Paarden in de kunst
Het vlammende paard

Een nogal vreemd verhaal over een paard dat zo machtig is dat het een vlammende zon op zijn hoofd met zich meedraagt.
Dit verhaal komt uit een boek met de titel Czechoslovak Fairy Tales, naverteld door Parker Fillmore.
ER was eens een land dat zo somber en donker was als het graf, want de zon aan de hemel scheen er nooit. De koning van dat land had een wonderbaarlijk paard met midden op zijn voorhoofd een vlammende zon. Zodat zijn onderdanen het licht zouden hebben dat nodig is om te leven, liet de koning dit paard heen en weer leiden, van het ene eind van zijn donkere koninkrijk naar het andere. Overal waar het kwam, straalde zijn vlammende hoofd en leek het een prachtige dag.
Plotseling verdween dit wonderbaarlijke paard. Over het land daalde een zware duisternis neer die door niets te verdrijven was. Onder het volk verspreidde zich angst en al snel leden de mensen bittere armoede, want ze konden hun akkers niet bewerken en ook niets anders doen om in hun levensonderhoud te voorzien. De verwarring nam toe, tot de koning zag dat het hele land dreigde te gronde te gaan. Om zijn volk zo mogelijk te redden, verzamelde hij daarom zijn leger en ging hij op zoek naar het verdwenen paard.
Door de zware duisternis tastten ze zich langzaam en moeizaam een weg naar de verre grenzen van het koninkrijk. Ten slotte bereikten ze de eeuwenoude bossen aan de grens met het buurland, en ze zagen tussen de bomen door zwakke stralen glinsteren van het zonlicht waarmee dat koninkrijk gezegend was.
Daar kwamen ze bij een klein, eenzaam huisje, en de koning ging naar binnen om te vragen waar hij was en welke kant hij op moest.
Aan tafel zat een man ijverig te lezen in een groot, opengeslagen boek. Toen de koning voor hem boog, sloeg hij zijn ogen op, beantwoordde de groet en stond op. Zijn hele verschijning liet zien dat hij geen gewone man was, maar een ziener.
“Ik las net over u,” zei hij tegen de koning, “dat u op zoek bent gegaan naar het vlammende paard. Doe geen verdere moeite, want u zult hem nooit vinden. Maar vertrouw de onderneming aan mij toe, dan haal ik hem voor u.”
“Als je dat doet, beste man,” zei de koning, “zal ik je vorstelijk belonen.”
“Ik zoek geen beloning. Keer met uw leger meteen terug naar huis, want uw volk heeft u nodig. Laat alleen een van uw dienaren hier bij mij achter.”
De koning deed precies wat de ziener hem aanraadde en ging meteen naar huis.
De volgende dag gingen de ziener en zijn knecht op weg. Ze reisden ver en lang, tot ze zes verschillende landen waren doorgetrokken. Toen kwamen ze in het zevende land, dat werd geregeerd door drie broers die met drie zussen waren getrouwd, de dochters van een heks.
Ze gingen naar de voorkant van het koninklijk paleis, waar de ziener tegen zijn knecht zei: “Blijf jij hier, dan ga ik naar binnen om uit te zoeken of de koningen thuis zijn. Zij hebben het vlammende paard gestolen, en de jongste broer rijdt erop.”
Toen veranderde de ziener zichzelf in een groene vogel en vloog hij naar het raam van de oudste koningin. Hij fladderde rond en pikte tegen het glas tot ze het raam opendeed en hem in haar kamer liet. Toen ze hem binnenliet, streek hij neer op haar witte hand, en de koningin was zo blij als een kind.
“Wat ben jij mooi!” zei ze, terwijl ze met hem speelde. “Als mijn man thuis was, wat zou hij blij zijn! Maar hij is een derde van zijn koninkrijk aan het bezoeken en komt pas vanavond thuis.”
