PaardenkundeBasiskennis over paarden
Herkennen paarden hun eigenaar? Wat het onderzoek zegt

Ja, en dat is degelijk onderzocht. Paarden kunnen bekende mensen aan hun stem en hun gezicht van vreemden onderscheiden, ze kunnen de foto van iemand die ze zes maanden niet hebben gezien eruit pikken, en ze onthouden in welke stemming je was toen ze je de vorige keer zagen. Dit is wat de experimenten precies deden en wat ze vonden.
Ze koppelen je stem aan je gezicht
Het mooiste bewijs komt van Leanne Proops en Karen McComb van de University of Sussex, die het in 2012 publiceerden in Proceedings of the Royal Society B.
De opzet was eenvoudig. Een paard stond tegenover twee mensen, aan weerszijden van een luidspreker één. Uit de luidspreker riep een opgenomen stem de naam van het paard, en de onderzoekers maten naar welke persoon het paard keek, hoe snel en hoe lang.
In het eerste experiment kregen 32 paarden hun eigenaar en een vreemde te zien. Als de stem van de eigenaar klonk, keken de paarden sneller en langer naar de eigenaar. In het tweede experiment werden 39 paarden getest met twee mensen die ze allebei goed kenden. Ook nu keken de paarden eerder, vaker en langer naar de verzorger wiens stem ze net hadden gehoord.
Dat tweede resultaat is het belangrijkste. De paarden deelden mensen niet alleen in als “bekend” en “onbekend”. Ze wisten welke stem bij welke persoon hoorde, en dat betekent dat ze een soort mentaal beeld van individuele mensen met zich meedragen, opgebouwd uit zowel geluid als beeld. De merries bleken er trouwens beter in te zijn dan de ruinen.
Hetzelfde team had al laten zien dat paarden dit bij elkaar doen. Het onderzoek uit 2012 liet zien dat dit vermogen zich uitstrekt tot een heel andere diersoort.
Ze herkennen je gezicht op een foto
In 2020 ging een Frans team onder leiding van Léa Lansade, van het nationale onderzoeksinstituut INRAE in samenwerking met het Franse paardeninstituut IFCE, nog een stap verder en haalde de echte persoon helemaal weg.
Elf merries leerden eerst een touchscreen te gebruiken: er verschenen twee foto’s van menselijke gezichten naast elkaar, en de merrie koos er een door hem met haar neus aan te raken. Toen ze het spel doorhadden, lieten de onderzoekers foto’s van de eigen verzorgers van de merries verschijnen naast gezichten die ze nooit hadden gezien. De merries kregen een beloning welke foto ze ook aanraakten, dus van de test zelf viel niets te leren.
Ze kozen veel vaker voor de gezichten van hun verzorgers dan je op grond van toeval zou verwachten. Dat gold voor de persoon die op dat moment voor ze zorgde, en ook voor een verzorger die ze zes maanden niet hadden gezien.
Een paard dat je alleen in drie dimensies heeft gezien, in de stal, met een pet op, kan je gezicht een halfjaar na jullie laatste ontmoeting plat op een scherm herkennen.
Ze lezen je gezichtsuitdrukking
Herkennen wie je bent is één ding. Paarden letten ook op hoe je kijkt.
In een onderzoek uit 2016 in Biology Letters lieten Amy Smith en haar collega’s in Sussex paarden foto’s zien van onbekende menselijke gezichten met een blije of een boze uitdrukking. Bij een boos gezicht keken de paarden er meestal met hun linkeroog naar, het patroon dat veel dieren laten zien bij dingen die ze bedreigend vinden, en hun hartslag ging sneller omhoog. Niemand had ze dat geleerd.
Een Japans onderzoek uit 2018 combineerde gezichten en stemmen. Paarden keken naar een blij of boos menselijk gezicht op een scherm en hoorden daarna een stem op een toon die erbij paste of juist niet. Als gezicht en stem niet overeenkwamen, reageerden de paarden sneller en staarden ze, als het de stem van hun eigen verzorger was, langer, zoals iedereen doet als iets niet klopt. De onderzoekers concludeerden dat paarden wat ze zien en wat ze horen samenvoegen om de gemoedstoestand van een mens in te schatten.
