
Het boerenpaard van Zuid-Afrika, ook South African Boerperd en Kaapse Boerperd genoemd, heeft een lange geschiedenis die verweven is met de mensen van Zuid-Afrika.
Oorsprong
De afstamming van het Boerperd gaat terug tot het midden van de 17e eeuw, toen de Nederlanders een post vestigden aan de Tafelbaai. De eerste paarden die in de Kaapkolonie werden ingevoerd, waren kruisingen van Berbers en Arabieren uit Java. Men begon niet met grote aantallen en paarden planten zich langzaam voort, dus de groei verliep moeizaam en inteelt was een voortdurend probleem.
Gelukkig werden ze gered door een scheepslading Arabieren. Echt waar: voor de kust was een schip op weg naar Perzië vastgelopen met 14 Arabische paarden van de sjah van Perzië aan boord (ook nog eens enkele van zijn beste dieren). De paarden zwommen naar de kust en werden gevangen, en ze brachten hun voortreffelijke bloedlijnen in de kleine bestaande kudde in. Uit die combinatie ontstond wat het Kaapse paard wordt genoemd.
In afzondering
Ongeveer anderhalve eeuw lang kreeg de genenpool weinig invloed van buiten, afgezien van 40 hengsten van de Engelse volbloed. De kudde was zo groot dat het volbloedbloed weinig sporen in het ras naliet, behalve wat grootte en houding. De fokkerij bloeide zozeer dat ze in het midden van de 18e eeuw oorlogspaarden leverde aan het Engelse leger in India.
Tweemaal in de 18e eeuw werd de paardenstapel in Zuid-Afrika getroffen door Afrikaanse paardenpest, waaraan duizenden dieren stierven. Die ramp gaf het ras echter voor de toekomst een zekere bescherming tegen de ziekte, omdat alleen de dieren die er niet aan stierven zich konden voortplanten.
De Boerenoorlogen
De 19e eeuw en de Boerenoorlogen hebben de kenmerken van het Boerperd vastgelegd. Ingevoerde Vlaamse hengsten en hengsten van de Hackney, de Norfolk Trotter en de Cleveland Bay droegen bij aan zijn genetica. Het ras werd in de oorlogen tot het uiterste beproefd en vocht dapper, maar er gingen veel dieren verloren. Sommige werden op hun boerderij doodgeschoten, toen Britse soldaten de Boeren een voordeel probeerden te ontnemen. Uiteindelijk haalden alleen de dieren het die gehard genoeg waren om te overleven, of waarvan de eigenaren slim genoeg waren om ze voor de Britse soldaten verborgen te houden.
In de 20e eeuw kwam er hernieuwde belangstelling om dit heldhaftige ras in stand te houden. Er werden verschillende stamboeken en verenigingen opgericht, maar pas in 1973 kwam de Boerperd Society of SA tot stand. Die stelde een rasstandaard op en zocht met een zeer strenge selectie naar geschikte fokdieren. Tegen het einde van dat decennium was de naam veranderd in Historic Boerperd Breeders Society, en in 1980 werd het ras officieel erkend.
Volgens DAD-IS is het een risicoras; in 2025 waren er nog tussen de 250 en 405 dieren over.
Bloedlijnen
Er zijn verschillende belangrijke bloedlijnen binnen het Boerperd.
Cloete-paarden
Jacob Cloete behoorde tot de eerste vrijburgers die zich aan de Kaap vestigden en kreeg enkele van de eerste dieren die daar werden gefokt. De familie Cloete fokte paarden en lette er bijzonder goed op haar bloedlijnen zuiver te houden. Tijdens de oorlog verloren ze alles op twee merrieveulens na; een daarvan, Ou Bes, is een stammoeder van deze lijn.
A2- of Van Niekerk-paarden
Deze lijn komt van een stoeterij die tegen het midden van de 19e eeuw al goed gevestigd was en om de kwaliteit van haar dieren bekendstond. In 1879 trok een boer met zijn schapen en paarden door het land en overnachtte hij op de stoeterij. De volgende ochtend was een van zijn hengstveulens te zwak om verder te reizen, dus werd het aan de stoeterij verkocht. Dit veulen, David genaamd, werd een stamvader van de Van Niekerk-paarden. De lijn werd zuiver gehouden door de stoeterij A2, waaraan ze haar tweede naam dankt.
Hancke-paarden
De familie Hancke stond in het hele land bekend om haar fraaie schimmels. Juist deze lijn werd door jagers op groot wild gewaardeerd om haar kracht en uithoudingsvermogen. Tijdens de oorlog bewees deze lijn haar waarde; de dieren werden aan de Boeren geleverd uit een kudde van 700 merries. Alle lijnen hadden onder de oorlogen te lijden, maar na afloop werden de gebrandmerkte dieren bijeengedreven, zodat de familie verder kon fokken.
