Paarden in de kunst

The Horse and The Olive – Hoofdstuk 2: Een naam kiezen

· The Equinest

Paard onder een olijfboom
Een paardenverhaal uit Old Greek Stories van James Baldwin. Verteld in twee hoofdstukken, al komen er in het eerste hoofdstuk maar weinig paarden voor… sorry, het is in elk geval kort.

Na verloop van tijd stond er in plaats van de ellendige grotten tussen de rotsen een stadje op de top van de heuvel, met nette huizen en een marktplein; en eromheen liep een sterke muur met één smalle poort, precies op de plek waar het voetpad naar de vlakte begon af te dalen. Maar de plaats had nog geen naam.

Op een ochtend, terwijl de koning en zijn wijze mannen samen op het marktplein zaten te bedenken hoe ze van het stadje een rijke, sterke stad konden maken, werden er twee vreemdelingen op straat gezien. Niemand kon zeggen hoe ze daar gekomen waren. De wachter bij de poort had hen niet gezien, en niemand had het ooit gewaagd het smalle voetpad zonder zijn toestemming te beklimmen. Maar daar stonden de twee vreemdelingen. De een was een man, de ander een vrouw; en ze waren zo lang, en hun gezichten waren zo statig en edel, dat wie hen zag bleef staan, zich verwonderde en geen woord zei.

De man had een mantel van purper en groen om zijn lichaam geslagen en droeg in de ene hand een stevige staf met aan het uiteinde drie scherpe speerpunten. De vrouw was niet mooi, maar ze had prachtige grijze ogen; in de ene hand droeg ze een speer en in de andere een schild van bijzonder vakmanschap.

“Hoe heet deze stad?” vroeg de man.

De mensen staarden hem verwonderd aan en begrepen nauwelijks wat hij bedoelde. Toen antwoordde een oude man: “Ze heeft geen naam. Wij die op deze heuvel wonen, werden vroeger Cranae genoemd; maar sinds koning Cecrops gekomen is, hebben we het zo druk gehad dat we geen tijd hadden om aan namen te denken.”

“Waar is die koning Cecrops?” vroeg de vrouw.

“Hij is op het marktplein met de wijze mannen,” was het antwoord.

“Breng ons onmiddellijk naar hem toe,” zei de man.

Toen Cecrops de twee vreemdelingen het marktplein op zag komen, stond hij op en wachtte tot ze zouden spreken. De man sprak als eerste:

“Ik ben Neptunus,” zei hij, “en ik heers over de zee.”

“En ik ben Athena,” zei de vrouw, “en ik schenk de mensen wijsheid.”

“Ik hoor dat jullie van jullie stadje een grote stad willen maken,” zei Neptunus, “en ik ben gekomen om jullie te helpen. Geef de plaats mijn naam, laat mij jullie beschermer en beschermheer zijn, en de rijkdom van de hele wereld zal van jullie zijn. Schepen uit alle landen zullen jullie koopwaar, goud en zilver brengen; en jullie zullen de heersers van de zee zijn.”

“Mijn oom doet jullie mooie beloften,” zei Athena, “maar luister naar mij. Geef jullie stad mijn naam, laat mij jullie beschermvrouwe zijn, en ik zal jullie geven wat met goud niet te koop is: ik zal jullie duizend dingen leren waarvan jullie nu nog niets weten. Ik zal van jullie stad mijn geliefde thuis maken, en ik zal jullie een wijsheid schenken die tot het einde der tijden het verstand en het hart van alle mensen zal leiden.”

De koning boog en wendde zich tot het volk, dat zich op het marktplein had verzameld. “Wie van deze machtigen zullen we kiezen als beschermer en patroon van onze stad?” vroeg hij. “Neptunus biedt ons rijkdom; Athena belooft ons wijsheid. Wie zullen we kiezen?”

“Neptunus en rijkdom!” riepen velen.

“Athena en wijsheid!” riepen evenveel anderen.

Toen eindelijk duidelijk werd dat het volk het niet eens kon worden, stond een oude man op naar wiens raad altijd werd geluisterd, en hij zei:

“Deze machtigen hebben ons alleen beloften gedaan, en ze hebben ons dingen beloofd waar we niets van weten. Want wie van ons weet wat rijkdom is of wat wijsheid is? Als ze ons nu eens een echt geschenk gaven, hier en nu, iets wat we kunnen zien en vastpakken, dan zouden we beter weten wie we moeten kiezen.”

“Dat is waar! Dat is waar!” riep het volk.

