Paarden in de kunst
Pegasus, het paard dat kon vliegen

We hebben allemaal wel eens van Pegasus gehoord, maar hoeveel verhalen heb je eigenlijk gelezen over dit mythische gevleugelde wezen? Veel leesplezier!
Dit verhaal komt uit een boek met de titel Wonder Stories The Best Myths for Boys and Girls, van Carolyn Sherwin Bailey.
Er gebeurde iets heel vreemds toen Perseus zo heldhaftig het hoofd van Medusa, de Gorgo, afsloeg. Op de plek waar het bloed van het zwaard van Perseus in de aarde druppelde, verrees een wonderbaarlijk paard met slanke benen en vleugels aan zijn schouders. Dit paard heette Pegasus, en nooit eerder of later heeft er zo’n wonderlijk wezen bestaan.
In die tijd reisde een jonge held, Bellerophon genaamd, van zijn eigen land naar het hof van koning Iobates van Lycië. Hij had twee verzegelde boodschappen bij zich, een soort aanbevelingsbrief van de man van de dochter van deze koning, die een landgenoot van Bellerophon was. De eerste boodschap luidde:
“De brenger van deze brief, Bellerophon, is een onoverwinnelijke held. Ik verzoek u hem met alle gastvrijheid te ontvangen.”
De tweede luidde:
“Ik zou u aanraden Bellerophon ter dood te brengen.”
De waarheid was dat de schoonzoon van koning Iobates jaloers was op Bellerophon en hem eigenlijk uit de weg wilde laten ruimen om zijn eigen ambities waar te maken.
De koning van Lycië was in zijn hart een vriendelijk mens en hij wist echt niet wat hij moest doen met het advies in de brief waarin Bellerophon werd voorgesteld. Hij piekerde nog over de kwestie toen een vreselijk monster, de Chimaera, neerdaalde op het koninkrijk. Het was een beest dat in verschrikking alles van sterfelijke aard ver overtrof. Het had het ruwe lijf van een geit en de staart van een draak. De kop was die van een leeuw, met wijd opengesperde neusgaten die vlammen spuwden en een gapende keel die een giftige adem uitstootte waarvan de minste aanraking de dood betekende. Toen de onderdanen van koning Iobates hem smeekten om bescherming tegen de Chimaera, kreeg hij plotseling een idee. Hij besloot de heldhaftige vreemdeling Bellerophon erop uit te sturen om het beest tegemoet te treden en te verslaan.
De held had gerekend op een tijd van rust aan het hof van Lycië. Hij had uitgekeken naar een feestmaal dat misschien te zijner ere zou worden gegeven, en naar een kans om bij de spelen aan het hof te laten zien hoe goed hij discus kon werpen en een strijdwagen kon mennen. Maar de dag nadat Bellerophon in het paleis van koning Iobates was aangekomen, werd hij erop uitgestuurd om de Chimaera op te sporen en te doden.
Hij had geen flauw idee waar hij heen moest, en evenmin had hij een plan om het wezen te vernietigen, maar hij besloot dat het verstandig zou zijn de nacht door te brengen in de tempel van Minerva voordat hij het gevaar onder ogen zag. Minerva was de godin van de wijsheid en zou hem misschien kunnen helpen bij zijn hopeloze avontuur.
Dus reisde Bellerophon naar Athene, de uitverkoren stad van Minerva, en bleef er een nacht in haar tempel. Hij was zo moe dat hij midden in zijn smeekbeden tot de godin in slaap viel. Maar toen hij ’s ochtends wakker werd, had hij een gouden hoofdstel in zijn handen en hoorde hij een stem die hem opdroeg er snel mee naar een bron buiten de stad te gaan.
Pegasus, het gevleugelde paard, had intussen gegraasd in de weiden van de Muzen. Er waren negen Muzen, allemaal zussen, en allemaal waakten ze over de kunsten van het lied en de herinnering. De een zorgde voor de dichters, een ander voor de geschiedschrijvers. Er was een Muze van de dans, van de komedie, van de sterrenkunde, en eigenlijk van alles wat het leven in de ogen van de goden de moeite waard maakte. Ze hadden een soort droompaard nodig, zoals Pegasus met zijn vleugels, om hen op zijn rug naar de berg Olympus te dragen wanneer ze van de aarde wilden terugkeren.
Bellerophon had nooit zelfs maar van het bestaan van Pegasus geweten, maar toen hij bij de bron aankwam waar het orakel hem naartoe had gestuurd, stond Pegasus daar, of liever: zweefde dit paard van de Muzen daar, want zijn vleugels droegen hem zo dat zijn hoeven nauwelijks op de grond bleven. Toen Pegasus het gouden hoofdstel zag dat de godin van de wijsheid Bellerophon had gegeven, kwam hij recht op de held af en bleef rustig staan om zich te laten optuigen. Op dat moment trok er een donkere schaduw over de hemel: de gevreesde Chimaera hing boven het hoofd van Bellerophon en liet uit zijn vurige kaken vonken op hem neerregenen.
