18 maart 1916, toen we verhuisden naar de Panama-California International Exposition in San Diego. Natuurlijk waren er hier lang niet zoveel mensen als in San Francisco, maar we maakten veel goede vrienden en hadden soms een groot publiek. Onder hen die ik het hoogst acht, waren president G. Aubrey Davidson en mevrouw Davidson en hun kinderen; de heer H. J. Penfold, de secretaris, en alle functionarissen. Ze kwamen me allemaal aaien wanneer de gelegenheid zich voordeed, en veel vooraanstaande mannen en vrouwen uit de stad leken blij zich mijn vriend te mogen noemen. Maar ik geef eerlijk toe dat ik een paar heel bijzondere vrienden heb, en een van hen is de grote zangeres Ellen Beach Yaw. Toen ze op de tentoonstelling in San Francisco zong, kwam ze vaak bij me langs, en ze raakte erg aan me gehecht, net als ik aan haar, en zowel daar als in San Diego zong ze voor me. Sommige mensen denken dat ik niets van muziek begrijp, ondanks het feit dat ik verschillende wijsjes nauwkeurig op de buisklokken speel, maar mijn baas en Jasper weten allebei dat ik, of ik nu zenuwachtig en moe ben of juist uitgelaten en speels, altijd graag volmaakt stil en rustig blijf staan als mijn lieve juffrouw Yaw voor me komt zingen. Zodra ze haar hand opheft en me aankijkt, weet ik dat ze een lieflijk lied gaat zingen waar ik van zal genieten, dus luister ik met al mijn aandacht. En ze hoeft nooit op mijn waardering te wachten. Zodra ze klaar is met zingen, loop ik meteen naar haar toe en geef ik haar een kus als dank voor haar lied.
Nog iets waar ik enorm van geniet. Net zo goed als ik van muziek houd, sta ik graag buiten in de zon. Ik denk dat een van mijn verre voorouders moet hebben gewoond in, en gehouden van, een woestijnland waar de zon altijd scheen, want ik ben nooit zo gelukkig als wanneer Jasper me naar buiten laat gaan en ik kan staan waar de zonnestralen recht op mijn rug vallen. Het voelt zo heerlijk, en het kalmeert me zo dat ik ervan wil genieten en al genietend in slaap val. En als ze me lieten, zou ik naar buiten gaan en in de zon rollen, en dan gaan liggen, zoals een kat voor het vuur, genietend van de warmte en erdoor in slaap sukkelend.
Soms vragen mensen zich af hoe ik duidelijk maak wat ik wil, aangezien ik niet kan praten. Met mijn baas en Jasper heb ik zelden moeite, want door met mijn hoef te schrapen of te hinniken trek ik hun aandacht, en er zijn veel dingen die ik nodig heb waar ze dan snel naar vragen. Als ze denken dat ik water wil, vragen ze: “Water?” Als ik het wil, knik ik; zo niet, dan schud ik mijn hoofd. En zo gaat het ook met naar buiten gaan, me losmaken, me meer lucht geven – want ik houd van veel frisse lucht – of wat ik ook maar wil.
Er zijn mensen die denken dat ik niet graag optreed. Ik weet echt niet waarom, behalve dat ik af en toe een beetje moe word, en mijn baas soms wil dat ik rustig en braaf ben terwijl ik me speels en dartel voel en mijn hielen in de lucht wil gooien. Ik voel me altijd beter naarmate ik het drukker heb, en ik herinner me een dag in San Francisco waarop we negentien voorstellingen gaven en ik na afloop zo vol plezier en energie zat dat Jasper behoorlijk streng tegen me moest zijn voordat ik tot rust kwam.
Nog iets dat me amuseert. Mensen vragen vaak of ik ooit iets anders eet dan haver en hooi en dat soort dingen. Ik vind dat grappig, want ik lust alles, net als de meeste gezonde jongens en meisjes. Ik eet brood met boter – en ik heb het graag met jam of suiker of honing erop – en hardgekookte eieren, en noten, en alle soorten fruit, rauw, gekookt of ingemaakt. Snoep vind ik verrukkelijk, en groenten zijn een welkome afwisseling. Ik kan ze rauw of gekookt eten, warm of koud, en ik heb er niets op tegen als er sla op een sandwich ligt.
