Paardenpret
Black Beauty online lezen – Hoofdstuk 29. Cockneys

Hoofdstuk 29. Cockneys
Dan heb je nog de stoomlocomotiefstijl van mennen; deze menners waren meestal mensen uit de stad, die nooit een eigen paard hadden gehad en gewoonlijk met de trein reisden.
Ze leken altijd te denken dat een paard zoiets was als een stoommachine, alleen kleiner. In elk geval denken ze dat als ze er maar voor betalen, een paard verplicht is zo ver en zo snel en met zo’n zware last te gaan als zij maar willen. En of de wegen nu zwaar en modderig zijn of droog en goed, steenachtig of glad, bergop of bergaf, het maakt allemaal niets uit – door, door, door moet je, in hetzelfde tempo, zonder verlichting en zonder enige consideratie.
Deze mensen denken er nooit aan om uit te stappen en een steile heuvel op te lopen. O nee, ze hebben betaald om te rijden, en rijden zullen ze! Het paard? Ach, dat is het gewend! Waar zijn paarden anders voor gemaakt dan om mensen de heuvel op te trekken? Lopen! Een goeie grap! En dus wordt de zweep gehanteerd en aan de teugel gerukt, en vaak roept een ruwe, scheldende stem: “Vooruit, lui beest!” En dan weer een striem met de zweep, terwijl we al die tijd ons uiterste best doen om vooruit te komen, zonder te klagen en gehoorzaam, al zijn we vaak zwaar gekweld en terneergeslagen.
Deze stoomlocomotiefstijl van mennen sloopt ons sneller dan welke andere ook. Ik ga veel liever twintig mijl met een goede, attente menner dan tien met sommigen van deze mensen; het zou me minder uitputten.
Nog iets: ze zetten bijna nooit de rem aan, hoe steil de afdaling ook is, en zo gebeuren er soms ernstige ongelukken; of als ze hem wel aanzetten, vergeten ze vaak hem onder aan de heuvel weer los te maken, en meer dan eens heb ik halverwege de volgende heuvel op moeten trekken met een van de wielen nog in de rem, voordat het mijn menner beliefde eraan te denken; en dat is een vreselijke belasting voor een paard.
Verder vertrekken deze cockneys niet in een rustig tempo, zoals een heer zou doen, maar meestal in volle vaart vanaf de stalplaats zelf; en als ze willen stoppen, slaan ze ons eerst met de zweep en houden dan zo plotseling in dat we bijna op onze achterhand worden gegooid en onze mond door het bit wordt opengereten – dat noemen ze zwierig inhouden; en als ze een bocht nemen, doen ze dat zo scherp alsof er geen goede of verkeerde kant van de weg bestaat.
Ik herinner me goed een lenteavond waarop Rory en ik de hele dag op pad waren geweest. (Rory was het paard dat meestal met mij ging als er een tweespan besteld was, en hij was een goede, eerlijke kerel.) We hadden onze eigen menner, en omdat hij altijd attent en zachtaardig met ons was, hadden we een heel prettige dag. We kwamen in een flink tempo naar huis, rond de schemering. Onze weg maakte een scherpe bocht naar links; maar omdat we dicht langs de heg aan onze eigen kant reden en er ruim plaats was om te passeren, hield onze menner ons niet in. Toen we de bocht naderden, hoorde ik een paard met een tweewielig rijtuig snel de heuvel af op ons af komen. De heg was hoog en ik kon niets zien, maar het volgende moment botsten we op elkaar. Gelukkig voor mij liep ik aan de kant van de heg. Rory liep links van de dissel en had zelfs geen boom om hem te beschermen. De man die mende, reed recht op de bocht af, en toen hij ons in het oog kreeg, had hij geen tijd meer om naar zijn eigen kant uit te wijken. De hele klap kwam op Rory terecht. De boom van de sjees drong recht in zijn borst, zodat hij achteruit wankelde met een kreet die ik nooit zal vergeten. Het andere paard werd op zijn achterhand geworpen en een van de bomen brak. Het bleek een paard uit onze eigen stallen te zijn, met de hoge sjees waar de jongemannen zo dol op waren.
De menner was een van die roekeloze, onkundige kerels die niet eens weten wat hun eigen kant van de weg is, of, als ze het wel weten, er niets om geven. En daar stond de arme Rory met zijn vlees opengescheurd en bloedend, en het bloed stroomde naar beneden. Ze zeiden dat het hem gedood zou hebben als het iets meer opzij was geweest; en dat zou maar goed voor hem zijn geweest, die arme kerel.
