Konie w sztuce
Pegaz, koń, który umiał latać

Wszyscy słyszeliśmy o Pegazie, ale ile opowieści o tym mitycznym skrzydlatym stworzeniu udało ci się przeczytać? Miłej lektury!
Ta opowieść pochodzi z książki Carolyn Sherwin Bailey zatytułowanej Wonder Stories The Best Myths for Boys and Girls.
Kiedy Perseusz tak bohatersko ściął głowę Meduzie, Gorgonie, wydarzyła się rzecz bardzo dziwna. W miejscu, gdzie krew z miecza Perseusza skapnęła na ziemię, powstał smukłonogi, cudowny koń ze skrzydłami u ramion. Koń ten zwał się Pegaz i nigdy, ani przedtem, ani potem, nie było równie zadziwiającego stworzenia.
W owym czasie pewien młody bohater, imieniem Bellerofont, przybył ze swojej ojczyzny na dwór Jobatesa, króla Licji. Przywiózł dwie zapieczętowane wiadomości, coś w rodzaju listu polecającego, od męża córki tego króla, który był rodakiem Bellerofonta. Pierwsza wiadomość brzmiała:
„Okaziciel tego listu, Bellerofont, jest niezwyciężonym bohaterem. Proszę cię, przyjmij go z całą gościnnością”.
Druga brzmiała tak:
„Radziłbym ci skazać Bellerofonta na śmierć”.
Prawda była taka, że zięć króla Jobatesa zazdrościł Bellerofontowi i naprawdę pragnął się go pozbyć, by zaspokoić własne ambicje.
Król Licji był w głębi serca człowiekiem życzliwym i zupełnie nie wiedział, jak postąpić wobec rady zawartej w liście polecającym Bellerofonta. Wciąż łamał sobie nad tym głowę, gdy na królestwo spadł straszliwy potwór zwany Chimerą. Była to bestia budząca grozę daleko większą niż jakiekolwiek śmiertelne stworzenie. Miała szorstkie ciało kozy i ogon smoka. Głowę miała lwią, o szeroko rozdętych nozdrzach, z których buchały płomienie, i rozwartą gardziel, z której dobywał się trujący oddech, a jego dotknięcie niosło śmierć. Kiedy poddani króla Jobatesa błagali go o obronę przed Chimerą, nagle przyszła mu do głowy pewna myśl. Postanowił wysłać bohaterskiego przybysza, Bellerofonta, by stawił czoło bestii i ją pokonał.
Bohater spodziewał się na dworze Licji chwili wytchnienia. Cieszył się na ucztę, którą być może wydadzą na jego cześć, i na okazję, by pokazać swoją zręczność w rzucie dyskiem i powożeniu rydwanem podczas dworskich igrzysk. Lecz nazajutrz po przybyciu Bellerofonta do pałacu króla Jobatesa wysłano go, by wytropił i zabił Chimerę.
Nie miał najmniejszego pojęcia, dokąd ma się udać, nie miał też żadnego planu, jak zgładzić stwora, postanowił jednak, że dobrze będzie spędzić noc w świątyni Minerwy, zanim stanie z niebezpieczeństwem twarzą w twarz. Minerwa była boginią mądrości i mogła mu pomóc w tej beznadziejnej wyprawie.
Bellerofont udał się więc do Aten, wybranego miasta Minerwy, i spędził noc w tamtejszej jej świątyni, tak zmęczony, że zasnął w pół modlitwy do bogini. Kiedy jednak obudził się rano, znalazł w rękach złotą uzdę i usłyszał głos, który kazał mu pospieszyć z nią do studni za miastem.
Tymczasem Pegaz, skrzydlaty koń, pasł się na łąkach Muz. Muz było dziewięć, wszystkie były siostrami i wszystkie sprawowały pieczę nad sztuką pieśni i pamięci. Jedna opiekowała się poetami, inna tymi, którzy pisali historię. Była Muza tańca, komedii, astronomii i właściwie wszystkiego, co w oczach bogów czyniło życie bardziej wartym przeżycia. Potrzebowały czegoś w rodzaju wymarzonego konia, takiego jak skrzydlaty Pegaz, który zanosiłby je na swoim grzbiecie na górę Olimp, ilekroć chciały powrócić z ziemi.
Bellerofont nigdy nawet nie słyszał o istnieniu Pegaza, lecz gdy dotarł do studni, do której skierowała go wyrocznia, stał tam Pegaz – a raczej unosił się tam ten koń Muz, bo skrzydła tak go podtrzymywały, że jego kopyta ledwie dotykały ziemi. Kiedy Pegaz ujrzał złotą uzdę, którą bogini Mądrości dała Bellerofontowi, podszedł prosto do bohatera i stanął spokojnie, by dać się okiełznać. W tej właśnie chwili po niebie przemknął ciemny cień; straszliwa Chimera zawisła nad głową Bellerofonta, a z jej ognistej paszczy sypały się na niego iskry.