Plotseling kwam de oude heks de kamer binnen, en zodra ze de vogel zag, krijste ze tegen haar dochter: “Draai die vervloekte vogel de nek om, anders bezoedelt hij je met bloed!”
“Waarom zou hij me met bloed bezoedelen, dat lieve, onschuldige ding?”
“Lief, onschuldig onheil!” krijste de heks. “Hier, geef hem aan mij, dan draai ik hem de nek om!”
Ze probeerde de vogel te pakken, maar de vogel veranderde zich in een man en was al de deur uit voordat ze wisten wat er van hem geworden was.
Daarna veranderde hij zich opnieuw in een groene vogel en vloog naar het raam van de tweede zus. Hij pikte ertegen tot ze het opendeed en hem binnenliet. Toen fladderde hij om haar heen en streek eerst op de ene witte hand neer en toen op de andere.
“Wat ben jij een lieve vogel!” riep de koningin. “Wat zou mijn man blij met je zijn als hij thuis was. Maar hij is twee derde van zijn koninkrijk aan het bezoeken en komt pas morgenavond terug.”
Op dat moment rende de heks de kamer binnen, en zodra ze de vogel zag, krijste ze: “Draai die ellendige vogel de nek om, anders bezoedelt hij je met bloed!”
“Waarom zou hij me met bloed bezoedelen?” antwoordde de dochter. “Dat lieve, onschuldige ding!”
“Lief, onschuldig onheil!” krijste de heks. “Hier, geef hem aan mij, dan draai ik hem de nek om!”
Ze stak haar hand uit om de vogel te pakken, maar in minder tijd dan je nodig hebt om in je handen te klappen, was de vogel veranderd in een man die de deur uit rende en verdwenen was voordat ze wisten waar hij was.
Even later veranderde hij zich weer in een groene vogel en vloog hij naar het raam van de jongste koningin. Hij fladderde rond en pikte tot ze het raam opendeed en hem binnenliet. Toen streek hij meteen neer op haar witte hand, en dat vond ze zo leuk dat ze lachte als een kind en met hem speelde.
“O, wat ben jij een lieve vogel!” riep ze. “Wat zou mijn man verrukt van je zijn als hij thuis was. Maar hij is alle drie de delen van zijn koninkrijk aan het bezoeken en komt pas overmorgenavond terug.”
Op dat moment stormde de oude heks de kamer binnen. “Draai die vervloekte vogel de nek om!” krijste ze. “Anders bezoedelt hij je met bloed.”
“Lieve moeder,” antwoordde de koningin, “waarom zou hij me met bloed bezoedelen, zo’n mooi, onschuldig schepsel als hij is?”
“Mooi, onschuldig onheil!” krijste de heks. “Hier, geef hem aan mij, dan draai ik hem de nek om!”
Maar op dat moment veranderde de vogel zich in een man, verdween door de deur, en ze zagen hem nooit meer terug.
De ziener wist nu waar de koningen waren en wanneer ze thuis zouden komen. Daar stemde hij zijn plannen op af. Hij beval zijn knecht hem te volgen en in een stevig tempo verlieten ze de stad. Ze liepen door tot ze bij een brug kwamen die de drie koningen op de terugweg over moesten.
De ziener en zijn knecht verstopten zich onder de brug en lagen daar tot de avond op de loer. Toen de zon achter de bergen zakte, hoorden ze hoefgeklepper dat de brug naderde. Het was de oudste koning, die naar huis terugkeerde. Bij de brug struikelde zijn paard over een boomstam die de ziener daar had neergelegd.
“Welke schurk heeft hier een boomstam neergegooid?” riep de koning kwaad.
Meteen sprong de ziener onder de brug vandaan en vroeg de koning hoe hij het waagde hem een schurk te noemen. Hij eiste genoegdoening, trok zijn zwaard en viel de koning aan. Ook de koning trok zijn zwaard en verdedigde zich, maar na een kort gevecht viel hij dood van zijn paard. De ziener bond de dode koning op zijn paard en joeg het paard met een zweepslag naar huis.