Steenkamp-paarden
Deze bloedlijn gaat terug tot 1847, toen fokker Willem Steenkamp en zijn familie een tamelijk nomadisch bestaan begonnen en met hun kudde naar verschillende delen van het land trokken. Uiteindelijk kwamen ze terecht op een plek die ideaal was voor de paardenfokkerij: het bergachtige district Ermelo. Voor de oorlogen droegen Arabische en Engelse volbloedhengsten bij aan de genetica, en deze lijn stond bekend om haar wendbare en stevige rijdieren. De oorlog eiste ook van deze lijn zijn tol, en in 1934 was ze bijna uitgestorven, al hielden enkele dieren stand.
Odendaal-paarden
Deze lijn bestond al toen in 1899 de oorlog uitbrak; H.P. Odendaal stond bekend om zijn paarden. Aan het einde ervan had hij nog 6 merries over en een hengst die hij in de bergen van Witsieshoek verborgen had gehouden. In 1912 begon hij gericht meer hengsten aan te kopen en kwam de fokkerij weer op gang. In de loop van de tijd ging de fokkerij in andere handen over, tot de stoeterij uiteindelijk sloot. In 1980 ontdekte de heer Mof Grimbeeck een hengst en een paar vosmerries, en zo hield hij de bloedlijnen in leven; gelukkig vond hij ook nog andere merries. Tegenwoordig staat de lijn bekend om haar vos- of palominokleur en haar vijfde gang.
Middleton-paarden
Deze lijn komt uit Ficksburg en Fouriesburg, is gewild om haar uithoudingsvermogen en vermaard om haar zwarte vacht. De familie Middleton, die vee fokte, begon tijdens de Tweede Boerenoorlog met paarden, met een schimmelmerrie en haar zwarte hengstveulen. Paardenhandelaren uit de omgeving staken vlak bij hun boerderij de rivier de Caledon over naar Lesotho, en Middleton kocht merries van hen. Na de oorlog fokte Middleton vooral voor eigen gebruik en streefde hij naar een rijpaard met een vaste tred. Dankzij zijn zorgvuldige fokkerij werd deze lijn geliefd als politiepaard. Het was ook een Middleton-paard dat de Lange Rit naar München maakte, wat laat zien hoe robuust ze zijn. Van deze lijn zijn er tegenwoordig nog maar heel weinig geregistreerde hengsten.
Streicher-paarden
Dit is een jongere lijn: Thys Streicher kocht in 1973 twee Nooitgedacht-merries voor zijn zoons. Eerst werden ze gedekt door een Nooitgedacht-hengst, en hoewel de jongemannen onder de indruk waren van het karakter, wilden ze een beter rijpaard. Ze haalden meer plaatselijke hengsten erbij en gingen hun kudde uitbreiden. Deze lijn staat bekend om haar levendige bewegingen, haar fijne karakter en haar comfortabele zit.
Namibpaard
De oorsprong van de Namibpaarden is omstreden, maar hoe ze ook zijn ontstaan, waarschijnlijk zijn het kruisingen tussen plaatselijke Afrikaanse en Europese dieren. Het barre landschap heeft een robuust paard gevormd, maar door de omstandigheden blijven de aantallen zeer laag. In 2001 waren er nog maar 96 over, en daarvan waren er slechts 34 merrie. De verhoudingen waren zo scheef dat er kuddes met alleen hengsten waren. Deze overtollige hengsten hebben hun eigen lijn van het Boerperd voortgebracht, en de kruisingen geven betrouwbaar goede resultaten. Opmerkelijk genoeg heeft dit verwilderde dier van onbekende herkomst zich een plaats verworven tussen de lijnen van het SA Boerperd.
Kenmerken
Gemiddelde hoogte 14 – 16 hands
Bouw
Het hoofd heeft een vlak voorhoofd en uitpuilende ogen; het profiel is recht of licht hol
De hals is van gemiddelde lengte en goed gevormd
De benen zijn sterk, droog en gespierd
De hoeven zijn hard en gezond
Traditionele kleuren
Alle kleuren
Karakter
Betrouwbaar en alert
Evenwichtig karakter
Moedig en intelligent
Rustig en ambitieus
Gebruik
Landbouwwerk
Endurancepaard
Cavalerie
Nuttige links
SA Boerperd
Cape Boerperd Breeders Society
Meer afbeeldingen




Video
Vertaald uit het Engels. Lees het origineel