Podstawy wiedzy o koniachHipologia
Czy koń może jeść dynię, jabłka albo cukrowe laski? Świąteczny poradnik bezpiecznych smakołyków

Dynia: tak, zwykła i w małych ilościach. Jabłka: tak, bez gniazd nasiennych i pokrojone, jedno lub dwa dziennie. Cukrowe laski: zdrowy koń może dostać jedną, ale to po prostu patyk z cukru, a wiele koni nie powinno ich dostawać wcale. Prawdziwych świątecznych zagrożeń w ogóle nie ma na tej liście. To czekolada, zieleń w wieńcu i wiadro resztek, które według kogoś mogłyby koniowi zasmakować.
Ten poradnik dotyczy zdrowych, dorosłych koni. Jeśli twój koń ma skłonność do ochwatu, insulinooporność, koński zespół metaboliczny (EMS) lub PPID (chorobę Cushinga), cukier w każdej postaci jest problemem – dotyczy to także owoców i marchwi. Zapytaj lekarza weterynarii, co – jeśli w ogóle cokolwiek – jest dozwolone.
Szybka ściągawka
| Produkt | Werdykt | Uwagi |
|---|---|---|
| Jabłka | Można | Bez gniazda nasiennego, w plasterkach. Jedno lub dwa dziennie |
| Marchew | Można | Pokrojona wzdłuż w słupki, nie w krążki |
| Dynia (zwykła, pomarańczowa) | Można | Plasterek lub dwa albo mniej więcej kubek. Nie dla koni z HYPP |
| Seler naciowy, gruszki, banany, arbuz | Można | Małe ilości; z owoców najpierw usuń pestki lub gniazda nasienne |
| Winogrona i rodzynki | Można | Mała garść. Dużo cukru |
| Świeże liście mięty | Można | Większość koni je uwielbia |
| Cukrowe laski i miętówki | Z umiarem | Jedna sztuka, bez opakowania. Czysty cukier |
| Kostki cukru | Z umiarem | Jedna lub dwie. Czysty cukier |
| Zwykły chleb | Z umiarem | Mały kawałek od czasu do czasu, nigdy spleśniały |
| Brukselka, kapusta, brokuły, kalafior | Z umiarem | Najwyżej różyczka lub dwie; większe ilości powodują wzdęcia |
| Keks świąteczny, mince pies, pudding | Nigdy | Cukier, tłuszcz i często alkohol |
| Czekolada i kakao | Nigdy | Teobromina jest toksyczna; to także pozytywny wynik testu antydopingowego |
| Kawa, herbata, cola | Nigdy | Kofeina |
| Cebula, czosnek, por, szczypiorek | Nigdy | W większych ilościach uszkadzają czerwone krwinki |
| Awokado | Nigdy | Owoc, skórka, pestka i liście |
| Łęty ziemniaków i pomidorów, zielone ziemniaki | Nigdy | Rodzina psiankowatych |
| Skoszona trawa z trawnika | Nigdy | Szybko fermentuje; ryzyko kolki i ochwatu |
| Wszystko, co spleśniałe | Nigdy | Także chleb, siano i stare dynie |
| Cis, ostrokrzew, bluszcz, jemioła | Nigdy | Zobacz część o zieleni poniżej |
Dynia

Zwykła pomarańczowa dynia jest dla koni w porządku – zarówno miąższ, jak i pestki. Pokrój ją na kawałki mniejsze niż pięść, usuń zdrewniałą szypułkę i podaj plasterek lub dwa; źródła weterynaryjne zwykle radzą poprzestać na mniej więcej kubku dziennie. Wprowadzaj ją stopniowo, jak każdą nową paszę.
Trzy zastrzeżenia. Po pierwsze, nie dawaj koniowi halloweenowej dyni z wyciętą twarzą, która od października stoi na ganku: w środku będzie już pleśnieć i może zawierać wosk ze świeczki. Odpadają też dynie malowane, z brokatem albo wybielane. Po drugie, gotowe nadzienie do ciasta z puszki to dla konia żadna dynia – to cukier i przyprawy. Po trzecie, dynia zawiera dużo potasu, więc nie powinny jej dostawać konie z HYPP (hiperkaliemicznym okresowym porażeniem), schorzeniem występującym w niektórych liniach koni Quarter Horse i spokrewnionych ras. Trzymaj się zwykłej pomarańczowej odmiany, a dynie ozdobne niech pozostaną ozdobą.
