Basiskennis over paardenPaardenkunde

Kunnen paarden pompoen, appels of zuurstokken eten? Een gids voor veilige snoepjes tijdens de feestdagen

· The Equinest

Een Haflinger met een kerstkrans met rode kerstballen om zijn hals

Pompoen: ja, puur en in kleine hoeveelheden. Appels: ja, zonder klokhuis en in partjes, een of twee per dag. Zuurstokken: een gezond paard mag er eentje, maar het is een staaf suiker en voor heel wat paarden is het beter van niet. De echte gevaren tijdens de feestdagen staan helemaal niet in dat rijtje. Dat zijn chocolade, het groen in de kerstkrans en de emmer met restjes waarvan iemand dacht dat het paard die wel lekker zou vinden.

Deze gids is bedoeld voor gezonde volwassen paarden. Is jouw paard gevoelig voor hoefbevangenheid, is het insulineresistent of heeft het equine metabool syndroom (EMS) of PPID (de ziekte van Cushing), dan is suiker in elke vorm een probleem, en dat geldt ook voor fruit en wortels. Vraag je dierenarts wat er, als er al iets mag, toegestaan is.

Het overzicht in één oogopslag

Voedingsmiddel Oordeel Opmerkingen
Appels Veilig Zonder klokhuis en in partjes. Een of twee per dag
Wortels Veilig In de lengte in reepjes gesneden, niet in ronde schijfjes
Pompoen (puur, oranje) Veilig Een of twee plakjes, of ongeveer een kopje. Niet voor paarden met HYPP
Bleekselderij, peren, bananen, watermeloen Veilig Kleine hoeveelheden; fruit eerst ontpitten of het klokhuis verwijderen
Druiven en rozijnen Veilig Een klein handjevol. Bevat veel suiker
Verse muntblaadjes Veilig De meeste paarden zijn er dol op
Zuurstokken en pepermuntjes Met mate Eentje, zonder verpakking. Pure suiker
Suikerklontjes Met mate Een of twee. Pure suiker
Gewoon brood Met mate Af en toe een klein stukje, nooit beschimmeld
Spruitjes, kool, broccoli, bloemkool Met mate Hooguit een roosje of twee; grotere hoeveelheden veroorzaken gasvorming
Kerstcake, mince pies, pudding Nooit Suiker, vet en vaak alcohol
Chocolade en cacao Nooit Theobromine is giftig; geeft bovendien een positieve dopingtest
Koffie, thee, cola Nooit Cafeïne
Uien, knoflook, prei, bieslook Nooit Beschadigen in grotere hoeveelheden de rode bloedcellen
Avocado Nooit Vrucht, schil, pit en bladeren
Aardappel- en tomatenplanten, groene aardappelen Nooit Nachtschadefamilie
Maaisel van het gazon Nooit Gist snel; risico op koliek en hoefbevangenheid
Alles wat beschimmeld is Nooit Ook brood, hooi en oude pompoenen
Taxus, hulst, klimop, maretak Nooit Zie het stuk over kerstgroen hieronder

Pompoen

Een span paarden trekt een groene wagen vol pompoenen langs een maïsveld

Gewone oranje pompoen is prima voor paarden, zowel het vruchtvlees als de pitten. Snijd hem in stukken die kleiner zijn dan een vuist, verwijder de houtige steel en geef een of twee plakjes; dierenartsen raden over het algemeen aan om te stoppen bij ongeveer een kopje per dag. Bouw het langzaam op, zoals bij elk nieuw voer.

Drie kanttekeningen. Ten eerste: geef niet de halloweenpompoen (jack-o’-lantern) die sinds oktober op de veranda staat. Die is vanbinnen aan het beschimmelen en kan kaarsvet bevatten. Beschilderde, met glitters versierde of gebleekte pompoenen vallen ook af. Ten tweede: pompoenvulling uit blik is voor een paard geen pompoen; het is suiker en specerijen. Ten derde: pompoen bevat veel kalium, dus paarden met HYPP (hyperkaliëmische periodieke paralyse), een aandoening die voorkomt in sommige lijnen van de Quarter Horse en verwante rassen, mogen hem niet hebben. Houd het bij de gewone oranje soort en laat sierkalebassen gewoon versiering zijn.