“Goed dan,” zeiden de vreemdelingen, “we zullen jullie elk een geschenk geven, hier en nu, en dan mogen jullie tussen ons kiezen.”

Neptunus gaf het eerste geschenk. Hij ging op het hoogste punt van de heuvel staan, waar de rots kaal was, en riep het volk op zijn macht te aanschouwen. Hij hief zijn drietand hoog in de lucht en liet hem toen met grote kracht neerkomen. De bliksem flitste, de aarde beefde en de rots spleet tot halverwege de voet van de heuvel. Toen sprong er uit de gapende kloof een wonderbaarlijk wezen tevoorschijn, wit als melk, met lange slanke benen, een gebogen hals en manen en een staart van zijde.

De mensen hadden nog nooit zoiets gezien en dachten dat het een nieuw soort beer, wolf of wild zwijn was dat uit de rots was gekomen om hen te verslinden. Sommigen renden weg en verstopten zich in hun huizen, anderen klommen op de muur en weer anderen grepen geschrokken naar hun wapens. Maar toen ze zagen dat het wezen rustig naast Neptunus bleef staan, verloren ze hun angst en kwamen ze dichterbij om het te bekijken en zijn schoonheid te bewonderen.

“Dit is mijn geschenk,” zei Neptunus. “Dit dier zal jullie lasten voor jullie dragen; hij zal jullie strijdwagens trekken; hij zal jullie wagens en jullie ploegen trekken; hij zal jullie op zijn rug laten zitten en sneller dan de wind met jullie rennen.”

“Hoe heet hij?” vroeg de koning.

“Hij heet Paard,” antwoordde Neptunus.

Toen kwam Athena naar voren. Ze bleef even staan op een groen grasveldje waar de kinderen van de stad ’s avonds graag speelden. Toen stak ze de punt van haar speer diep in de grond. Meteen was de lucht vervuld van muziek, en uit de aarde schoot een boom op met slanke takken, donkergroene bladeren, witte bloemen en violetgroene vruchten.

“Dit is mijn geschenk,” zei Athena. “Deze boom zal jullie voedsel geven als jullie honger hebben; hij zal jullie beschutten tegen de zon als jullie bezwijken van de hitte; hij zal jullie stad verfraaien; en de olie uit zijn vruchten zal over de hele wereld gezocht zijn.”

“Hoe heet hij?” vroeg de koning.

“Hij heet Olijf,” antwoordde Athena.

Toen begonnen de koning en zijn wijze mannen over de twee geschenken te praten.

“Ik zie niet in dat Paard ons veel zal opleveren,” zei de oude man die al eerder had gesproken. “Want strijdwagens, wagens en ploegen hebben we niet, en we weten eigenlijk niet eens wat dat zijn; en wie van ons zal ooit op de rug van dit wezen willen zitten om sneller dan de wind te worden voortgedragen? Maar Olijf zal voor altijd iets moois en een vreugde zijn voor ons en onze kinderen.”

“Wie zullen we kiezen?” vroeg de koning, terwijl hij zich tot het volk wendde.

“Athena heeft ons het beste geschenk gegeven,” riepen ze allemaal, “en wij kiezen Athena en wijsheid!”

“Het zij zo,” zei de koning, “en onze stad zal Athene heten.”

Vanaf die dag groeide de stad en breidde ze zich uit, en al snel was er op de heuveltop geen plaats meer voor alle mensen. Toen werden er huizen gebouwd op de vlakte rond de voet van de heuvel, en werd er een grote weg aangelegd naar de zee, drie mijl verderop; en in de hele wereld was er geen mooiere stad dan Athene.

Op het oude marktplein boven op de heuvel bouwden de mensen een tempel voor Athena, waarvan de ruïnes nog steeds te zien zijn. De olijfboom groeide en gedijde; en als je Athene bezoekt, laten de mensen je precies de plek zien waar hij stond. Uit hem kwamen vele andere bomen voort, die na verloop van tijd een zegen werden voor Griekenland en voor alle andere landen rond de grote zee. En het paard? Dat zwierf weg over de vlakten naar het noorden en vond uiteindelijk een thuis in het verre Thessalië, voorbij de rivier de Peneus. En ik heb horen zeggen dat alle paarden ter wereld afstammen van dat ene paard dat Neptunus uit de rots tevoorschijn haalde; maar aan de waarheid van dit verhaal valt misschien te twijfelen.

Paardenboeken

Vertaald uit het Engels. Lees het origineel