Obserwuj nasz nowy kanał na YouTube!

HipologiaPodstawy wiedzy o koniach

Mali, ale wielcy: najmniejsze rasy koni na świecie

· The Equinest

Najmniejszą rasą koni na świecie jest argentyńska Falabella, której wysokość nasza baza ras podaje jako 6.1–7 hands: to mniej więcej od 25 do 28 cali w kłębie, czyli odrobinę więcej niż labrador. Najmniejszym koniem, jakiego kiedykolwiek zmierzono, była klacz o imieniu Thumbelina, która miała 44,5 cm (17,5 cala). Wszystko inne na tej stronie to przy niej olbrzymy.

Srokata, czarno-biała Falabella z gęstą białą grzywą, stojąca obok stodoły

Jak zmierzyć coś tak małego?

Konie mierzy się w hands (jeden hand to cztery cale) w kłębie, czyli w miejscu, gdzie szyja przechodzi w grzbiet. Związki hodowców koni miniaturowych robią to inaczej: posługują się calami i mierzą do nasady ostatnich włosów grzywy, a nie do szczytu kłębu. Zgodnie z zasadą American Miniature Horse Association dorosły koń nie może mierzyć w tym miejscu więcej niż 34 cale.

I jeszcze słowo o nazewnictwie. Kuc to niewielki koń o typowo kucowatej budowie: krępy, krótkonogi, o gęstej sierści. Koń miniaturowy jest hodowany tak, by wyglądał jak pełnowymiarowy koń oglądany przez odwróconą lunetę. Oba należą do tego samego gatunku co koń shire – i właśnie w tym cała zabawa. Drugi koniec skali znajdziesz w artykule o największych rasach koni na świecie.

Najmniejsze rasy według wzrostu

Każda podana tu wysokość pochodzi ze strony danej rasy w naszej encyklopedii.

Rasa Skąd Wysokość
Falabella Argentyna 6.1–7 hands
Kuc Bergmann Argentyna 6.3–7.3 hands
Kuc brazylijski Brazylia 8.1–9.3 hands
Holenderski koń miniaturowy Holandia do 9 hands
Kuc guoxia Chiny 9–10 hands
Kuc ze Skiros Grecja 9.2–10.3 hands
Kuc Debao Chiny 10 hands
Koń noma Japonia 10.1–10.3 hands
Kuc szetlandzki Szkocja 10.2 hands
Koń miniaturowy z Rodos Grecja 9.2–11.1 hands
Kuc Kerry Bog Irlandia 10–11.2 hands
Koń kaspijski Iran 10–12 hands
Koń Yonaguni Japonia 10–12 hands

Amerykańskiego konia miniaturowego brakuje w tabeli tylko dlatego, że jego wzrost określa się w calach, a nie w hands: miniatury z dywizji A mierzą do 34 cali, a z dywizji B od 34 do 38 cali.

Falabella

Falabella to nie kuc, który po prostu wyrósł mały. Stworzono ją celowo w Argentynie, zaczynając w połowie XIX wieku od kilku wyjątkowo małych koni z pampy: pewna rodzina przez pokolenia kojarzyła najmniejsze osobniki z najmniejszymi, a dla poprawy budowy dolewała krwi kuców szetlandzkich, koni criollo i koni pełnej krwi angielskiej. W efekcie powstał koń o końskich proporcjach w skali zabawki. Amerykański związek hodowców zaznacza, że nie ma oficjalnego limitu wzrostu; większość koni mierzy od 28 do 34 cali. Nasza baza oznacza tę rasę jako zagrożoną: nigdy nie było ich wiele.

Amerykański koń miniaturowy

Srokaty, kasztanowato-biały amerykański koń miniaturowy na pastwisku
Amerykański koń miniaturowy
Malutkie, kasztanowato-białe źrebię holenderskiego konia miniaturowego kłusujące przez wysoką trawę
Źrebię holenderskiego konia miniaturowego

Amerykańskie miniatury wywodzą się od małych brytyjskich i holenderskich kuców sprowadzanych w XIX wieku; wiele z nich pracowało pod ziemią w kopalniach węgla w Appalachach. Później hodowcy stopniowo upodabniali je do konia w miniaturze. Dziś pokazuje się je w ręku i zaprzęga do wózków (miniatura bez trudu pociągnie dorosłego w bryczce), a nieliczne szkoli się na konie przewodniki i zwierzęta terapeutyczne. Nie są natomiast koniem wierzchowym dla nikogo większego od małego dziecka.

Kuc szetlandzki

Kudłaty, srokaty, brązowo-biały kuc szetlandzki stojący na padoku

Klasyka. Kuce szetlandzkie przez tysiące lat żyły na wyspach, gdzie wiatru było dużo, a jedzenia mało, i tak powstał kuc niski, szeroki, z podwójną okrywą włosową i zupełnie obojętny na pogodę. Shetland Pony Stud-Book Society wyznacza górną granicę wzrostu na 42 cale (107 cm) i pisze o nich, że w stosunku do swojej wielkości są najsilniejszą ze wszystkich ras koni. Nikt, kto próbował przeprowadzić takiego kuca obok kępy koniczyny, nie będzie się z tym spierał. Ich amerykański kuzyn, amerykański kuc szetlandzki, to smuklejszy, bardziej długonogi kuc mierzący 11.2 hands; poświęciliśmy mu cały osobny artykuł.