En ze onthouden het
Dit is het onderzoek dat je zou moeten laten nadenken over de stemming waarin je naar stal gaat.
In 2018 lieten Proops, McComb en collega’s paarden een foto zien van iemand die boos of blij keek. Een paar uur later ontmoette het paard diezelfde persoon in levenden lijve, nu met een volkomen neutrale uitdrukking. De persoon wist niet welke foto het paard had gezien.
De paarden wel. Wie de boze foto had gezien, behandelde de echte persoon als iemand om op je hoede voor te zijn, en wie de blije had gezien, reageerde positiever. Kwam er in plaats daarvan iemand anders, dan was er geen sprake van zo’n effect. De resultaten verschenen in Current Biology onder een titel die het duidelijk zegt: dieren onthouden welke gezichtsuitdrukkingen bepaalde mensen eerder hebben getoond.

Ze kunnen ook ruiken hoe je je voelt
Zien en horen is nog niet alles. Recent Frans onderzoek wijst erop dat paarden ook reageren op de geur van menselijke emoties: paarden die werden blootgesteld aan zweet van angstige mensen, waren schrikachtiger en voorzichtiger dan paarden die neutrale monsters kregen. We schreven erover in Nieuw onderzoek: paarden kunnen onze emoties ruiken, vooral angst, dat mooi aansluit bij dit artikel.
Alles bij elkaar heeft een paard minstens vier manieren om te bepalen wie je bent en hoe je erbij staat: je gezicht, je stem, je geur en de herinnering aan de vorige keer.
Wat het onderzoek niet zegt
Het is goed om hier voorzichtig te zijn, want dit onderwerp trekt wensdenken aan.
- Herkennen is niet hetzelfde als genegenheid. Deze onderzoeken laten zien dat paarden weten wie je bent. Ze laten niet zien dat je paard van je houdt. Het kan best aan je gehecht zijn, maar dat is een andere vraag, en een die moeilijker te testen is.
- “Eigenaar” zegt een paard niets. Waar het om gaat, is vertrouwdheid. De persoon die een paard elke dag voert, poetst en hanteert, kent het beter dan de persoon wiens naam in het paspoort staat.
- De onderzoeken zijn klein. Hier elf merries, daar een paar dozijn paarden. De bevindingen stemmen met elkaar overeen en met wat paardenmensen al lang denken, maar ze zijn niet het laatste woord.
- Het geheugen werkt twee kanten op. Het onderzoek uit 2018 vond het effect bij boze gezichten net zo goed als bij blije. Wat een paard van je onthoudt, omvat ook de slechte dagen.
Wat het betekent als je de stal binnenloopt
Er volgen een paar praktische dingen uit.
Je paard weet al dat jij het bent voordat je er bent. Je stem komt als eerste aan. Praten terwijl je naderbij komt, is goede omgangsvorm bij elk paard, en zeker bij een paard dat je nog niet kan zien.
Je gezicht is informatie. Kom je binnen met een frons vanwege je werk, dan kan je paard niet weten dat die frons niet over hem gaat. Je hoeft niet als een gek te grijnzen, maar het helpt om de slechte dag bij het hek achter te laten.
Consequent zijn bouwt het beeld op. Het beeld dat een paard van je heeft, wordt opgebouwd uit elke ontmoeting. Door rustig en voorspelbaar met hem om te gaan, word je iemand die het herkennen waard is. Onze tips om een band op te bouwen met je paard zijn een goed begin.
Onderschat ze niet. Een dier dat een stem aan een gezicht kan koppelen en tot het eind van de middag wrok kan koesteren, let beter op dan het laat merken. Meer bewijs vind je in tekenen dat je paard slimmer is dan jij.
Dus als je paard zijn hoofd optilt en zachtjes hinnikt wanneer je de hoek om komt, verbeeld je je dat niet. Het weet precies wie je bent. Misschien weet het ook dat jij degene met de wortels bent, maar de wetenschap ondersteunt ook de vleiende verklaring.
Vertaald uit het Engels. Lees het origineel