De ziener verstopte zich weer, en hij en zijn knecht lagen tot de volgende avond op de loer.
Die avond, tegen zonsondergang, kwam de tweede koning naar de brug gereden. Toen hij de grond met bloed besprenkeld zag, riep hij uit: “Hier is vast een moord gepleegd! Wie heeft het gewaagd zo’n misdaad te begaan in mijn koninkrijk!”
Bij die woorden sprong de ziener onder de brug vandaan, trok zijn zwaard en riep: “Hoe durf je mij te beledigen? Verdedig je zo goed als je kunt!”
De koning trok zijn zwaard, maar na een kort gevecht verloor ook hij het leven door het zwaard van de ziener.
De ziener bond de dode koning op zijn paard en joeg het paard met een zweepslag naar huis.
Toen verstopte de ziener zich weer onder de brug, en hij en zijn knecht lagen daar tot de derde avond op de loer.
Op de derde avond, precies bij zonsondergang, kwam de jongste koning op het vlammende ros naar huis gegaloppeerd. Hij had haast, want hij was opgehouden. Maar toen hij bij de brug rood bloed zag, hield hij abrupt in en keek om zich heen.
“Welke brutale schurk,” riep hij, “heeft het gewaagd een man te doden in mijn koninkrijk!”
Nauwelijks had hij dat gezegd of de ziener stond met getrokken zwaard voor hem en eiste genoegdoening voor de belediging die in zijn woorden lag.
“Ik weet niet hoe ik u heb beledigd,” zei de koning, “tenzij u de moordenaar bent.”
Toen de ziener weigerde te onderhandelen, trok ook de koning zijn zwaard en verdedigde zich.
De eerste twee koningen verslaan was voor de ziener kinderspel geweest, maar deze keer was het geen spel. Ze vochten allebei tot hun zwaarden gebroken waren, en nog steeds was de overwinning onzeker.
“Met zwaarden komen we nergens,” zei de ziener. “Dat is duidelijk. Weet je wat: laten we ons in wielen veranderen en de heuvel af rollen, en wiens wiel breekt, die moet zich gewonnen geven.”
“Goed!” zei de koning. “Ik word een karrenwiel en jij een lichter wiel.”
“Nee, nee,” antwoordde de ziener snel. “Jij wordt het lichte wiel en ik het karrenwiel.”
Daarmee stemde de koning in. Dus gingen ze de heuvel op, veranderden zich in wielen en begonnen naar beneden te rollen. Het karrenwiel zoefde tegen het lichtere wiel aan en brak de spaken ervan.
“Zie je wel!” riep de ziener, die uit het karrenwiel oprees. “Ik heb gewonnen!”
“Niet waar, broeder, niet waar!” zei de koning, die voor de ziener ging staan. “Je hebt alleen mijn vingers gebroken! Weet je wat: laten we ons in twee vlammen veranderen, en de vlam die de andere opbrandt, heeft gewonnen. Ik word een rode vlam en jij een witte.”
“O nee,” onderbrak de ziener hem. “Jij wordt de witte vlam en ik de rode.”
Daarmee stemde de koning in. Dus gingen ze terug naar de weg die naar de brug leidde, veranderden zich in vlammen en begonnen elkaar genadeloos te verbranden. Maar geen van beiden lukte het de ander op te branden.
Plotseling kwam er een bedelaar over de weg, een oude man met een lange grijze baard en een kaal hoofd, met een tas aan zijn zij en een zware stok in zijn hand.
“Vader,” zei de witte vlam, “haal wat water en giet het over de rode vlam, dan geef ik je een penny.”
Maar de rode vlam riep snel: “Niet doen, vader! Haal wat water en giet het over de witte vlam, dan geef ik je een shilling!”
Natuurlijk sprak de shilling de bedelaar meer aan dan de penny. Dus haalde hij wat water en goot het over de witte vlam, en dat was het einde van de koning.
