PaardenpretPaardenkunde

Wat de kleur van je paard zegt over zijn karakter

· The Equinest

Een vos die steigert in een grazige wei

Kort antwoord: bijna niets. Het enige degelijke onderzoek naar de “vurige vos” vond dat vossen niet moeilijker te trainen waren dan bruine paarden, alleen een tikje vrijpostiger. Maar de paardenwereld draait al eeuwen op kleurclichés en het zou onbeleefd zijn om daar niet eerst van te genieten. Bovenaan de horoscopen, daaronder de wetenschap.

De vachtkleurhoroscoop

Vos
Element: vuur. Heersende planeet: welke er op dat moment ook retrograde staat.
Voelt alles en meldt het meteen. Houdt op dinsdag van je en heeft je op donderdag bij de autoriteiten aangegeven. Is het een merrie, dan wil ze de manager spreken. Geluksvoorwerp: precies de borstel die ze vorige week leuk vond, en geen andere.

Bruin
Element: aarde.
Het paard dat een kind tekent als je vraagt om een paard te tekenen. Betrouwbaar, valt in een groep niet op en is er stiekem van overtuigd dat het hier al het werk doet. Is nog nooit het onderwerp van een gerucht geweest. Geluksvoorwerp: een hooinet op ooghoogte.

Zwart
Element: nacht.
Weet al sinds zijn geboorte dat hij de hoofdrol speelt. Ziet er schitterend uit in de veertig minuten tussen een wasbeurt en de eerste keer rollen, en de rest van de zomer, zodra de zon vat krijgt op de vacht, als een verwaarloosde bank. Geluksvoorwerp: schaduw.

Schimmel
Element: modder.
Donker geboren, elk jaar lichter, en vastbesloten dat proces eigenhandig terug te draaien. Vindt binnen een minuut na de wasbeurt op de ochtend van een wedstrijd het enige natte mesthoopje op tien acres. Gaat erop liggen, met de wang eerst. Geluksvoorwerp: een vlek die je er niet meer uit krijgt.

Palomino
Element: zonneschijn.
Komt overal mee weg. Wat “het” ook was, de jury, de hoefsmid en je moeder hebben het allemaal al vergeven. Staat vanuit elke hoek goed op de foto en weet dat. Geluksvoorwerp: het gouden uur.

Buckskin
Element: stof.
Denkt dat hij in een western speelt. Staat zomaar op heuvelkammen. Betrouwbaar, een tikje zelfingenomen, en heeft een mening over koeien, of hij er nu ooit een heeft ontmoet of niet. Geluksvoorwerp: een horizon.

Dun
Element: tijd.
Komt met een aalstreep en de algemene uitstraling hier al te zijn geweest voordat er hekken stonden. Beschouwt jouw rijbaan als een recente en waarschijnlijk tijdelijke ontwikkeling. Laat zich niet opjagen. Geluksvoorwerp: een heuvel om vanaf naar jou te kijken.

Roan
Element: weer.
Verandert van tint met het seizoen en blijft daaronder precies hetzelfde. Stabiel, verstandig, weinig drama. Is in elke verkoopadvertentie die ooit over hem geschreven is omschreven als “probleemloos”. Geluksvoorwerp: een taak.

Bont
Element: chaos, maar dan georganiseerd.
Een clown van de klas met een landkaart op één flank. De witte vlekken zijn om grasvlekken te verzamelen en de donkere om ze te verbergen, en hij gebruikt ze allebei. Op een halve mijl afstand herkenbaar, en daar draait het voor hem om. Geluksvoorwerp: publiek.

Appaloosa
Element: onafhankelijk denken.
Heeft je voorstel gehoord en komt erop terug. Trouw aan één persoon en beleefd sceptisch tegenover de rest. Vindt een volle staart optioneel. Geluksvoorwerp: het laatste woord.

Cremello
Element: SPF 50.
Ziet eruit als een eenhoorn, leeft als een roodharige op strandvakantie. Blauwe ogen, roze huid en zich er heel goed van bewust dat jij er met zonnebrandcrème achteraan loopt. Geluksvoorwerp: een vliegenmasker met neusflap.

Nu de waarheid: wat kleur echt is

De kleur van een paard is het resultaat van een klein aantal genen die het pigment regelen: welk pigment er wordt aangemaakt, waar op het lichaam het terechtkomt en hoeveel het wordt verdund. Ze behoren tot de best begrepen genen van het paard. Onze gids over paardenkleuren behandelt ze een voor een.

Vos is de eenvoudigste van allemaal. Het is een recessieve variant van één gen, bekend als Extension of MC1R, en een paard is alleen vos als het die variant van beide ouders erft. Daarom geven twee vossen met elkaar gefokt altijd een veulen met een rode basis. (Je kunt elke combinatie uitproberen in onze veulenkleurcalculator, of het als spel spelen in Foal Forecast.) Het is een pigmentschakelaar. Geen humeurschakelaar.

