Basiskennis over paardenPaardenkunde

Waarom rollen paarden? 5 redenen (en wanneer het op problemen wijst)

· The Equinest

Een voskleurige pony die in een wei vol boterbloemen ligt

Meestal rolt een paard omdat het lekker voelt. Het krabt de jeukende plekjes waar een paard zelf niet bij kan, droogt een bezwete vacht, brengt een laagje stof aan en rekt de rug. Een normale rolpartij eindigt ermee dat het paard opstaat, zich uitschudt als een natte hond en wegslentert om te gaan eten. Ontbreekt dat einde, let dan goed op.

Zo ziet een normale rolpartij eruit

Er hoort een vast ritueel bij. Het paard kiest een plek, meestal een zachte, stoffige of zanderige, en vaak een plek die het al eerder heeft gebruikt. Het snuffelt aan de grond, draait een rondje, schraapt misschien een of twee keer met een voorbeen, knikt dan door de knieën en gaat liggen. Het schuurt de ene kant over de grond, met de benen maaiend in de lucht, en rolt misschien helemaal om voor de andere kant, of staat op en gaat opnieuw liggen om het karwei af te maken.

Dan komt het belangrijke deel. Het paard staat op, zet zijn benen schrap en schudt zich van neus tot staart uit, zodat er een stofwolk opstijgt. Daarna gaat het verder met zijn dag alsof er niets is gebeurd.

1. Om te krabben waar het niet bij kan

Een paard kan met zijn tanden en een achterbeen behoorlijk veel van zichzelf bereiken, maar niet zijn rug, zijn schoft of de bovenkant van zijn kruis. Daar is de grond voor. Paarden rollen het vaakst als ze in het voorjaar verharen en de losse winterharen ze gek maken, en het bewijs blijft achter in een mat van haar in de vorm van een paard.

2. Om van het zweet af te komen

Haal het zadel van een paard dat gewerkt heeft en de kans is groot dat het bij de eerste gelegenheid gaat rollen. Opgedroogd zweet jeukt, en de plek van het zadel en de singel heeft een uur lang onder druk gestaan. Door te rollen wrijft het paard zijn vacht droog en komt het bij de plekken waar het harnachement zat.

Hetzelfde geldt na het wassen. Iedere eigenaar die een pas gewassen schimmel naar buiten heeft gebracht, heeft hem regelrecht naar de modderigste hoek van de wei zien lopen om de hele middag ongedaan te maken. Het paard doet dat niet uit wrok. Het droogt zich af en brengt zijn vacht weer in de staat die het prettig vindt.

3. Om een laagje stof of modder aan te brengen

Rollen is ook de eigen vachtverzorging van het paard. Men denkt dat een laagje stof of opgedroogde modder enige bescherming biedt tegen stekende insecten en felle zon, en dat het de vacht helpt om weer en wind buiten te houden. Daarom zoeken paarden in de zomer kale, stoffige plekken op en lijken ze zo tevreden met zichzelf als ze onder de modder zitten.

Ze zijn niet de enigen in de familie die dat doen.

Een zebra die in een stofwolk over de grond rolt
Een zebra die een stofbad neemt.

Afbeelding van Arno & Louise

Een ezel die op zijn rug in het gras rolt met zijn benen in de lucht
Een ezel met alle vier de benen in de lucht.

Afbeelding van Glisglis

Zebra’s en ezels rollen om dezelfde redenen als paarden.

4. Om zich uit te rekken en te ontspannen

Rollen werkt op de spieren van rug, hals en buik op een manier die staan en lopen niet doen. Paarden rollen vaak als ze na een tijd op stal naar buiten mogen, of na het werk, en het hele schouwspel doet denken aan iemand die na een lange dag zijn schoenen uitschopt. Een paard rolt over het algemeen alleen waar het zich veilig voelt, want op je rug liggen met je benen in de lucht is ongeveer het kwetsbaarste wat een prooidier kan doen. Regelmatig rollen in de wei is dus een redelijk teken van een ontspannen paard.

5. Omdat de rest het ook doet

Rollen is aanstekelijk. Eén paard gaat liggen, en het duurt niet lang of het volgende staat aan dezelfde plek te snuffelen. Groepen paarden delen vaak rolplekken en gebruiken ze om de beurt. Ze komen er allemaal met hetzelfde stof en dezelfde geur vandaan, wat best kan helpen om ze als groep te herkennen.

Wanneer rollen op problemen wijst

Rollen is ook een van de klassieke tekenen van koliek, oftewel buikpijn. De diergeneeskundige handboeken noemen het in één adem met schrapen, naar de flank kijken, gaan liggen, zweten en het opkrullen van de bovenlip. Een paard met pijn gaat liggen en rolt om te proberen aan de pijn in zijn buik te ontkomen.

