Paarden in de kunst

A Horse’s Tale, hoofdstuk 5 – Generaal Alison aan Mercedes

· The Equinest

Een jong meisje op een paard naast een man met een baard
Van de man die ons Huckleberry Finn gaf: dit is een verhaal over het paard van Buffalo Bill, geschreven om de aandacht te vestigen op de zinloosheid van het stierenvechten.

Deel I

Hoofdstuk V Generaal Alison aan Mercedes

Ze is nu al een fijne, lange tijd bij ons. Je maakt je zorgen om je kleine elfje, omdat dit zo’n wilde grensstreek is, honderden mijlen van de beschaving, alleen bevolkt door rondtrekkende stammen wilden? Je vreest voor haar veiligheid? Maak je over haar geen enkele zorg. Lieve hemel, ze zit in een kinderkamer! En ze heeft meer dan achttienhonderd kindermeisjes. Het zou het garnizoen verdriet doen als het vermoedde dat jij denkt dat ze niet voor haar kunnen zorgen. Zij denken van wel. Dat zouden ze je zelf vertellen. Zie je, de Zevende Cavalerie heeft nog nooit een eigen kind gehad, en de Negende Dragonders evenmin; en dus zijn ze zoals alle kersverse moeders: ze denken dat er geen kind is zoals het hunne, geen kind zo wonderbaarlijk, geen kind dat het zozeer verdient om trouw en teder verzorgd en beschermd te worden. Mijn gebruinde veteranen zijn heel goede moeders, vind ik, en wijzer dan sommige andere moeders; want ze laten haar flink wat risico’s nemen, en dat is een goede leerschool voor haar; en hoe meer risico’s ze neemt en goed doorstaat, hoe trotser ze op haar zijn. Ze hebben haar geadopteerd, met ernstige en formele militaire ceremonies die ze zelf hadden bedacht – plechtigheden is het betere woord; plechtigheden die zo diep plechtig en ernstig waren dat het schouwspel komisch zou zijn geweest als het niet zo ontroerend was. Het was een mooie vertoning, even statig en ingewikkeld als de wachtparade en het vaandeldefilé; en het had zijn eigen muziek, voor de gelegenheid gecomponeerd door de kapelmeester van de Zevende; en het kind was even ernstig als de ernstigste door de oorlog geharde soldaat van allemaal; en toen ze haar ten slotte op de schouder van de oudste veteraan op de troon zetten en haar “naar behoren en waarachtig geadopteerd” verklaarden, en de kapellen inzetten en iedereen salueerde en zij het saluut beantwoordde, was dat mooier en ontroerender dan alles van dien aard wat ik ooit op het toneel heb gezien, want toneel is maar doen alsof, maar dit was echt en de spelers legden er hun hart in.

Het gebeurde een paar weken geleden en werd nog door enkele andere plechtigheden gevolgd. De manschappen schiepen een paar nieuwe rangen, die tot dan toe in het militaire reglement onbekend waren, en verleenden die aan Cathy, met ceremonies een hertog waardig. Dus nu is ze korporaal-generaal van de Zevende Cavalerie en vlagluitenant van de Negende Dragonders, met het voorrecht (door de manschappen verordend) om U.S.A. achter haar naam te zetten! Ook gaven ze haar een paar schouderstukken – allebei donkerblauw, het ene met F. L. erop, het andere met C. G. En een sabel. Ze draagt ze. Ten slotte kenden ze haar het saluut toe. Ik kan getuigen dat die ceremonie door beide partijen trouw in acht wordt genomen – en bovendien uiterst ernstig en waardig. Ik heb nog nooit een soldaat zien glimlachen terwijl hij het saluut bracht, en Cathy evenmin wanneer ze het beantwoordde.