Jabłka

Jabłko to klasyczny koński smakołyk, i to dobry. Pokrój je i wytnij gniazdo nasienne: nasz poradnik o roślinach trujących zaznacza, że o ile sam owoc jest w porządku, o tyle nasiona, szypułki i liście jabłoni są toksyczne, zwłaszcza zwiędłe liście. Kilka pestek nie otruje konia, ale wycięcie gniazda nic nie kosztuje, a plasterki znacznie rzadziej utykają w przełyku niż całe jabłko połknięte za jednym zamachem.
Prawdziwym ryzykiem jest ilość. Jedno czy dwa jabłka to smakołyk. Koń puszczony luzem w sadzie albo poczęstowany wiadrem spadów może zjeść tyle, że dostanie kolki. To samo dotyczy wiśni, czereśni, śliwek, brzoskwiń i moreli: miąższ w małych ilościach jest w porządku, ale pestki i zwiędłe liście już nie, więc najpierw usuń pestki.
Cukrowe laski i miętówki
Konie uwielbiają miętę pieprzową, a pojedyncza cukrowa laska czy kilka okrągłych miętówek nie zaszkodzi zdrowemu koniowi. Miej jednak jasność, co to jest: standardowa cukrowa laska to niemal w całości cukier. Jedna to smakołyk. Garść od każdej osoby, która w Wigilię przejdzie korytarzem stajni, to już problem.
Zdejmij opakowanie, połam laskę na kawałki, żeby koń nie połknął jej w całości jako sztywnego haczyka, i nie dawaj cukierków bez cukru, bo nie wykazano, że sztuczne słodziki są bezpieczne dla koni. W przypadku koni z ochwatem, insulinoopornością lub PPID odpowiedź brzmi po prostu: nie. Jeśli zależy ci na smaku bez cukru, wystarczy kilka świeżych liści mięty, a miętowy smakołyk znajdziesz w naszych przepisach na świąteczne smakołyki dla koni.
Czekolada: nigdy
Czekolada zawiera teobrominę, związek pokrewny kofeinie, z którym konie słabo sobie radzą. W dużych ilościach może wywołać kolkę i drgawki. Żeby tak zaszkodzić dorosłemu koniowi, trzeba by czegoś więcej niż jednej podkradzionej kostki, ale jest drugi powód, by zachować surowość: teobromina i kofeina to w sporcie jeździeckim substancje kontrolowane, a zdarzało się, że konie miały pozytywny wynik testu po zjedzeniu czekolady lub paszy zanieczyszczonej kakao. Trzymaj świąteczne zestawy słodyczy, czekoladowe monety, kakao i kawę z dala od stajni.
Żadnej czekolady, kawy ani coli. Toksyczne w dużych ilościach, a u konia startującego w zawodach to pozytywny wynik testu antydopingowego.
Reszta świątecznego stołu
Większość tego, co stoi na świątecznym stole, jest dla konia zbyt ciężka, zbyt słodka lub zbyt słona, by mu się na cokolwiek przydać. Kilka pozycji zasługuje na osobną wzmiankę.
- Farsz, sos pieczeniowy i wszystko z cebulą lub czosnkiem. Rośliny z rodziny cebulowatych, do których należą też pory i szczypiorek, zawierają związki, które uszkadzają czerwone krwinki i wywołują anemię, jeśli koń zje ich wystarczająco dużo.
- Brukselka, kapusta i inne warzywa kapustne. Nie są trujące, ale w większej ilości powodują silne wzdęcia, a tego końskie jelita potrzebują najmniej. Jedna różyczka z resztek jest nieszkodliwa; cała patelnia już nie.
- Ziemniaki i pomidory. Należą do rodziny psiankowatych. Zielone części obu roślin oraz każdy zielony lub kiełkujący ziemniak są toksyczne. Nie ma też żadnego dobrego powodu, by podawać koniowi resztę.
- Awokado. Nasz poradnik wymienia owoc, pestkę, liście i korę awokado jako toksyczne. Guacamole zostaje w domu.
- Keks świąteczny, pudding i mince pies. Problemem nie są rodzynki. Problemem są cukier, tłuszcz i brandy.
