Obserwuj nasz nowy kanał na YouTube!

Wywiady

Wywiad z artystką – Sara Johani

· The Equinest

Imię i nazwisko
Nazywam się Sara Mall Johani. Swoje prace podpisuję po prostu: Sara. Kryje się za tym historia, która wymownie mi mówi, że to wystarczy. Staram się, żeby było prosto, a przecież, jak wszyscy wiemy, życie jest wszystkim, tylko nie czymś prostym.

Strony internetowe i miejsca, gdzie można znaleźć moje prace
Naszą główną stroną jest www.thelateralline.com. Mój mąż i ja tworzymy zespół i wiele rzeczy (także artystycznych) robimy razem, uzupełniając się tam, gdzie pozwalają nam na to nasze umiejętności i mocne strony.

Jest też strona innego projektu, http://soulsalmon.org – było to bardzo intensywne społeczne przedsięwzięcie non-profit, trochę jak krowy w Chicago i mnóstwo różnych stworzeń z włókna szklanego na całym świecie. Zobacz interaktywną mapę parad sztuki

Jako artyści wzięliśmy też udział w plenerze artystycznym poświęconym zlewniom rzek, na którym razem z innymi artystami mieliśmy odnieść się do zlewni rzeki Wenatchee i zamieszkujących ją stworzeń.

Gdzie mieszkam
Mieszkam w Chimacum w stanie Waszyngton, na pacyficznym Północnym Zachodzie, w krainie wysokich drzew iglastych i rzek, w których roi się od łososi. A przynajmniej kiedyś się „roiło”. Przez lata angażowaliśmy się w przywracanie ich populacji, ale wciąż nie wiadomo, czy dzikie ryby zdołają trwale przetrwać.

The Family

Opowiedz nam trochę o sobie – jaka jest twoja historia i skąd pochodzisz?
Z pochodzenia jestem Estonką i w domu mówiłam po estońsku. Urodziłam się w Lund na południu Szwecji, a kiedy miałam pięć lat i moja rodzina przeprowadziła się do Kanady, ja też pojechałam.

Na studiach uczyłam się pedagogiki i przez rok pracowałam jako nauczycielka, ale to nie było dla mnie. Na szczęście przewidziałam taką ewentualność i postarałam się spłacić swój pierwszy samochód, garbusa Volkswagena, z zarobków z pierwszych dziesięciu miesięcy pracy, więc nie musiałam do niej wracać.

Miałam szczęście, że mogłam uczyć się sztuki – rysunku z modela i rzeźby – w Royal Ontario Museum, gdzie spędziłam wiele szczęśliwych lat, ale nie potrafiłam wyobrazić sobie życia artystki w Kanadzie. Wydawało mi się wtedy, że to droga wyłącznie dla ludzi z koneksjami albo zamożnych.

Kiedy więc na początku lat siedemdziesiątych przyjechałam do Stanów Zjednoczonych, od razu zaczęłam zajmować się działalnością artystyczną. Być może to 30 razy większa liczba ludności dawała mi poczucie, że mam tu bardziej realne szanse.

Kiedy zaczęłaś rzeźbić?
Tak jak wszyscy inni artyści, o których czytałam, od najmłodszych lat kochałam konie i rzeźbienie.

Oczywiście nie wiedziałam wtedy, co to znaczy, ale wyraźnie pamiętam, jak w wieku 7 czy 8 lat wyrzeźbiłam swojego pierwszego konia – w kłusie. Może miałam sześć lat. Pierwszą wypaloną ceramikę zrobiłam w wieku dwunastu lat i wciąż mam tę pracę: szkliwioną białą lwicę leżącą na boku. Od pierwszej chwili wiedziałam, że to na całe życie.

Jakie zwierzę najbardziej lubisz rzeźbić?
A jakie mogłoby być?! Od najmłodszych lat szalałam na punkcie koni. Kochałam ich dynamikę, energię, chęć do współpracy i czułość. Zawsze pęka mi serce, kiedy widzę, jak koń robi niesamowite rzeczy tylko dlatego, że ktoś go o to prosi – biegnie z całych sił, wysila się nad przeszkodami albo z bezgraniczną gotowością wykonuje skomplikowane polecenia w ujeżdżeniu.