Officieel was ik niet bij deze plechtigheden aanwezig en weet ik er niets van; maar ik stond ergens waar ik alles kon zien. Ik was voor één ding bang – de jaloezie van de andere kinderen in het garnizoen; maar daar is niets van te merken, tot mijn vreugde. Integendeel, ze zijn trots op hun kameraadje en haar eerbewijzen. Het is verrassend, maar het is waar. De kinderen zijn dol op Cathy, want ze heeft hun saaie leven aan de grens veranderd in een soort doorlopend feest; ook kennen ze haar als een trouwe en standvastige vriendin, een vriendin op wie je altijd kunt rekenen en die niet met het weer verandert.

Ze is een nogal buitengewone amazone geworden, onder leiding van een meer dan buitengewone leraar – BB, zoals ze Buffalo Bill liefkozend noemt. Ze spreekt het uit als ‘biebie’. Hij heeft haar niet alleen zeventien manieren geleerd om haar nek te breken, maar ook tweeëntwintig manieren om dat te vermijden. Hij heeft haar de beste en zekerste bescherming van een ruiter bijgebracht – zelfvertrouwen. Hij deed het geleidelijk, systematisch, beetje bij beetje, stap voor stap, en elke stap werd zeker gemaakt voordat de volgende werd gewaagd. En zo loodste hij haar stukje bij beetje door verschrikkingen heen die al door training waren ontkracht voordat ze er aankwam, en die ze daarom niet meer als verschrikkingen herkende toen ze er eenmaal was. Welnu, ze is nu een gedurfde kleine amazone, en volmaakt in wat ze van de rijkunst weet. Op den duur zal ze die kunst beheersen als een cadet van West Point, en ze even onbevreesd uitoefenen. Van dameszadels weet ze niets. Verontrust je dat? En ze is een prima kunstrijdster, helemaal zonder zadel. Baart dat je zorgen? Laat het je niet deren; ze loopt geen enkel gevaar, dat beloof ik je.

Je zei dat ze mijn hart zou verkwikken als het oud en moe was, en je had gelijk. Ik weet niet hoe ik het vroeger zonder haar heb gered. Ik was een verlaten oude boom, maar nu deze bloeiende rank zich om me heen heeft gewonden en het leven van mijn leven is geworden, is alles heel anders. Als leverancier van bezigheden voor mij en voor Mammy Dorcas is ze onuitputtelijk bekwaam, maar ik ben blij met mijn deel ervan en Dorcas natuurlijk met het hare, want Dorcas heeft George “grootgebracht”, en Cathy is in zoveel opzichten George ten voeten uit dat ze Dorcas haar jeugd teruggeeft en de vreugden van die lang vervlogen tijd. Mijn vader heeft twintig jaar geleden geprobeerd Dorcas de vrijheid te geven, toen we nog in Virginia woonden, maar zonder succes; ze beschouwde zichzelf als lid van de familie en wilde niet weg. En dus bleef ze lid van de familie, en die positie heeft ze sindsdien onbetwist bekleed, en bekleedt ze nog steeds; want toen mijn moeder haar vanuit San Bernardino hierheen stuurde, nadat we hoorden dat Cathy zou komen, ging ze alleen maar van de ene afdeling van de familie naar de andere. Ze heeft het warme hart van haar volk, en de kwistige genegenheid ervan, en toen Cathy aankwam, waren die twee binnen vijf minuten moeder en kind, en dat zijn ze tot op de dag van vandaag en dat zullen ze blijven. Dorcas denkt echt dat zij George heeft grootgebracht, en daar is ze trots op, maar misschien hebben ze elkaar grootgebracht, want ze waren even oud – dertien jaar jonger dan ik. Maar speelkameraadjes waren ze in elk geval; daarover valt niet te twisten.