Bellerofont dosiadł Pegaza i mocno ujął złote wodze w jedną rękę, a w drugiej wzniósł miecz. Szybko wzbił się w powietrze i stoczył z drapieżnym stworem zażartą bitwę wśród chmur. Skrzydlaty koń ani na chwilę się nie zawahał i Bellerofont z łatwością zabił Chimerę. Była to wielka ulga dla ludu Licji, a właściwie dla ludzi wszystkich czasów. Może obiło ci się o uszy słowo chimera. Dziś oznacza ono każdy rodzaj grozy, którą wcale nie tak trudno pokonać, jak się wydawało na początku, kiedy ludzie się jej bali.
Ta opowieść powinna się skończyć tym, że bohater oddaje swego skrzydlatego rumaka Muzom i w wielkim triumfie wkracza do królestwa Licji, ale stało się coś zupełnie innego. Bellerofont postanowił zatrzymać Pegaza i jeździł na nim tak długo i tak ostro, że powodzenie napełniło go wielką pychą i zuchwałością. Pewnego dnia Bellerofont postanowił pognać Pegaza aż do bram bogów na niebie, a była to ambicja zbyt wielka dla śmiertelnika, który nie otrzymał jeszcze zaproszenia od mieszkańców góry Olimp. Jowisz ujrzał tego niebiańskiego jeźdźca, który wznosił się coraz wyżej i wyżej, i bardzo się na niego rozgniewał. Zesłał bąka, który użądlił Pegaza i sprawił, że ten zrzucił Bellerofonta na ziemię. Odtąd Bellerofont był już zawsze chromy i ślepy.
To wcale nie była wina Pegaza. Był on tylko rumakiem tych, którzy podążali za marzeniami, nawet jeśli miał skrzydła. Kiedy jego jeździec spadł, Pegaz również spadł i wylądował bez szwanku, ale daleko od swoich dawnych pastwisk. Nie wiedział, w którą stronę one leżą ani jak odnaleźć drogę, która wiodła z powrotem do jego przyjaciółek, Muz. Skrzydła wydawały się Pegazowi zupełnie nieprzydatne. Błąkał się od jednego krańca kraju do drugiego, przepędzany z pola na pole przez wieśniaków, którzy z powodu skrzydeł brali go za jakiegoś smoka. Zestarzał się i stracił swoją chyżość. Wydawało mu się nawet, że jego skrzydła są tylko ciążącym brzemieniem i że już nigdy nie zdoła ich użyć.
W końcu Pegaza spotkało to samo, co spotyka dziś stare konie, które przeżyły wspaniałą młodość jako konie wyścigowe. Sprzedano go rolnikowi i zaprzęgnięto do pługa.
Pegaz nie był przyzwyczajony do tej ciężkiej pracy na roli; jego siła lepiej nadawała się do wznoszenia się w powietrze niż do mozolnego brnięcia po powierzchni ziemi. Ciągnąc pług, wkładał w to całą siłę, na jaką było go stać, ale skrzydła wlokły się za nim i zawadzały, a jego pan okładał jego obolały grzbiet batem na woły. Mógłby to być koniec skrzydlatego konia, lecz pewnego dnia uśmiechnęło się do niego szczęście.
Przechodził tamtędy pewien młodzieniec, umiłowany przez Muzy. Był tak ubogi, że często nie miał innego schronienia niż to, które dawały lasy i żywopłoty, ani innego pożywienia niż dzikie owoce i polne zioła. Ale ten młodzieniec potrafił ująć piękno ziemi, jej wzgórza i doliny, jej świątynie, kwiaty, a także pragnienia i miłości jej ludzi w słowa, które śpiewały razem jak dźwięki lutni. Był młodym poetą.
Poeta poczuł wielkie współczucie dla konia, którego zobaczył na polu, pochylonego nisko pod razami swego prostackiego pana, z wlokącymi się, poszarpanymi skrzydłami.
„Pozwól mi spróbować poprowadzić twojego konia” – poprosił, po czym przeszedł przez pole i dosiadł Pegaza.
Nagle było tak, jakby na Pegazie jechał jeden z bogów. Koń uniósł wysoko łeb, a jego ciężkie nogi oderwały się od grud ziemi. Jego skrzydła wyprostowały się i rozpostarły szeroko. Niosąc młodzieńca, Pegaz wzbił się w powietrze, a wieśniacy ze wszystkich okolicznych gospodarstw zbiegli się, by oglądać ten cud: skrzydlatego konia o rozwianej złotej grzywie, który wznosił się, a potem zniknął w chmurach rozstępujących się nad górą Olimp.
Przetłumaczono z angielskiego. Przeczytaj oryginał