Przez całą młodość skupiałam się na rzeźbieniu koni, ale po urodzeniu dziecka przez wiele lat – nawet dziesięcioleci – ich nie rzeźbiłam i, jak wspomniałam wyżej, dużo działałam społecznie na rzecz środowiska. Przez kilka lat tworzyłam przede wszystkim dla społeczności i czuję, że było mi to potrzebne, żeby poszerzyć swoje spojrzenie na świat, umiejętności i zrozumienie, a także stworzyć dla dzieci żywą wspólnotę.

Przekonałam się, jak trudna jest rzeźba portretowa ludzi, i nauczyłam się kochać to wyzwanie. (Przez wiele lat utrzymywałam się z portretów koni – zarówno grafik, jak i rzeźb). Myślę, że musiałam dojrzeć, żeby podjąć swoje osobiste twórcze powołanie. Jestem zachwycona i bardzo się cieszę, że znów rzeźbię konie. Przyszło to niespodziewanie – wyjaśnię to w odpowiedzi na jedno z kolejnych pytań.

4 Horses of the Apocalypse

Ile czasu zajmuje ci ukończenie jednej pracy?
Kiedy nasz syn skończył studia, postanowiłam poświęcić się przede wszystkim rzeźbie w brązie, którą uważam za swoje pierwsze powołanie.

Brąz to ciekawy, wręcz wyczerpujący proces, który wymaga wytrzymałości i wytrwałości.

Ponieważ sami odlewamy swoje prace, PRACA stanowi tu większą część procesu niż zwykle, gdy rzeźbę wysyła się do odlania i wykończenia. Mój mąż jest odlewnikiem i przez dziesięciolecia wykonywał bardzo duże odlewy artystyczne. Teraz odlewamy już tylko własne prace.

Powiedziałabym, że zwykła praca o rozmiarach rzeźby stołowej powstaje kilka miesięcy. Brąz można zepsuć na każdym etapie, nawet na samym końcu, więc z wielką ostrożnością przechodzimy przez kolejne kroki: wykonanie formy, osadzenie układu wlewowego, zaformowanie w masie ogniotrwałej, odlewanie, wybijanie z formy i cyzelowanie. Kochamy to i to nasz wybór – daje ogromną satysfakcję.

Czy masz (lub miałaś) zwierzę, które jest muzą twojej twórczości?
Tak, przez długi czas łączyła mnie więź z ogierkiem, który wyrósł na konia i dożył 38 lat. Przez 9 lat był ogierem i spłodził kilka koni angloarabskich. Był arabem o imieniu Star in Bronze. Nazywałam go „Might”, chyba od Mighty Mouse. Był kasztanowaty o brązowym połysku, z gwiazdką i odrobiną bieli na jednej pęcinie.

Był wspaniałym przyjacielem, a ponieważ żył tak długo, przetrwał wiele innych moich związków. Obserwowałam jego spontaniczne galopy po dużym pastwisku, na którym mieszkał, zwłaszcza gdy był już w podeszłym wieku. Trzy dni przed śmiercią pocwałował jeszcze z całych sił. Był zdrowym, pełnym energii, wrażliwym i inteligentnym stworzeniem, a rok po jego odejściu postanowiłam dla uczczenia jego życia sprawić sobie wyjazd na Puchar Świata w ujeżdżeniu, mój ulubiony sport.

Wtedy odkryłam, że wciąż potrafię „widzieć” konia – niczego nie zapomniałam, choć minęło 25–30 lat. Znów zaczęłam rzeźbić konie, zaczynając od portretu „Briar & Brink”.

Briar & Brink

Czy masz sekretne rytuały, które pomagają ci wejść w twórczy nastrój?
Mój jedyny sekret to być wierną sobie, stanowczo uczciwą i realistycznie patrzeć na świat, wierzyć w to, co postrzegam, i przyswajać wszystkie lekcje, jakich udziela życie, bez uników i zaprzeczania. Bez tego nie miałabym dostępu do swojej kreatywności. Ona jest nagrodą.