Cathy vindt Dorcas de beste katholiek van Amerika, op zichzelf na. Een groter compliment kon ze niemand maken, en Dorcas kon er geen krijgen dat haar meer plezier zou doen. Dorcas is ervan overtuigd dat er nooit een wonderbaarlijker kind is geweest dan Cathy. Ze heeft het eigenaardige idee opgevat dat Cathy een tweeling is, en dat een van de twee een tweelingbroertje is dat er nooit apart uit is gekomen – kopje-onder is gegaan, zo ziet zij het. Met haar redetwisten dat dit onzin is, is verspilde adem – haar besluit staat vast, en argumenten veranderen er niets aan. Ze zegt:

“Kijk nou naar d’r; ze houdt van poppen, en meisjesspelletjes, en alles waar een meisje van houdt, en ze is lief en zacht, en ze is niet wreed tegen de stomme dieren – nou, dat is het tweelingzusje; maar ze houdt ook van jongensspelletjes, en trommels en fluiten en soldaatje spelen, en woest paardrijden, en ze is voor niks en niemand bang – en dat is het tweelingbroertje; echt, u hoeft me niet te vertellen dat ze maar één kind is; nee, meneer, ze is een tweeling, en een van de twee is weggestopt waar je ’m niet ziet. Uit het zicht, maar dat maakt niks uit, dat jongetje zit d’r in, en je kunt ’m uit d’r ogen zien kijken als ze kwaad wordt.”

Toen ging Dorcas, op haar eenvoudige en ernstige manier, verder met voorbeelden.

“Kijk naar die raaf, Marse Tom. Zou iemand anders dan dat kind zich over een raaf ontfermen? Natuurlijk niet; dat is niet natuurlijk. Nou, die indianenjongen had de raaf vastgebonden, en zat ’m de hele tijd te pesten en uit te hongeren, en zij had medelijden met het arme beest, en probeerde ’m van die jongen te kopen, en de tranen stonden d’r in de ogen. Dat was het tweelingzusje, ziet u. Ze bood ’m d’r vingerhoed aan, en hij smeet ’m op de grond; ze bood ’m al d’r donuts aan, en dat waren er twee, en hij smeet ze op de grond; ze bood ’m een half papiertje spelden aan, veertig raven waard, en hij trok een smoel tegen d’r en prikte er een in de rug van de raaf. Toen was de maat vol, snapt u. Toen moest de andere helft van de tweeling d’r aan te pas komen. D’r ogen vlamden op, en ze sprong op ’m af als een wilde kat, en toen ze met ’m klaar was, hing zij aan flarden en was hij niks meer dan een allegorie. Dat was zonder enige twijfel de andere helft van de tweeling die naar voren kwam, ziet u. Nee, meneer; zeg me niet dat hij d’r niet in zit. Ik heb ’m met m’n eigen ogen gezien – en vaak ook nog.”

“Allegorie? Wat is een allegorie?”

“Weet ik niet, Marse Tom, het is een van d’r woorden; ze houdt van die grote, weet u, en ik pik ze van d’r op; ze klinken mooi en ik kan het niet laten.”

“Wat gebeurde er nadat ze de jongen in een allegorie had veranderd?”

“Nou, ze maakte de raaf los en nam ’m met geweld in beslag en nam ’m mee naar huis, en liet de donuts en zo op de grond liggen. Vertroetelde ’m natuurlijk, zoals ze met elk beest doet. Binnen twee dagen was hij zo aan d’r verknocht dat ze – nou, u weet hoe hij d’r overal volgt, en vaak op d’r schouder zit als ze d’r halsbrekende wilde ritten rijdt – en dat is allemaal het tweelingzusje dat naar voren komt, ziet u – en hij doet waar hij zin in heeft, en haalt allerlei duivelse streken uit, en is een ware plaag in de keuken. Nou, iedereen neemt het voor lief, maar dat zouden ze niet doen als het de vogel van iemand anders was.”

