Basiskennis over paardenPaardenkunde
Hoe oud wordt een paard? Levensverwachting per ras

Gemiddeld wordt een gedomesticeerd paard 25 tot 30 jaar. Grootte telt zwaarder dan wat er ook op de stamboom staat: pony’s en minipaardjes halen regelmatig de dertig en soms de veertig, terwijl de reusachtige trekpaardrassen doorgaans korter leven. Het record, twee eeuwen geleden gevestigd en nooit verbroken, is 62.
Het eerlijke antwoord over rassen
Het gemiddelde van 25 tot 30 jaar is het cijfer uit de Merck Veterinary Manual, dat eraan toevoegt dat de levensduur afhangt van gezondheid, verzorging en grootte, en dat minipaardjes 40 jaar of ouder kunnen worden.
Verder: wantrouw elke tabel die voor elk ras een precieze levensduur geeft. Niemand heeft duizenden Morgans of Percherons van geboorte tot dood gevolgd en het resultaat gepubliceerd. Wat er wel is, is een breed patroon waarover dierenartsen en eigenaren het eens zijn, en één nuttig gegeven uit een dierenkliniek: toen onderzoekers 467 paarden van 20 jaar en ouder bekeken die in de jaren negentig in een Amerikaans universitair dierenziekenhuis waren behandeld, waren pony’s oververtegenwoordigd onder de dieren van 30 jaar en ouder.
Dit is dus het patroon, met voorbeelden van onze raspagina’s. De hoogtes zijn die van de pagina van elk ras; de levensverwachtingen zijn gangbare marges, geen beloftes.
| Type | Voorbeelden (hoogte) | Wat je kunt verwachten |
|---|---|---|
| Minipaardjes | Falabella (6.1 – 7 hands), Amerikaans minipaard | Vaak 30 jaar en ouder. Merck merkt op dat ze 40 of ouder kunnen worden. |
| Pony’s | Shetlander (10.2 hands), Welsh Mountain Pony (12 hands), Exmoor (11.2 – 12.3 hands) | Vaak tot in de dertig. De groep met de meeste kans om echt oud te worden. |
| Kleine, geharde paarden | IJslander (13 – 14 hands), Fjordenpaard (13 – 14.1 hands), Haflinger (13 – 15 hands) | Eind twintig tot in de dertig is met goede zorg gebruikelijk. |
| Lichte rijpaarden | Arabier (14.1 – 15.1 hands), Morgan (14.1-15.2 hands), American Quarter Horse, Engelse volbloed | Het gemiddelde van 25 tot 30 is min of meer voor deze paarden geschreven. |
| Zware trekpaarden | Shire (17 hands), Clydesdale (17-18 hands), Belgisch trekpaard (15.3 – 17.3 hands), Suffolk Punch (16.1 – 17.1 hands) | Meestal een paar jaar minder, waarbij begin tot midden twintig een mooie leeftijd is voor een heel groot paard. |
Toch is een trekpaardras zijn niet het hele verhaal. Kleinere werkrassen kunnen heel duurzaam zijn: onze pagina over het Zwarte Woud-paard (14.2 – 15.3 hands) beschrijft een klein, taai trekpaardras dat bekendstaat om zijn lange levensduur.
FalabellaEen minipaardje van 6.1 – 7 hands. De kleintjes houden het meestal lang vol.
IJslanderKlein, taai en typerend voor de geharde noordelijke types.
ShireMet 17 hands een van de reuzen. Grootte heeft een prijs.
Waarom pony’s langer meegaan dan grote paarden
Niemand heeft er een volledige verklaring voor, maar bij honden zie je hetzelfde: binnen een soort leven de kleintjes meestal langer. Een ton paard belast gewrichten, hoeven en hart in een heel leven meer dan 200 kilo pony. Pony’s stammen bovendien af van berg- en heidepony’s die werden gevormd door strenge winters en schrale weiden, zonder dat iemand selecteerde op snelheid of grootte.
Het voordeel van de pony heeft wel een keerzijde. Dezelfde zuinige stofwisseling die zijn voorouders in leven hield op een Shetlandse heuvel, maakt het heel makkelijk om hem op moderne weiden te overvoeren, en een pony met overgewicht is een topkandidaat voor hoefbevangenheid.
Wat echt bepaalt hoe oud een paard wordt
Het ras bepaalt de marge. Deze factoren bepalen waar in die marge je paard uitkomt.