Czy jest jakieś szczególne miejsce, które cię inspiruje?
Naprawdę kocham pacyficzny Północny Zachód, gdzie czuję się bardziej u siebie niż gdziekolwiek indziej na świecie. Znalazłam swoje „miejsce”, przyjazną przystań, i myślę, że to w ogóle dość ważne.

Nie jestem pewna, czy to ta bezpośrednia inspiracja, o którą pytasz, ale gdybym nie czuła się spokojna i dobrze we własnej skórze i otoczeniu, wątpię, czy mogłabym pracować. Jestem TAK WDZIĘCZNA, że mam natchnienie i mogę tworzyć.

Nie wyobrażam sobie twórczej pracy bez łaski – tego tajemniczego daru, który przychodzi skądś spoza nas.

Horse Head Back

Jak według ciebie internet wpłynie na sztukę w ogóle?
Internet niesamowicie łączy ludzi. Mój mąż sam nazywa siebie neoluddystą i widzę, że omija go wiele kontaktów, a niektóre z nich są bliskie i ważne. Ja mogę utrzymywać serdeczny kontakt z dalekimi krewnymi i przyjaciółmi tak łatwo, jakby byli obok.

Uwielbiam to, że mogę szukać i oglądać setki obrazów i pomysłów z całego świata. Dzięki sieci moje projekty społeczne zyskały zasięg i uznanie. Mogę wyłapywać takie okazje jak RFP (zaproszenia do składania ofert) i korzystać z szans, których inaczej nie dałoby się sobie nawet wyobrazić. No i oczywiście dzięki sieci kwitnie sprzedaż w odległe miejsca – nie da się temu zaprzeczyć.

Trochę się jednak martwię i zastanawiam, czy sieć da się utrzymać na dłuższą metę. Trudno to sobie wyobrazić, prawda? Tak bardzo jesteśmy podłączeni. Obawiam się, że nie potrafię powiedzieć, jaki będzie jej ogólny wpływ na sztukę. Mogą pojawić się niezamierzone skutki – myślę, że zwykle się pojawiają. Mam nadzieję, że nie spłyci sztuki.

Czy wpłynął na twoją?
Ponieważ jesteśmy mocno związani z miejscem i otaczającą nas społecznością, może nie aż tak bardzo jak u innych. Głęboko wierzę, że lokalna społeczność to najlepsza i najważniejsza ludzka więź i siatka bezpieczeństwa, do jakiej mamy dostęp.

Ktoś kiedyś powiedział – chyba Bill Mollison, twórca permakultury – „Dość już net-workingu; czas na work-netting”. Networking, czyli budowanie sieci kontaktów, to coś, co internet robi bardzo dobrze: wyszukuje wspólne zainteresowania. Worknetting, czyli sieć wspólnej pracy, to to, co dzieje się w lokalnej społeczności. Jest osobisty, różnorodny, bliski i otwarty na wszystkich – nawet zwariowany wujek jest jego częścią.

Nie mam nic przeciwko internetowi, kocham go, ale zastanawiam się nad sprawami, które tak lubimy wypierać. W zbyt wielu swobodach i dygresjach kryje się niebezpieczeństwo. Chaos to zagrożenie.

Flying Horse Of kansu

Która praca jest twoją ulubioną?
Niedawno skończyłam pracę, którą zaczęłam 34 lata temu. Nazywała się wtedy FLYING HORSE OF KANSU (Latający koń z Kansu), ale w międzyczasie K zmieniło się w G. Teraz to Gansu. Skopiowałam ją w celach edukacyjnych, gdy w San Francisco oszołomiła mnie ekspozycja na wystawie znalezisk archeologicznych z Chińskiej Republiki Ludowej.

Była hitem wystawy, a później stała się symbolem turystyki w całych Chinach. Robiłam szkice, zwracając uwagę na skręt głowy konia, który cwałuje i rży, balansując jedną nogą na grzbiecie jaskółki – ta zaś spogląda w górę, zdumiona widokiem konia w locie. Właśnie robię do niej formę i nie mogę się doczekać, jak wyjdzie w brązie. To czysta inspiracja, arcydzieło.