Nu duurde het lang voordat de wond genezen was, en toen werd hij verkocht om kolen te vervoeren; en wat dat is, die steile heuvels op en af, weten alleen paarden. Sommige taferelen die ik daar heb gezien, waar een paard bergaf moest met een zwaarbeladen tweewielige kar achter zich waar geen rem op gezet kon worden, maken me nu nog verdrietig als ik eraan denk.
Nadat Rory was uitgeschakeld, ging ik vaak voor het rijtuig met een merrie die Peggy heette en in de stand naast de mijne stond. Ze was een sterk, goedgebouwd dier, helder dun van kleur (wildkleur), prachtig geappeld, met donkerbruine manen en staart. Ze was niet van hoge afkomst, maar ze was heel mooi en opvallend lief van karakter en gewillig. Toch had ze een bezorgde blik in haar ogen, waaraan ik zag dat ze ergens mee zat. De eerste keer dat we samen uitgingen, vond ik dat ze een heel vreemde gang had; ze leek deels te draven, deels te galopperen, drie of vier passen, en dan een sprongetje naar voren.
Het was heel onaangenaam voor elk paard dat met haar samen trok, en het maakte me erg onrustig. Toen we thuiskwamen, vroeg ik haar waarom ze zo vreemd en onhandig liep.
“Ach,” zei ze bedrukt, “ik weet dat mijn gangen heel slecht zijn, maar wat kan ik eraan doen? Het is echt mijn schuld niet; het komt gewoon doordat mijn benen zo kort zijn. Ik ben bijna net zo hoog als jij, maar jouw benen zijn boven je knie een goede drie inch langer dan de mijne, en dus kun je natuurlijk een veel langere pas maken en veel sneller gaan. Zie je, ik heb mezelf niet gemaakt. Had ik dat maar gekund; dan had ik lange benen gehad. Al mijn ellende komt door mijn korte benen,” zei Peggy moedeloos.
“Maar hoe kan dat nou,” zei ik, “terwijl je zo sterk en goedaardig en gewillig bent?”
“Nou, zie je,” zei ze, “de mensen willen zo snel, en als je de andere paarden niet bij kunt houden, is het niets dan zweep, zweep, zweep, de hele tijd. En dus heb ik zo goed als ik kon moeten bijhouden, en ben ik in deze lelijke, schuifelende gang vervallen. Zo is het niet altijd geweest; toen ik bij mijn eerste baas woonde, liep ik altijd een mooie regelmatige draf, maar hij had ook niet zo’n haast. Hij was een jonge dominee op het platteland, en hij was een goede, vriendelijke baas. Hij had twee kerken die een flink eind uit elkaar lagen en heel veel werk, maar hij heeft me nooit uitgescholden of geslagen omdat ik niet sneller ging. Hij was erg op me gesteld. Was ik nu maar bij hem; maar hij moest weg, naar een grote stad, en toen werd ik aan een boer verkocht.
“Sommige boeren, weet je, zijn uitstekende bazen; maar ik denk dat deze een laag soort man was. Hij gaf niets om goede paarden of goed mennen; hij gaf er alleen om snel te gaan. Ik ging zo hard als ik kon, maar dat was niet genoeg, en hij sloeg me altijd; zo kreeg ik de gewoonte om een sprong naar voren te maken om bij te blijven. Op marktavonden bleef hij altijd heel laat in de herberg, en dan reed hij in galop naar huis.
“Op een donkere avond galoppeerde hij zoals gewoonlijk naar huis, toen het wiel ineens tegen iets groots en zwaars op de weg botste, en de sjees sloeg in een oogwenk om. Hij werd eruit geslingerd en brak zijn arm, en een paar ribben, denk ik. In elk geval was het het einde van mijn tijd bij hem, en daar had ik geen spijt van. Maar je ziet, het zal overal hetzelfde voor me zijn als de mensen per se zo snel willen. Had ik maar langere benen!”
Arme Peggy! Ik had erg met haar te doen, en ik kon haar niet troosten, want ik wist hoe zwaar het is voor langzame paarden om naast snelle te worden gezet; alle zweepslagen krijgen zij, en ze kunnen er niets aan doen.