Chińskie kuce spod drzew owocowych

Dwa małe siwe kuce guoxia pasące się obok siebie na zielonym polu
Guoxia
Mały kremowy kuc Debao prowadzony w ręku, z dzieckiem w siodle
Debao

Rasa guoxia z południowo-zachodnich Chin ma najlepszą nazwę w całej branży: oznacza „konia spod drzewa owocowego”, od dawnego zajęcia tych kuców, które w czasie zbiorów stały pod gałęziami obładowane koszami. Uważano ją za wymarłą, dopóki w 1981 roku nie odnaleziono stada w górach. Kuc Debao, pochodzący z tego samego regionu, to jej bliski krewny, a na jego stronie opisano go jako niewiarygodnie silnego jak na swój rozmiar. U małych koni to powracający motyw.

Skiros, Noma i efekt wyspy

Dwa ciemne kuce ze Skiros jedzące siano
Skiros, Grecja
Mały siwy koń noma za różowym drewnianym płotem
Noma, Japonia
Kasztanowaty koń Yonaguni pasący się na trawiastym zboczu
Yonaguni, Japonia

Wystarczy umieścić konie na małej wyspie z ubogimi pastwiskami i odczekać kilka stuleci, a zwykle zaczynają maleć. Kuc ze Skiros z Grecji, japońskie konie noma i Yonaguni, mały koń z Rodos i sam kuc szetlandzki zmalały w ten sam sposób. Kilka z nich trafiło dziś na listę najrzadszych ras koni na świecie, bo rasa, która mieści się na jednej wyspie, może też z jednej wyspy zniknąć.

Koń kaspijski z Iranu wyłamuje się z tego schematu: jest mały (10–12 hands), ale wąski, o delikatnym kośćcu i szybki – prawdziwy koń we wzroście kuca. Pojawia się też w naszym artykule o starożytnych rasach.

Rekordziści

Thumbelina, najniższy koń w historii pomiarów, miała 44,5 cm wzrostu. Chart mierzy około 70.

Thumbelina była miniaturową klaczą z karłowatością z Goose Creek Farms w St. Louis w stanie Missouri. Księga rekordów Guinnessa uznaje ją za najniższego konia w historii: 44,5 cm (17,5 cala); ważyła około 57 funtów. Padła w 2018 roku.

Bombel ze stadniny w Łodzi został w 2018 roku oficjalnie uznany za najniższego żyjącego konia płci męskiej: miał 56,7 cm.

Pumuckel z Breckerfeld w Niemczech odebrał mu ten tytuł: w sierpniu 2025 roku zmierzono go na 52,6 cm w kłębie, a Guinness ogłosił rekord w listopadzie tego samego roku.

Jedno zastrzeżenie co do tych najmniejszych koni. Thumbelina była tak mała, bo miała karłowatość, a karłowatość u koni miniaturowych to problem zdrowotny, a nie cel hodowlany. Badanie z 2018 roku opublikowane w Animal Genetics wykazało, że odpowiadają za nią cztery recesywne warianty genu ACAN. Źrebię, które odziedziczy dwa z nich, jest karłowate, a skutki bywają różne: od ciąż traconych przed porodem po żywe źrebięta ze zniekształconymi nogami, szczękami i drogami oddechowymi. Według tego samego badania mniej więcej co czwarty koń miniaturowy jest nosicielem jednego wariantu. Nosiciele są całkowicie zdrowi; testy służą temu, by nie kojarzyć ze sobą dwóch nosicieli.

Życie z maluchem

Mały nie znaczy łatwy. Kuce i miniatury wyewoluowały na ubogich pastwiskach, więc na dobrej trawie tyją z zatrważającą skutecznością, a to właśnie otyłe kuce zapadają na ochwat. Trzeba im korygować kopyta i kontrolować zęby jak każdemu koniowi, a jeśli maluch przestanie jeść, szybko wezwij weterynarza: małe koniowate potrafią bardzo szybko wpaść w poważne kłopoty, gdy odmawiają paszy. Nasz kalkulator wagi i kalkulator żywienia dadzą ci punkt wyjścia, a kalkulator bezpiecznego obciążenia powie ci – taktownie – czy to akurat ty masz zasiąść w siodle.

Jeśli wolisz po prostu na nie popatrzeć, w naszym archiwum jest wpis z 2008 roku zatytułowany Niezwykłe konie: najmniejszy koń świata, a każda z opisanych wyżej ras ma własną stronę z kolejnymi zdjęciami. Możesz też sprawdzić na mapie ras, skąd wszystkie pochodzą.

Przetłumaczono z angielskiego. Przeczytaj oryginał