- Chleb. Mały kawałek zwykłego chleba to nieszkodliwy smakołyk. Duże ilości to przeładowanie skrobią, a czerstwy chleb szybko pleśnieje.
Wieńce, girlandy i inna zieleń
Właśnie tu dochodzi do poważnych zatruć, bo świąteczną zieleń wiesza się dokładnie tam, gdzie znudzony koń może jej dosięgnąć.
- Cis jest tu najważniejszy. Trująca jest każda część rośliny, garść może zabić konia, a śmierć może nastąpić w ciągu kilku godzin i bez ostrzeżenia. Cis często trafia do wieńców, girland i żywopłotów przy kościołach. Nigdy nie używaj go do dekorowania stajni i nigdy nie wyrzucaj ściętych gałązek z żywopłotu tam, gdzie mogą się do nich dostać konie.
- Ostrokrzew ma toksyczne owoce i liście. Konie rzadko same z siebie go jedzą, ale wieniec na wysokości chrap zmienia rachunek prawdopodobieństwa.
- Bluszcz jest toksyczny w całości.
- Jemioła jest trująca dla koni; niech zostanie w domu.
- Róża Bożego Narodzenia, czyli ciemiernik sprzedawany jako zimowa roślina doniczkowa, jest toksyczna w całości.
- Gwiazda betlejemska ma gorszą opinię, niż na to zasługuje, i w najgorszym razie lekko podrażnia, ale paszą dla konia też nie jest.
Jeśli chcesz zrobić zdjęcie konia w wieńcu, użyj wieńca z roślin, które potrafisz rozpoznać, zrób zdjęcie i od razu go zdejmij. Lameta, wstążki, drut i bombki to osobne zagrożenie, jeśli koń je połknie. Pełną listę ze zdjęciami znajdziesz w naszym przewodniku po roślinach trujących dla koni.
Spleśniałe resztki i problem dobrego serca
Konie nie mogą wymiotować, co oznacza, że wszystko, co połkną, musi przejść przez cały przewód pokarmowy. Spleśniała karma może wywołać u konia poważną kolkę, a niektóre pleśnie wytwarzają toksyny, które robią jeszcze gorsze rzeczy. To wyklucza wiadro mieszanych resztek z kuchni, worek czerstwego chleba, zeszłomiesięczną dynię oraz każde siano czy paszę, które pachną stęchlizną. Do tej samej kategorii należy świeżo skoszona trawa z trawnika: fermentuje w ciągu kilku godzin i jest dobrze znaną przyczyną kolki i ochwatu.
Drugim świątecznym zagrożeniem są goście o dobrych intencjach. Jeden smakołyk od każdego z dwudziestu gości to dwadzieścia smakołyków. Jeśli twój koń stoi tam, gdzie mogą do niego dotrzeć obcy ludzie albo krewni, powieś uprzejmą tabliczkę i powiedz dzieciom dokładnie, co i jak mogą mu dać: z płaskiej dłoni, tak jak pokazujemy we wpisie o podawaniu smakołyków.
Jeśli twój koń zje coś, czego nie powinien
Natychmiast zadzwoń do lekarza weterynarii. Nie czekaj na objawy, zwłaszcza w przypadku cisu. Powiedz, co koń zjadł, mniej więcej ile i kiedy, a jeśli możesz, zachowaj próbkę rośliny albo opakowanie. Zabierz resztę jedzenia i nie próbuj domowych sposobów, czekając na pomoc.
Więcej do poczytania
- Świąteczne smakołyki dla koni, które zrobisz w domu
- Co mogą jeść konie? Lista bezpiecznych i toksycznych pokarmów
- Rodzaje smakołyków dla koni
- Rośliny trujące dla twojego konia
- Bezpieczne Halloween z koniem
Nie jesteśmy lekarzami weterynarii. Ten poradnik opiera się na naszym przewodniku po roślinach trujących oraz na powszechnie przyjętych zaleceniach weterynaryjnych, w tym na publikacji „Odd Things That Horses Eat” Rutgers Equine Science Center i przepisach FEI dotyczących substancji zakazanych, i ma charakter wyłącznie informacyjny. Jeśli podejrzewasz, że twój koń zjadł coś toksycznego, natychmiast zadzwoń do lekarza weterynarii.
Przetłumaczono z angielskiego. Przeczytaj oryginał