De vosmerrie onder de loep

In 2016 stelde een onderzoeksteam het cliché op de proef. Eigenaren vulden een uitgebreide gedragsvragenlijst in, en het team vergeleek de vossen met de bruine paarden: in totaal 477 paarden, van allerlei rassen, leeftijden en disciplines.

Er was geen bewijs dat vossen vaker dan bruine paarden het gedrag vertoonden dat mensen in verband brengen met moeilijk te trainen zijn.

Het enige verschil dat wél naar voren kwam, wijst juist de andere kant op dan “gestoord”. Vossen gingen vaker op voorwerpen en dieren af, bekend of niet. Noem het dapper of noem het nieuwsgierig, het is niet hetzelfde als schichtig. De auteurs noemden het een pilotstudie en waren er voorzichtig over. Wat in hun gegevens duidelijk wél invloed had op het gedrag, waren ras, geslacht en leeftijd.

Dat geeft een hint over waar de legende vandaan komt. Vos komt veel voor bij een aantal heetbloedige rassen, zoals de Engelse volbloed en de Arabier, en mensen zijn altijd geneigd geweest de lak de schuld te geven van wat de motor doet. Ondertussen is de Suffolk Punch per definitie vos, stuk voor stuk, net als de Haflinger, en niemand heeft een van beide ooit van vurigheid beschuldigd.

De rest is geheugen. Heeft een bruine merrie een slechte dag, dan heeft ze gewoon een slechte dag. Heeft een vosmerrie een slechte dag, dan knikken drie mensen aan de rand van de bak en zeggen: “tja, vosmerrie.” De bruine worden nooit meegeteld.

En de andere kleuren?

Een paar onderzoeken hebben ernaar gekeken, en ze zijn vooral het weten waard vanwege hun bescheidenheid.

  • Zwart en bruin. Een onderzoek uit 2016 bij Tennessee Walking Horses vergeleek hoe hun verzorgers hun karakter beoordeelden met de kleurgenen van de paarden. Zwarte merries werden als zelfstandiger beoordeeld dan bruine merries. Dat is één ras, één vragenlijst en één eigenschap, en de titel van de auteurs zelf zegt dat de genen het gedrag “mogelijk” beïnvloeden.
  • Silver. Een Zweeds onderzoek bij 27 IJslanders vond dat silver-paarden aarzelender op een testopstelling afgingen, al reageerden ze niet heftiger toen er een plastic zak naar hen toe werd bewogen. Het silvergen wordt ook in verband gebracht met afwijkingen aan de ogen, en dat zou al de hele verklaring kunnen zijn.

Niets van dit alles is een reden om een paard op zijn kleur te kiezen, te prijzen of iets te vergeven.

Waar kleur er echt toe doet

Vachtkleurgenen hebben wel degelijk echte gevolgen voor een paard. Alleen zijn die medisch, niet moreel.

  • Schimmel en melanoom. Het gen dat een paard schimmel maakt, verhoogt ook het risico op melanoom. Het Veterinary Genetics Laboratory van UC Davis houdt het op meer dan 70 procent van de schimmels ouder dan 15 jaar. Veel van deze tumoren groeien langzaam, maar elke bult onder de staart of rond het hoofd van een schimmel is het waard om aan je dierenarts te laten zien.
  • Leopard-vlekken en nachtzicht. Paarden met twee kopieën van het leopard complex-gen van de appaloosa, meestal met de patronen few-spot en snowcap, hebben aangeboren stationaire nachtblindheid: overdag zien ze normaal, in het donker slecht. Als er één kleur een excuus heeft om in de schemering raar te doen, is het deze wel.
  • Frame overo. Eén kopie van het frame-gen geeft een opvallend bont patroon. Twee kopieën geven een wit veulen dat niet kan overleven, een aandoening die lethal white overo syndrome heet. Een eenvoudige genetische test voordat je twee mogelijke dragers met elkaar fokt, voorkomt dit volledig.
  • Splashed white. Sommige splashed white-paarden zijn doof. Een paard dat je “negeert”, wil daar misschien helemaal niets mee zeggen.
  • Roze huid. Cremello’s, die geen albino’s zijn, en elk paard met een wit hoofd of een roze neus kunnen verbranden in de zon. Schaduw, vliegenmaskers en een zonnebrandcrème voor paarden die je dierenarts aanraadt, zijn de gebruikelijke oplossing.

Wat zegt de kleur van je paard dan wel?

Het zegt welke varianten van een handvol pigmentgenen zijn ouders hebben doorgegeven, en niets over of hij de trailer in loopt. Daarvoor kijk je naar hoe het paard gefokt is, hoe het is opgeleid, hoe het gehouden wordt en wie erop rijdt.

De horoscopen kloppen trouwens nog steeds. Die van iedereen.

Bronnen

Vertaald uit het Engels. Lees het origineel