Ze werd vaak voor de faëton gebruikt en was erg geliefd bij sommige dames, omdat ze zo zachtaardig was; en enige tijd later werd ze verkocht aan twee dames die zelf mendden en een veilig, goed paard wilden.
Ik ben haar een paar keer buiten op het platteland tegengekomen, in een mooi, rustig tempo, en ze zag er zo vrolijk en tevreden uit als een paard maar kan zijn. Ik was heel blij haar te zien, want ze verdiende een goede plaats.
Nadat ze bij ons weg was, kwam er een ander paard in haar plaats. Hij was jong en stond slecht bekend omdat hij schichtig was en opzij sprong, waardoor hij een goede plaats was kwijtgeraakt. Ik vroeg hem waarom hij schrok.
“Tja, dat weet ik eigenlijk niet,” zei hij. “Ik was angstig toen ik jong was, en ben een paar keer flink geschrokken, en als ik iets vreemds zag, draaide ik me om om ernaar te kijken – zie je, met onze oogkleppen kun je niet zien of begrijpen wat iets is, tenzij je omkijkt – en dan gaf mijn baas me altijd een pak slaag, waardoor ik natuurlijk vooruit schoot, en daar werd ik niet minder bang van. Ik denk dat als hij me rustig naar de dingen had laten kijken en had laten zien dat er niets was wat me pijn kon doen, het wel goed was gekomen en ik eraan gewend was geraakt. Op een dag reed er een oude heer met hem mee, en er woei een groot stuk wit papier of een lap vlak naast me voorbij. Ik schrok en sprong naar voren. Mijn baas gaf me zoals gewoonlijk een flinke zweepslag, maar de oude man riep: ‘U doet het verkeerd! U doet het verkeerd! U moet een paard nooit slaan omdat het schrikt; het schrikt omdat het bang is, en u maakt het alleen nog banger en de gewoonte erger.’ Dus ik neem aan dat niet alle mensen het zo doen. Ik wil echt niet voor de lol schrikken; maar hoe moet je weten wat gevaarlijk is en wat niet, als je nooit ergens aan mag wennen? Ik ben nooit bang voor wat ik ken. Ik ben opgegroeid in een park waar herten waren; die kende ik natuurlijk net zo goed als een schaap of een koe, maar ze zijn niet gewoon, en ik ken veel verstandige paarden die er bang voor zijn en een hele heisa maken voordat ze langs een weide met herten willen lopen.”
Ik wist dat wat mijn kameraad zei waar was, en ik wenste dat elk jong paard zulke goede bazen had als boer Grey en Squire Gordon.
Natuurlijk werden we hier soms ook goed gemend. Ik herinner me een ochtend waarop ik voor de lichte sjees werd gespannen en naar een huis in Pulteney Street werd gebracht. Er kwamen twee heren naar buiten; de langste van de twee liep naar mijn hoofd; hij keek naar het bit en het hoofdstel en schoof het haam met zijn hand een beetje op, om te zien of het goed paste.
“Vind je dat dit paard een kinketting nodig heeft?” vroeg hij aan de stalknecht.
“Nou,” zei de man, “ik zou zeggen dat hij zonder net zo goed loopt; hij heeft een ongewoon goede mond, en hoewel hij veel pit heeft, heeft hij geen kwade streken; maar we merken meestal dat de mensen de kinketting willen.”
“Ik houd er niet van,” zei de heer. “Wees zo goed hem eraf te halen en de teugel aan de zijkant van het bit vast te gespen. Een zachte mond is een groot goed op een lange tocht, nietwaar, ouwe jongen?” zei hij, terwijl hij me op de hals klopte.
Toen nam hij de teugels, en ze stapten allebei in. Ik weet nog hoe rustig hij me liet keren, en toen, met een licht gevoel aan de teugel en de zweep zachtjes over mijn rug strijkend, gingen we op weg.
Ik boog mijn hals en vertrok in mijn beste tempo. Ik merkte dat er iemand achter me zat die wist hoe een goed paard gemend moest worden. Het was weer net als vroeger, en ik werd er helemaal vrolijk van.
Deze heer werd erg op me gesteld, en nadat hij me een paar keer onder het zadel had geprobeerd, haalde hij mijn baas over om me te verkopen aan een vriend van hem, die een veilig, prettig rijpaard zocht. En zo kwam het dat ik in de zomer werd verkocht aan meneer Barry.
Vertaald uit het Engels. Lees het origineel