Het dun-gen: verdunning van de vachtkleur bij paarden

Dunverdunning
Het dun-gen (wildkleur met aalstreep) is over het algemeen vrij makkelijk op het oog te herkennen aan enkele specifieke primitieve aftekeningen die de aanwezigheid ervan verraden. Sommige dieren hebben donkerdere strepen op de benen, de schoft en het hoofd, maar ze hebben allemaal een aalstreep.

Dunverdunning

De dunverdunning beïnvloedt zowel zwart als rood pigment en is dus op elke basiskleur te zien. Dun wordt vaak als een primitieve kleur beschouwd, omdat oorspronkelijke en wilde rassen overwegend of helemaal dun zijn. Men denkt dat deze verdunning werkt door de pigmentkorrels aan één kant van het haar te concentreren, waardoor de andere kant doorschijnend wordt. Het resultaat is haar dat verdund lijkt. Genetisch is er nogal wat variatie tussen de basiskleuren en de manier waarop dun ze beïnvloedt, maar voor het gemak delen we ze in op basiskleur.

Dunrassen

Allerlei rassen dragen het dun-gen, maar sommige zijn vrijwel uitsluitend dun. Dat geldt voor het Fjordenpaard, de Konik en het przewalskipaard. Opvallend is dat de Arabier en de Engelse volbloed deze verdunning niet dragen.

Kenmerken van dun

De dunverdunning veroorzaakt primitieve aftekeningen, die in allerlei combinaties voorkomen en per ras, basiskleur en dier verschillen. Duns hebben uiteenlopende soorten aftekeningen, maar over het algemeen geen gewone appeling; een omgekeerde appeling kan wel. Hieronder vind je voorbeelden van enkele van de meest voorkomende primitieve aftekeningen.

Aalstreep bij een dunAalstreep
Alle duns hebben een aalstreep; het is een duidelijke aanwijzing dat een dier de verdunning draagt. De streep (in het Engels dorsal stripe, eel stripe, lineback of backstripe) is donkerder dan de vachtkleur en loopt van de kruin tot de staart. Bij lichte vachten is hij tot in de manen en staart te zien, als een donkere streep.
Zebrastrepen op de benen bij een dunZebrastrepen op de benen
Duns hebben vaak donkerdere onderbenen en beenaftekeningen, maar sommige hebben de primitievere zebrastrepen (leg barring), die aan hun verre neven de zebra’s doen denken. Ze hebben meestal dezelfde kleur als de aalstreep en lopen horizontaal rond of boven de knieën of de sprongen.
Schouderkruis bij een dunSchouderkruis
Sommige duns hebben een streep, schaduw of webtekening die vanaf de aalstreep over de schoft naar beneden loopt. Dat kan allerlei vormen aannemen, van een streep tot een schaduw of een webtekening, maar heeft altijd dezelfde kleur als de aalstreep.
Webbing bij een dunWebbing
Behalve op het hoofd en de schoft hebben sommige duns vlekjes, strepen of schaduwen op de schouders, de achterhand of de ribben. Die lopen uiteen van kleine vlekken of zebrastrepen tot lange strepen die in het lichaam overvloeien. Dit wordt webbing, cobwebbing of spiderwebbing (spinnenwebtekening) genoemd.
Gezichtsmasker bij een dunGezichtsmasker
Sommige duns, vooral grullo’s, hebben een donkere schaduw op het hoofd, waardoor het lijkt alsof ze een donker masker dragen. Dat loopt uiteen van een schaduw of veeg op het voorhoofd tot een masker dat het hele gezicht bedekt.
SandwichmanenSandwichmanen
Waar de aalstreep door de manen loopt, kan hij het midden donkerder maken en de buitenranden licht laten. Dat geeft een berijpt effect (frosting) dat sandwichmanen wordt genoemd. Het kan ook doorlopen in het staarthaar.

Dun op de basiskleuren

Anders dan sommige andere verdunningen, die alleen rode of alleen zwarte haren beïnvloeden, heeft dun een behoorlijk ingrijpend effect op alle basiskleuren. Dat levert een reeks prachtige tinten op, waardoor duns favoriet zijn bij de kleurliefhebbers.

GrulloZwarte basis
Dun op een zwarte basis geeft een dier in verschillende gradaties van zuiver grijs, terwijl manen, staart, onderbenen en primitieve aftekeningen zwart blijven.
Red dunVosbasis
Een red dun ziet eruit als een zandkleurige vos, met een vacht in verschillende gradaties van rood. Manen, staart, onderbenen en primitieve aftekeningen blijven een onverdunde tint rood.
Yellow dunBruine basis
Het resultaat van de dunverdunning op een bruin dier. Manen, staart, onderbenen en aftekeningen blijven donker en het lichaam loopt van crèmegeel tot roodgoud.
Wolf dunZwartbruine basis
Een zwartbruine dun is meestal te herkennen aan de bruine snuit. Het lichaam heeft verschillende tinten grijs, met donkere manen, staart, onderbenen en primitieve aftekeningen.

Dun met modificaties en verdunningen

Verschillende modificaties en verdunningen van de vacht kunnen met dun worden gecombineerd, wat het spectrum van dunkleuren nog breder maakt. Van crème tot silver: dun geeft alles zijn eigen primitieve tintje.

Mealy dunModificatie pangare
Mealy herken je aan de lichte snuit en dun aan de aalstreep, waardoor de combinatie vrij makkelijk op het oog te herkennen is.
Silver dunSilververdunning
Silver beïnvloedt alleen zwarte haren en zwakt de onderbenen en primitieve aftekeningen van de dun wat af, al horen ze hun onmisbare aalstreep te houden.
Champagne dunChampagneverdunning
Champagne kan een dun van elke basiskleur verdunnen: waar dun de kleur dempt, geeft champagne er glans aan en maakt het de ogen vaak licht.
Cream dunCrèmeverdunning
Crème verzacht rode haren en kan dubbel aanwezig zijn. Bij een dun maakt crème alle rode vacht-, manen- en staartharen nog lichter.

Wit op dun

Elke dun die de genen voor witpatronen draagt, kan ze laten zien, en sommige patronen kunnen de dunkenmerken verbergen, afhankelijk van waar ze zitten. Hoe dan ook leveren ze prachtige gevlekte tekeningen in alle soorten op.

Roan dunSchimmel
Het schimmelgen beïnvloedt alle basiskleuren ongeveer op dezelfde manier; na verloop van tijd haalt het schimmelen het pigment uit de dunaftekeningen.

Roan dunRoan
Roan en dun hebben een vergelijkbaar effect op elke basiskleur; samen kunnen ze nog meer van de roze, blauwe en gele tinten opleveren waar dun om bekendstaat.

Bonte dunBont
Het bonte witpatroon is spectaculair op een dier van elke kleur, en de regenboog van dunkleuren maakt ze met pasteltinten nog kleurrijker.
Appaloosa dunAppaloosa
De witpatronen van de appaloosa kunnen een deel van de dunaftekeningen verbergen en maken de stippenpatronen in sommige gevallen nog fantastischer.

Meer kleuren

Kleuren

Vertaald uit het Engels. Lees het origineel