- Gebit. De tanden van een paard schuiven zijn hele leven langzaam door en slijten door het kauwen. Bij een heel oud paard zijn ze uiteindelijk op, en een paard dat niet kan kauwen, kan zijn voer niet benutten. Regelmatige gebitscontroles en later geweekt voer kunnen er jaren aan toevoegen.
- Gewicht. Dikke paarden krijgen hoefbevangenheid en belasten hun gewrichten. Magere oude paarden vertellen je meestal iets over hun gebit of hun gezondheid. De gewichtscalculator en de voercalculator halen bij allebei het giswerk weg.
- De darmen. In het ziekenhuisonderzoek hierboven was koliek de meest voorkomende reden waarom oude paarden werden binnengebracht, gevolgd door kreupelheid. Vaste routines, volop ruwvoer en altijd water zijn de beste bescherming die er is.
- Hormonen. Een verstoorde werking van de hypofyse (PPID, of de ziekte van Cushing bij paarden) was een van de meest gestelde diagnoses bij die oudere paarden, vooral bij de dertigplussers, en hing sterk samen met hoefbevangenheid. Het is behandelbaar, dus een oud paard met een lange, krullende vacht die niet verhaart, heeft een dierenarts nodig, niet alleen een scheerbeurt.
- Werk en slijtage. Een paard dat verstandig wordt gewerkt, blijft langer gezond dan een paard dat te jong te zwaar is gewerkt of dat stilstaat en te dik is.
- Verzorging in het algemeen. Vaccinaties, ontworming, goede hoeven en iemand die kleine veranderingen vroeg opmerkt. Onze pagina’s over paardenverzorging behandelen de routine.
Hoeveel is dat in mensenjaren?
De gebruikelijke omrekening telt het eerste jaar van een paard als 6,5 mensenjaar, het tweede als 3,5 en elk jaar daarna als 2,5. Op die schaal:
- een paard van 20 is ongeveer 55
- een paard van 25 is 67 en een half
- een paard van 30 is 80
- een pony van 40 is 105, en mag daar best lastig over doen
Met de leeftijdscalculator voor paarden reken je het voor je eigen paard uit.
Nu we het toch over verjaardagen hebben, nog een eigenaardigheid: voor de meeste wedstrijden wordt elk paard op het noordelijk halfrond officieel op 1 januari een jaar ouder, op welke dag het ook echt geboren is, en op het zuidelijk halfrond op 1 augustus.
De oudste paarden ooit
Old Billy werd in 1760 geboren en stierf op 27 november 1822, 62 jaar oud. Geen paard is er sindsdien ook maar in de buurt gekomen.
Old Billy heeft het Guinness-wereldrecord voor het oudste paard ooit op zijn naam. Hij werd geboren in Woolston in Cheshire, Engeland, en trok zijn hele werkzame leven schuiten voor de Mersey and Irwell Navigation Company. Beschrijvingen noemen hem een bruin, cobachtig paard met een witte bles, kleiner dan 15 hands: een werkpaard, maar geen reus. Zijn schedel wordt bewaard in het Manchester Museum.
Op de menselijke schaal werd Old Billy 160. Onze leeftijdscalculator stopt met tellen bij 50, en dat zou hij waarschijnlijk persoonlijk hebben opgevat.
Sugar Puff, een ruin van 10 hands, een kruising tussen een Shetlander en een Exmoor uit West Sussex in Engeland, stond bij Guinness te boek als de oudste levende pony ter wereld. Hij stierf in 2007, 56 jaar oud.
Ze waren allebei Brits en geen van beiden was groot. Trek je eigen conclusies.
Wanneer is een paard oud?
De meeste dierenartsen gaan het woord “senior” ergens rond de 20 gebruiken, al werken veel paarden op die leeftijd nog en kan een fitte twintigjarige nog een derde van zijn leven voor zich hebben. De leeftijd in jaren zegt minder dan hoe het met het paard gaat. Let op zijn gewicht, zijn gebit, zijn vacht en hoe makkelijk hij opstaat na het liggen (een oud paard dat helemaal niet meer gaat liggen, komt misschien slaap tekort), en schakel je dierenarts op tijd in als er iets verandert.
En geniet er dan van. Een goed oud paard is het beste soort paard dat er is.
Vertaald uit het Engels. Lees het origineel