Hier begon ze behaaglijk te grinniken, en even later zei ze:

“Nou, weet u, ze is zelf ook een plaag, juffrouw Cathy, ze is zo bedrijvig, en zit overal aan, net als die vogel. Het is allemaal even onschuldig, weet u, en ze bedoelt het niet kwaad, en ze is zo goed en lief; en het is d’r schuld niet, het is d’r aard; d’r nieuwsgierigheid is altijd aan het werk en altijd gloeiend heet, en ze kan niet stilzitten. Nou, gisteren was het ‘Toe, juffrouw Cathy, doe dat niet’; en ‘Toe, juffrouw Cathy, laat dat liggen’; en ‘Toe, juffrouw Cathy, maak niet zo’n lawaai’; en zo maar door, tot ik geloof ik veertien keer in vijftien minuten wat aan te merken had gehad; toen keek ze naar me op met d’r grote bruine ogen die zo kunnen smeken, en zei op die rare kleine buitenlandse manier die je recht in je hart raakt:

“‘Toe, mammy, doe mij een compliment.’”

“En dat deed je natuurlijk, ouwe gek?”

“Marse Tom, ik heb d’r gewoon tegen m’n borst gedrukt en gezegd: ‘O, jij arm lief klein moederloos ding, jij hebt geen enkele fout op de hele wereld, en je mag alles doen wat je wil, en het huis afbreken, en je ouwe zwarte mammy zal geen woord zeggen!’”

“Wel, natuurlijk, natuurlijk – ik wist wel dat je het kind zou verwennen.”

Ze veegde haar tranen weg en zei waardig:

“Het kind verwennen? Dát kind verwennen, Marse Tom? Niemand kan d’r verwennen. Ze is de bijenkoningin van dit garnizoen, en iedereen vertroetelt d’r en is d’r slaaf, en toch, dat weet u zelf ook, is ze geen greintje verwend.” Toen luchtte ze haar hart met dit weerwoord: “Marse Tom, ze laat u alles doen wat ze wil, en dat kunt u niet ontkennen; dus als ze verwend kón worden, was ze allang verwend geweest, want u bent de allerergste! Kijk naar die stapel katten op uw stoel, en u zit op een kaarsenkistje, zo geduldig als wat; dat is omdat het d’r katten zijn.”

Als Dorcas een soldaat was, kon ik haar voor zo’n grote openhartigheid straffen. Ik veranderde van onderwerp en liet haar verdergaan met haar voorbeelden. Ze had eerlijk een punt tegen me gescoord, en ik ging haar overwinning niet kleineren door die te betwisten. Vervolgens voerde ze dit voorval aan als bewijs voor haar tweelingtheorie:

“Twee weken geleden, toen d’r vinger opengeplet was, werd ze behoorlijk bleek van de pijn, maar ze zei geen woord. Ik nam d’r op schoot, en de legerarts sponsde het bloed weg en pakte naald en draad en begon het dicht te naaien; er moesten een hoop steken in, en bij elke steek kromp ze een beetje ineen, maar ze liet geen geluid horen. Ten slotte was de dokter zo vol bewondering dat hij zei: ‘Nou, jij bent een dapper klein ding!’ en zij zei, zo kalm en eenvoudig alsof ze het over het weer had: ‘Er is niemand dapperder dan de Cid!’ Ziet u? Het was het tweelingbroertje waar de dokter mee te maken had.

“Wie is de Cid?”

“Weet ik niet, meneer – tenminste alleen wat zij zegt. Ze heeft het altijd over ’m, en zegt dat hij de dapperste held was die Spanje ooit heeft gehad, of welk ander land ook. Ze gaan er steeds over heen en weer, de kinderen; zij komt op voor de Cid, en zij zetten George Washington in voor alles wat hij waard is.”

“Maken ze ruzie?”