Sandwiches? Natuurlijk eet ik die: met ham, rundvlees, kip of tong, met of zonder mosterd. En soms is er niets wat ik liever heb dan een hambot om op te knagen. Soms brengt Prince – Jaspers hondje – er een mee naar binnen en deelt hij die met mij, en daar geniet ik enorm van.
Maar een van mijn bijzondere lekkernijen is taart. Mijn lieve bazin, mevrouw Sigsbee, heeft dat al lang geleden ontdekt, en als ze me eens extra wil verwennen, bakt ze een taart voor me. Jeetje! Wat kan zij goed taarten bakken. Op een dag had ze een grote taart gebakken voor een feestje. Ik denk dat het de verjaardag van de baas was, en ze hadden een heleboel vrienden uitgenodigd. Die dag maakte de baas me los in de stal en stuurde me naar het huis om de bazin op te zoeken. Dat doet hij soms, en dan vertrouwt hij erop dat ik er rechtstreeks naartoe ga. Dat deed ik deze keer ook, en toen ik op het erf kwam, liep ik meteen naar het keukenraam, dat openstond en waardoor een heerlijke geur naar buiten kwam. Daar op tafel stond de taart. Die rook zo lekker. Ik hield mijn neus er vlak bij en het water liep me in de mond. Er was niemand om te zeggen dat ik het niet mocht doen, dus beet ik er gewoon midden in, nam een flinke hap, en die – hoe zeggen de jongens dat ook alweer – “viel precies goed”. Het probleem was dat die eerste hap naar meer smaakte, en ik had al een flink gat in die taart gemaakt toen de bazin binnenkwam en zag wat ik had gedaan. Ze joeg me weg, maar begon zo hartelijk te lachen dat ze, toen de baas op haar roepen kwam aanrennen, haast geen woord kon uitbrengen. Ze kon alleen maar naar de taart en naar mij wijzen. Daar stond ik, met taartkruimels en jam of gelei over mijn hele neus en in mijn snorharen, en de bazin wist ten slotte tussen het lachen door uit te brengen: “Captain viert jouw verjaardag. Hij houdt ook van taart!”
Eerst wilde de baas boos worden, maar de bazin lachte het weg en zei: waarom zou ik niet net zo goed van verjaardagstaart mogen houden als hij? Ze zou er wel een nieuwe bakken, en als dat niet lukte, zou ze er een kopen. Toen zette ze de rest van de taart weg, en nog een week lang kreeg ik elke dag de kans om opnieuw de verjaardag van de baas te vieren.
Word ik ooit humeurig?
Ik denk dat ik naar waarheid kan zeggen dat ik niet zo vaak mijn humeur laat zien. Ik moet echter toegeven dat ik af en toe niet zo goedgehumeurd ben als gewoonlijk. Soms voel ik me een beetje uit mijn doen, en dan gedraag ik me net als een stoute jongen of een stout meisje. Ik wil dat de baas mijn voorstelling afraffelt en me laat gaan, en ik knoei en struikel en doe precies wat ik niet moet doen. Als ik me zo voel en de kleuren moet aanwijzen, gris ik de lap nijdig weg, en soms pak ik met opzet de verkeerde, of ik smijt de la van de kassa dicht, en als het op de buisklokken spelen aankomt, is het te gek hoe ik me gedraag. Bij de laatste paar noten sla ik ze zo snel als ik kan achter elkaar aan, en dan ren ik over het podium om de baas te laten zien dat ik ongeduldig ben om weg te komen. Ik neem aan dat jongens en meisjes op school ook weleens zo zijn. Dat zeggen de baas en sommige mensen die naar me komen kijken in elk geval, en dat geloof ik graag, want er is niet zoveel verschil tussen mijn gedrag en dat van jongens en meisjes, als de mensen het maar goed konden begrijpen.