Uczenie się w ten dawny sposób, przez kopiowanie mistrzowskich dzieł, było dość trudne. Nie wiedziałam, jak ciężko jest podążać za cudzymi wzorcami, dopóki nie spróbowałam tego przy kilku pracach – koniu z Gansu i Wenus z Willendorfu, którą przy okazji powiększyłam.

Wenus to oszałamiające arcydzieło! To najstarsza znana rzeźba przedstawiająca całą postać człowieka – ma prawie 30 tysięcy lat!

Czy kiedykolwiek byś ją sprzedała?
Trochę się boję nawet tego, że skopiowałam Latającego Konia, bo to wyraźnie wizerunek chroniony prawem autorskim (choć mogłabym się sprzeciwić temu, by starożytne dzieła miały prawa autorskie – uważam, że należą do nas wszystkich). Mimo to rzeczywistość jest, jaka jest – nie chcę zadzierać z Chinami! Przypuszczam, że musiałoby to być wydarzenie prywatne.

Ponieważ brąz zwykle sprzedaje się w edycjach, to jedna z niewielu sytuacji, w których można zjeść ciastko i nadal je mieć.

Co jeszcze jest twoją pasją?
Ostatnio wygląda na to, że pasjonuje mnie wszystko, na co trafiam. Mam tyle twórczych pomysłów, że to wręcz śmieszne. Teraz, gdy czasu zostało niewiele – mam już 63 lata – muszę wykonać ogromną ilość pracy, żeby choć zbliżyć się do realizacji wszystkiego, co zaplanowałam.

Na szczęście wyrobiłam w sobie pewną zawziętą wytrwałość w posuwaniu się naprzód, więc pracuję dalej – czy to w odlewni, pomagając prowadzić nasze zajęcia z odlewania w brązie, czy w pracowni, rzeźbiąc, cyzelując albo robiąc formy itd., czy w domu, nocą, przy robieniu biżuterii.

Wolność pracy – to moje błogosławieństwo. Nawet oglądanie filmu w telewizji to okazja, żeby odpocząć i popracować.

RISK

Pracujesz nad czymś nowym?
Skończyłam rzeźbić duże publiczne zamówienie: pełnopostaciowy portret Harveya Manninga naturalnej wielkości. Teraz zajmujemy się żmudną częścią pracy, żeby zdążyć z montażem przed wrześniowym terminem – robieniem form, odlewaniem, spawaniem układanki w całość i przywracaniem jej właściwego wyglądu.

Poza tym właśnie znalazłam nowe zaproszenie do składania ofert (RFP), na które chcę odpowiedzieć – idealnie pasuje do projektu, który opracowałam wcześniej, więc cieszą mnie te możliwości. Najbardziej jednak entuzjazmuje mnie kilka nowych serii małych rzeźb koni (i nosorożca z jeźdźcem)! Dosłownie nie mogę się doczekać, kiedy się za nie zabiorę. Są już odlane i czekają na dworze, aż deszcz delikatnie je oczyści, żebym mogła je wykończyć (odpiłować wlewy, cyzelować powierzchnię pilnikami, dłutami, młotkami itd.). Serie nazywają się „Galloping Graphics”, „Extreme Equipoise” i „RISK”. Nie mogę się doczekać!

Ciąg dalszy nastąpi

Dziękujemy Sarze za udzielenie wywiadu i podzielenie się swoją sztuką. Zaglądaj od czasu do czasu na jej stronę z rzeźbami w brązie, żeby być na bieżąco z jej najnowszymi dziełami.

Czekaj też na kolejne wywiady z artystami inspirowanymi końmi i fotografami.

Tworzysz sztukę inspirowaną końmi albo znasz artystę, którego prace chcesz u nas zobaczyć? Dopisz swoje imię i adres strony w komentarzach poniżej albo napisz do nas, żeby wziąć udział.

Przetłumaczono z angielskiego. Przeczytaj oryginał