Appels

Een donker paard pakt een rode appel uit een uitgestoken hand

De appel is het klassieke paardensnoepje, en een goede ook. Snijd hem in partjes en haal het klokhuis eruit: onze gids over giftige planten vermeldt dat de vrucht prima is, maar dat de pitten, stelen en bladeren van de appelboom giftig zijn, vooral verwelkte bladeren. Een paar pitjes vergiftigen een paard niet, maar het klokhuis verwijderen kost niets, en partjes blijven veel minder snel in de keel steken dan een hele appel die in één keer wordt doorgeslikt.

Het echte risico is de hoeveelheid. Een of twee appels zijn een traktatie. Een paard dat los in een boomgaard loopt, of dat een emmer afgevallen appels krijgt, kan genoeg eten om koliek te krijgen. Hetzelfde geldt voor kersen, pruimen, perziken en abrikozen: het vruchtvlees is in kleine hoeveelheden prima, maar de pitten en verwelkte bladeren niet, dus haal de pitten er eerst uit.

Zuurstokken en pepermuntjes

Paarden zijn dol op pepermunt, en één zuurstok of een paar ronde pepermuntjes doen een gezond paard geen kwaad. Maar wees je ervan bewust wat het is: een gewone zuurstok bestaat bijna helemaal uit suiker. Eentje is een traktatie. Een handvol van iedereen die op kerstavond door de stalgang loopt, is een probleem.

Haal de verpakking eraf, breek een zuurstok in stukjes zodat hij niet als een stijve haak wordt doorgeslikt, en geef geen suikervrij snoep, want van kunstmatige zoetstoffen is niet aangetoond dat ze veilig zijn voor paarden. Voor paarden met hoefbevangenheid, insulineresistentie of PPID is het antwoord simpelweg nee. Wil je de smaak zonder de suiker, dan doen een paar verse muntblaadjes het ook, en in onze recepten voor kerstsnoepjes voor paarden staat een snoepje met munt.

Chocolade: nooit

Chocolade bevat theobromine, een verwant van cafeïne waar paarden slecht tegen kunnen. In grotere hoeveelheden kan het koliek en epileptische aanvallen veroorzaken. Bij een paard van normale grootte is daar meer voor nodig dan een gestolen blokje, maar er is nog een reden om streng te zijn: theobromine en cafeïne zijn verboden middelen in de paardensport, en paarden zijn positief getest nadat ze chocolade of met cacao besmet voer hadden gegeten. Houd de chocoladedoos, de chocolademunten, de cacao en de koffie uit de buurt van de stal.

Geen chocolade, geen koffie, geen cola. Giftig in grotere hoeveelheden, en bij een wedstrijdpaard een positieve dopingtest.

De rest van de kersttafel

Het meeste wat er tijdens de feestdagen op tafel staat, is te machtig, te zoet of te zout om een paard iets goeds te doen. Een paar dingen verdienen een aparte vermelding.

  • Vulling, jus en alles met ui of knoflook. De uienfamilie, waartoe ook prei en bieslook horen, bevat stoffen die de rode bloedcellen beschadigen en bloedarmoede veroorzaken als er genoeg van wordt gegeten.
  • Spruitjes, kool en de andere koolsoorten. Niet giftig, maar in elke flinke hoeveelheid zorgen ze voor veel gasvorming, en dat is wel het laatste wat de darmen van een paard nodig hebben. Een overgebleven roosje kan geen kwaad; een hele pan wel.
  • Aardappelen en tomaten. Ze horen bij de nachtschadefamilie. De groene delen van beide planten en elke groene of uitlopende aardappel zijn giftig. Er is geen goede reden om de rest te voeren.
  • Avocado. Onze gids noemt de vrucht, de pit, de bladeren en de bast van de avocado giftig. De guacamole blijft binnen.
  • Kerstcake, pudding en mince pies. De rozijnen zijn het probleem niet. De suiker, het vet en de brandewijn wel.
  • Brood. Een klein stukje gewoon brood is een onschuldige traktatie. Grote hoeveelheden zijn een overdosis zetmeel, en oud brood beschimmelt snel.