Het verschil is bijna altijd duidelijk als je eenmaal weet waar je op moet letten.

Een tevreden rolpartijEen zorgwekkende rolpartij
Hoe vaakEen of twee keer, dan klaarSteeds opnieuw, op en neer
ManierOntspannen en weloverwogenOnrustig, plotseling, soms heftig
DaarnaStaat op, schudt zich uit, gaat weer etenSchudt zich niet uit. Staat er ongemakkelijk bij of gaat weer liggen
Tussen het rollen doorNormaal gedragSchrapen, omkijken naar de flank, naar de buik trappen, zich uitstrekken
EetlustHeeft interesse in etenHeeft geen interesse in eten
Andere tekenenGeenZweten zonder te werken, weinig of geen mest, een snelle pols

Het hart van een paard in rust klopt ongeveer 28 tot 44 keer per minuut. Rolt jouw paard vreemd en weet je hoe je een pols opneemt, dan is een hartslag die daar ruim boven ligt nuttige informatie voor de dierenarts.

Wat te doen als je koliek vermoedt

  1. Bel je dierenarts. Doe het nu, niet nadat je een uur hebt staan kijken. Beschrijf wat het paard doet, hoe lang het al aan de gang is en of het mest heeft gedaan. Koliek varieert van een lichte last van gas tot een spoedgeval dat een operatie vereist, en van buitenaf kun je niet zien welke van de twee het is.
  2. Haal het voer weg, en vraag de dierenarts of je het water kunt laten staan.
  3. Geef geen medicijnen tenzij de dierenarts dat zegt. Pijnstillers kunnen de verschijnselen verbergen die de dierenarts moet zien.
  4. Houd het paard, en jezelf, veilig. Een paard dat rustig staat of ligt, kun je dat gewoon laten doen. Probeert het zich neer te gooien en ligt het te woelen, breng het dan naar een plek met ruimte en een zachte bodem, zoals een rijbak of een paddock, waar het minder snel gewond raakt of klem komt te liggen tegen een muur. Rustig stappen aan de hand kan een paard kalmeren dat steeds wil gaan liggen, maar laat het niet urenlang lopen en ga niet in de weg staan van een paard met hevige pijn.

Raakt de darm door rollen gedraaid? Generaties paardenmensen hebben geleerd dat een paard met koliek koste wat kost op de been moet blijven, omdat rollen een darmdraaiing zou veroorzaken. Dierenartsen zien het nu meestal andersom: eerst komt de draaiing of verstopping, en het rollen is de reactie van het paard daarop. De echte reden om heftig rollen te voorkomen is het risico op verwondingen. Sterker nog, dierenartsen rollen een paard onder narcose soms met opzet om, zodat een verplaatst stuk dikke darm weer op zijn plaats komt.

Dat koliek zo snel zo ernstig kan worden, heeft veel te maken met het feit dat paarden niet kunnen overgeven.

Andere momenten om op te letten

  • Een paard dat zich vastrolt. Af en toe rolt een paard in de stal om en komt het met zijn benen gevouwen tegen de muur te liggen, zonder dat het zijn benen onder zich kan krijgen. Een paard dat zo vastligt, kan in paniek raken en zich verwonden, en het is een sterk dier in een kleine ruimte: haal dus ervaren hulp en blijf uit de buurt van de benen. Een stal met genoeg ruimte en een dik strooisel maakt de kans kleiner.
  • Een paard dat onder het zadel gaat rollen. Meestal in water, zand of diepe sneeuw, en meestal aangekondigd door schrapen en plotseling doorzakkende knieën. Houd het hoofd omhoog en rijd voorwaarts. Het is vaker jeuk of verleiding dan ziekte, maar het kan een zadelboom breken en het is voor de ruiter geen pretje.
  • Voortdurend schuren en rollen. Een paard dat veel meer rolt en schuurt dan zijn maatjes, kan een huidprobleem hebben, zoals luizen, mijten of een allergie voor insectenbeten. Vraag het je dierenarts.
  • Een oud paard dat niet meer rolt, of dat duidelijk met moeite gaat liggen. Door stijfheid en gewrichtspijn worden gaan liggen en opstaan zwaar werk, en zo’n paard is misschien ook gestopt met liggen om te slapen. Meer daarover in slapen paarden staand?

In het kort

Rollen gevolgd door een flinke schudbeurt is een gezond paard dat voor zichzelf zorgt, en geen reden tot zorg, behalve om de staat van je schone zadeldekje. Steeds opnieuw rollen, zonder uitschudden, met schrapen, zweten of geen interesse in eten, is een reden om de dierenarts te bellen. Weet je niet zeker waar je naar kijkt, bel dan toch.

Meer over de dagelijkse verzorging vind je in algemene tips voor paardenverzorging.

Vertaald uit het Engels. Lees het origineel