De rode vlam veranderde in een man, die het vlammende paard bij het hoofdstel greep en opsteeg; nadat hij de bedelaar had beloond, riep hij zijn knecht en reed weg.
Ondertussen heerste er in het koninklijk paleis diepe rouw om de vermoorde koningen. De zalen waren in het zwart gehuld en de mensen kwamen van heinde en verre om naar de verminkte lichamen van de twee oudste broers te kijken, die de paarden naar huis hadden gedragen.
De oude heks was buiten zichzelf van woede. Zodra ze een plan had bedacht om de moord op haar schoonzoons te wreken, nam ze haar drie dochters onder haar arm, ging schrijlings op een ijzeren hark zitten en zeilde weg door de lucht.
De ziener en zijn knecht hadden al een flink deel van hun reis afgelegd en haastten zich over ruige bergen en door woeste vlakten, toen de knecht door een verschrikkelijke honger werd overvallen. Er was nergens iets te zien wat hij kon eten, zelfs geen wilde bes. Toen kwamen ze plotseling bij een appelboom die doorboog onder een vracht rijpe vruchten. De appels waren rood en mooi om te zien en verspreidden een uiterst verleidelijke geur.
De knecht was verrukt. “God zij geprezen!” riep hij. “Nu kan ik me naar hartenlust tegoed doen aan deze appels!”
Hij rende al naar de boom toen de ziener hem terugriep.
“Wacht! Raak ze niet aan! Ik pluk ze zelf wel voor je!”
Maar in plaats van een appel te plukken, trok de ziener zijn zwaard en gaf de appelboom een geweldige slag. Er gutste rood bloed uit.
“Zie je wel, beste man! Je was omgekomen als je één appel had gegeten. Deze appelboom is de oudste koningin, die haar moeder, de heks, hier heeft neergezet om ons te verderven.”
Even later kwamen ze bij een bron. Het water borrelde er kristalhelder uit en zag er voor de vermoeide reiziger zeer verleidelijk uit.
“Ach,” zei de knecht, “als we niets beters kunnen krijgen, kunnen we in elk geval een slok van dit goede water nemen.”
“Wacht!” riep de ziener. “Ik schep wel wat voor je.”
Maar in plaats van water te scheppen, stak hij zijn blanke zwaard midden in de bron. Meteen was die met bloed bedekt en begon er in dikke stralen bloed uit de bron te spuiten.
“Dit is de tweede koningin, die haar moeder, de heks, hier heeft neergezet om ons in het verderf te storten.”
Even later kwamen ze bij een rozenstruik vol prachtige rode rozen, die de hele lucht met hun geur vulden.
“Wat een prachtige rozen!” zei de knecht. “Zulke heb ik in mijn hele leven nog niet gezien. Ik ga er een paar plukken. Als ik niet kan eten of drinken, troost ik me met rozen.”
“Waag het niet ze te plukken!” riep de ziener. “Ik pluk ze wel voor je.”
Daarop hakte hij met zijn zwaard in de struik, en er spoot rood bloed uit alsof hij een menselijke ader had doorgesneden.
“Dit is de jongste koningin,” zei de ziener, “die haar moeder, de heks, hier heeft neergezet in de hoop zich op ons te wreken voor de dood van haar schoonzoons.”
Daarna trokken ze zonder verdere avonturen verder.
Toen ze de grenzen van het donkere koninkrijk overstaken, zond de zon op het voorhoofd van het paard haar zegenrijke stralen alle kanten op. Alles kwam tot leven. De aarde jubelde en bedekte zich met bloemen.
De koning vond dat hij de ziener nooit genoeg kon bedanken en bood hem de helft van zijn koninkrijk aan.
Maar de ziener antwoordde: “U bent de koning. Blijf over uw hele koninkrijk regeren en laat mij in vrede naar mijn huisje teruggaan.”
Hij nam afscheid van de koning en vertrok.
Vertaald uit het Engels. Lees het origineel