Bellerophon besteeg Pegasus en nam de gouden teugels stevig in de ene hand, terwijl hij met de andere zijn zwaard ophief. Hij steeg snel op in de lucht en bond in de wolken een felle strijd aan met het verscheurende wezen. Geen moment aarzelde het gevleugelde paard, en Bellerophon doodde de Chimaera met gemak. Het was een grote opluchting voor het volk van Lycië, en eigenlijk voor de mensen van alle tijden. Misschien heb je wel eens van een chimaera gehoord. Tegenwoordig betekent het een verschrikking die lang niet zo moeilijk te overwinnen is als het in het begin leek, toen de mensen er bang voor waren.
Dit verhaal zou moeten eindigen met de held die zijn gevleugelde ros teruggeeft aan de Muzen en in grote triomf het koninkrijk Lycië binnentrekt, maar er gebeurde iets heel anders. Bellerophon besloot Pegasus te houden, en hij bereed hem zo lang en zo hard dat hij vol trots en overmoed raakte over zijn succes. Op een dag nam Bellerophon zich voor om Pegasus naar de poorten van de goden in de hemel te sturen, en dat was een veel te grote ambitie voor een sterveling die nog geen uitnodiging had gekregen van de bewoners van de Olympus. Jupiter zag deze ruiter van de hemel steeds hoger stijgen en werd heel boos op hem. Hij stuurde een horzel die Pegasus stak, zodat het paard Bellerophon op de aarde wierp. Daarna was hij voor altijd kreupel en blind.
Het was eigenlijk helemaal niet de schuld van Pegasus geweest. Hij was alleen het ros van wie dromen najaagt, ook al had hij vleugels. Toen zijn ruiter viel, viel Pegasus ook, en hij landde ongedeerd, maar heel ver van zijn oude weiden. Hij wist niet in welke richting die lagen of hoe hij de weg terug naar zijn vrienden, de Muzen, moest vinden. Zijn vleugels leken hem niets meer te baten. Hij zwierf van het ene eind van het land naar het andere en werd van het ene veld naar het volgende verjaagd door boeren die hem vanwege zijn vleugels voor een soort draak hielden. Hij werd oud en verloor zijn snelheid. Het leek hem zelfs alsof zijn vleugels niets anders waren dan een last die hij met zich meesleepte, en alsof hij ze nooit meer zou kunnen gebruiken.
Ten slotte overkwam Pegasus hetzelfde als wat oude paarden tegenwoordig overkomt die als renpaard een prachtige jeugd hebben gehad. Hij werd verkocht aan een boer en voor een ploeg gespannen.
Pegasus was dit zware werk op het land niet gewend; zijn kracht was meer geschikt om door de lucht te klimmen dan om over het aardoppervlak te ploeteren. Hij zette alle kracht die hij had in het trekken van de ploeg, maar zijn vleugels sleepten over de grond en zaten in de weg, en zijn baas sloeg hem op zijn pijnlijke rug met een ossenzweep. Dat had het einde van dit gevleugelde paard kunnen zijn, maar op een dag lachte het geluk hem toe.
Er kwam een jongeman voorbij die geliefd was bij de Muzen. Hij was zo arm dat hij vaak geen ander onderdak had dan wat de bossen en heggen hem boden, en geen ander voedsel dan wilde vruchten en de kruiden van het veld. Maar deze jongeman kon de schoonheid van de aarde, haar heuvels en dalen, haar tempels en bloemen, en de verlangens en liefdes van haar mensen in woorden vatten die samen zongen zoals de tonen van een luit. Hij was een jonge dichter.
De dichter kreeg groot medelijden met het paard dat hij in het veld zag, diep gebogen onder de slagen van zijn lompe baas, met slepende en gehavende vleugels.
“Laat mij je paard eens mennen,” smeekte hij, terwijl hij het veld overstak en op de rug van Pegasus klom.
Het was plotseling alsof een van de goden op Pegasus reed. Hij hief zijn hoofd hoog op en zijn zware hoeven kwamen los van de kluiten aarde. Zijn vleugels strekten zich en spreidden zich wijd uit. Met de jongeman op zijn rug steeg Pegasus op door de lucht, terwijl de mensen van alle boerderijen in de omtrek toestroomden om het wonder te zien: een gevleugeld paard met golvende gouden manen dat opsteeg en verdween in de wolken die zich openden boven de berg Olympus.
Vertaald uit het Engels. Lees het origineel