“Nee; het is alleen maar redetwisten en opscheppen, zoals kinderen doen. Zij willen dat ze een Amerikaanse is, maar ze kan niks anders zijn dan een Spaanse, zegt ze. Ziet u, d’r moeder verlangde altijd naar huis, het arme mens! en dacht er steeds aan, en dus is het kind net zo goed een Spaanse als wanneer ze daar altijd had gewoond. Ze denkt dat ze nog weet hoe Spanje eruitzag, maar volgens mij niet, want ze was nog maar een baby toen ze naar Frankrijk verhuisden. Ze is heel trots dat ze een Spaanse is.”

Doet dat je genoegen, Mercedes? Heel goed, wees tevreden; je nichtje blijft haar vaderland trouw: haar moeder heeft de fundamenten van haar liefde voor Spanje diep gelegd, en ze zal bij je terugkomen als een even goede Spaanse als jij zelf bent. Ze heeft me laten beloven dat ik haar voor een lang bezoek naar je toe breng wanneer het ministerie van Oorlog me met pensioen stuurt.

Ik zorg zelf voor haar lessen; heeft ze je dat verteld? Ja, ik ben haar schoolmeester, en ze maakt behoorlijke vorderingen, vind ik, alles in aanmerking genomen. Alles in aanmerking genomen – vertaald – betekent vakanties. Maar het punt is dat ze niet geboren is om te studeren, en het valt haar zwaar. Mij ook; het doet me pijn als een lichamelijke pijn om die vrije geest van lucht en zonneschijn te zien zwoegen en treuren boven een boek; en soms, als ik haar in de verte zie staren, naar de vlakte en de blauwe bergen, met dat verlangen in haar ogen, moet ik de gevangenisdeuren wijd opengooien; ik kan het niet laten. Een eigenaardig klein leerlingetje is ze, en ze maakt flink wat blunders. Eens stelde ik de vraag:

“Wat regeert de tsaar?”

Ze zette haar elleboog op haar knie en haar kin in haar hand en nam dat vraagstuk diep in overweging. Even later keek ze op en antwoordde, met een stijgende toon die een zweem van onzekerheid verried:

“De derde naamval?”

Hier zijn een paar van haar uiteenzettingen, die ze met kalm zelfvertrouwen voordroeg:

“Kapelaan, verkleinwoord van kapel. Meid is mannelijk, meisje is vrouwelijk.”

Ze is geen genie, zie je, maar gewoon een normaal kind; ze maken allemaal zulke fouten. Er komt een blij licht in haar ogen, mooi om te zien, wanneer ze merkt dat ze een vraag vlot en precies kan beantwoorden, zonder enige aarzeling; zoals bijvoorbeeld vanochtend:

“Cathy, lieverd, wat is een kubus?”

“Nou, een inwoner van Cuba.”

Ze laat nog steeds af en toe een buitenlands woord vallen, en er hangt nog steeds een subtiel buitenlands smaakje of geurtje om zelfs haar keurigste Engels – en moge dat lang zo blijven! want het heeft voor mij een heel aangename charme. Soms is haar Engels sierlijk precies en boekachtig en betoverend. Ze is een zoetekauw, zoals alle kinderen, maar ter wille van haar gezondheid probeer ik de ingevingen daarvan in toom te houden. Ze is gehoorzaam – zoals het een betitelde en erkende militaire persoonlijkheid betaamt, en dat is ze – maar de ketting knelt soms. We waren bijvoorbeeld aan het wandelen en kwamen langs wat struiken die zwaar beladen waren met wilde kruisbessen. Haar gezicht klaarde op, ze vouwde haar handen en sprak met veel gevoel deze woorden uit:

“O, als ik één ondeugd mocht hebben, dan zou het de gourmandise zijn!”

Kon ik dat weerstaan? Nee. Ik gaf haar een kruisbes.

Je vraagt naar haar talen. Die redden zichzelf wel; die gaan hier niet roesten; onze regimenten bestaan lang niet alleen uit mensen die hier geboren zijn – verre van dat. En ze pikt ijverig indianentalen op.

Alle hoofdstukken

Vertaald uit het Engels. Lees het origineel