Kransen, slingers en ander groen

Hier gebeuren de ernstige vergiftigingen, want kerstgroen wordt precies opgehangen waar een paard dat zich verveelt erbij kan.

  • Taxus is de belangrijkste. Elk deel van de plant is giftig, een handvol kan een paard doden, en de dood kan binnen enkele uren en zonder waarschuwing intreden. Taxus zit vaak in kransen en slingers en staat veel in kerkhofhagen. Gebruik het nooit om een stal te versieren, en gooi nooit snoeiafval van hagen neer waar paarden erbij kunnen.
  • Hulst: de bessen en bladeren zijn giftig. Paarden eten het zelden uit zichzelf, maar een krans op neushoogte verandert de kansen.
  • Klimop is in al zijn delen giftig.
  • Maretak is giftig voor paarden; laat hem in huis.
  • Kerstroos, een nieskruid dat als winterse potplant wordt verkocht, is in zijn geheel giftig.
  • Kerstster heeft een slechtere naam dan hij verdient en is hooguit licht irriterend, maar paardenvoer is het ook niet.

Wil je een foto van je paard met een krans, gebruik er dan een van planten die je kunt herkennen, maak de foto en haal de krans daarna weer weg. Klatergoud, lint, ijzerdraad en kerstballen zijn een gevaar op zich als ze worden ingeslikt. De volledige lijst, met foto’s, staat in onze gids over planten die giftig zijn voor paarden.

Beschimmelde restjes en het probleem van de goede bedoelingen

Paarden kunnen niet overgeven, en dat betekent dat alles wat erin gaat helemaal door het lichaam moet. Beschimmeld voedsel kan bij een paard ernstige koliek veroorzaken, en sommige schimmels maken gifstoffen aan die nog meer schade doen. Daarmee vallen de emmer met gemengde keukenrestjes, de zak oud brood, de pompoen van vorige maand en elk hooi of voer dat muf ruikt af. Vers maaisel van het gazon hoort in hetzelfde rijtje: het gaat binnen enkele uren gisten en is een bekende oorzaak van koliek en hoefbevangenheid.

Het andere risico tijdens de feestdagen zijn bezoekers met goede bedoelingen. Eén snoepje van elk van twintig gasten zijn twintig snoepjes. Staat je paard ergens waar het publiek of de familie erbij kan, hang dan een vriendelijk bordje op en vertel kinderen precies wat ze mogen voeren en hoe: vanaf een vlakke hand, zoals te zien is in ons artikel over snoepjes voeren.

Als je paard iets eet wat niet mag

Bel meteen je dierenarts. Wacht niet op verschijnselen, zeker niet bij taxus. Vertel wat er is gegeten, ongeveer hoeveel en wanneer, en bewaar als het kan een stukje van de plant of de verpakking. Haal al het overgebleven voer weg, en probeer geen huismiddeltjes terwijl je wacht.

Meer lezen

Wij zijn geen dierenartsen. Deze gids is gebaseerd op onze gids over giftige planten en op gangbaar veterinair advies, waaronder “Odd Things That Horses Eat” van het Rutgers Equine Science Center en de regels van de FEI over verboden middelen, en is alleen bedoeld als naslag. Denk je dat je paard iets giftigs heeft gegeten, bel dan meteen je dierenarts.

Vertaald uit het Engels. Lees het origineel