Op een dag bracht Jasper een duif mee naar de stal. Ik hoorde hem zeggen dat een dame hem die had gegeven. We werden al snel de beste vrienden. De duif koerde tegen me en kwam op mijn voerrek zitten, en ik snuffelde aan haar en hinnikte. Ze fladdert om me heen, landt op mijn hoofd en paradeert op en neer over mijn hals en rug, en ik geniet er gewoon van. We vallen vaak samen in slaap, ik met mijn hoofd dicht tegen de duif aan, zij genesteld tegen mijn zachte neus. Ik voel me zoveel beter nu ik zo’n leuk gezelschap heb. Ik ben niet meer zo zenuwachtig als ik vreemde voetstappen hoor, of vlak voordat we een voorstelling gaan geven.
Soms zit ik zo vol plezier en dartelheid dat mijn baas me een tijdje laat spelen. Dan geniet ik er gewoon van om over het podium te rennen, mijn hielen in de lucht te gooien, mijn tanden naar de mensen te laten zien en te doen alsof ik heel woest ben, een noot op de buisklokken aan te slaan, naar de kassa te stuiven, de la open te trekken en de bel te laten rinkelen, en dan een gekleurde lap tussen mijn tanden te pakken en die heen en weer te schudden alsof ik boos ben. Maar zodra ik er genoeg van heb, word ik rustig en gaan we zo kalm als het maar kan verder met een “voorstelling”. Zie je, mijn baas begrijpt me, en hij heeft niet steeds het gevoel dat hij me in toom moet houden om me “zoet te laten zijn”, zoals mensen dat noemen. Ik zou weleens willen weten waarom ik niet uitgelaten en gelukkig en vrolijk zou mogen zijn, als er één paard op aarde is dat dat mag. Ik word dag en nacht goed verzorgd; ik krijg zoveel te eten als ik wil van het allerbeste wat er met geld te koop is; ik woon in de comfortabelste stal die er te huur is, met volop goed, schoon strooisel en een deken om me ’s nachts warm te houden; ik heb mijn gezelschap, de duif, en Prince, de foxterriër, en Jasper is er altijd, dus waarom zou ik niet vol dartelheid zitten? Dat komt doordat ik gelukkig en gezond ben, en iedereen met een beetje verstand kan zien dat ik allebei ben, want mijn ogen zijn helder, mijn adem is fris, mijn huid is schoon en ik zit vol leven en energie.
Mijn baas is goed voor me en ik houd heel veel van hem, maar ik geef eerlijk toe dat ik een bijzondere genegenheid heb voor het dochtertje van Madame Ellis. Ze is ongeveer tien jaar oud, en we zijn echte maatjes. Ze heet Margaret. Ze komt bijna elke dag bij me langs, en zij aait mij en ik aai haar. Ze brengt suiker en appels voor me mee, en als ik die op heb, gaat ze op mijn rug zitten, en na een tijdje spelen we circus. Ze trekt haar schoenen uit – zodat ze me geen pijn doet – en gaat op me staan, loopt van mijn schouders naar mijn staart, met haar gezicht naar voren of naar achteren, en ik loop voorzichtig rond zodat ze niet valt. En als we klaar zijn, knuffelt en kust ze me, en dat vind ik heerlijk en ik kus haar terug, en ik zou haar ook knuffelen als ik maar wist hoe.
En nu heb ik mijn verhaal verteld. Nu de tentoonstelling in San Diego voorbij is, zal mijn baas me, denk ik, door het hele land meenemen, zodat meer mensen me kunnen zien en belangstelling krijgen voor mijn opleiding. Hij vindt dat de voorstellingen die ik geef kinderen en mensen die met paarden moeten omgaan zullen boeien en hen er zo toe zullen brengen alle paarden met meer respect en vriendelijkheid te behandelen. Als mensen beseffen dat paarden verstand hebben – hoe weinig het ook mag zijn, of hoe goed van kwaliteit –, zullen ze zich anders tegenover hen gedragen. Het zal hen verdraagzamer, geduldiger en vriendelijker maken.
We hopen samen te werken met alle dierenbeschermingsverenigingen en verenigingen ter voorkoming van dierenmishandeling, want mijn baas weet, en ik weet het ook heel goed, dat wanneer kinderen en voerlieden mij zien en kijken wat ik kan, hun hart zachter wordt voor alle dieren, en zo komt de dag dichterbij waarop vriendelijkheid en liefde oppermachtig zullen heersen op aarde.
Vertaald uit het Engels. Lees het origineel