Artykuły gościnne
Gen szampański u koni
Gościnny wpis o genie szampańskim u koni, którego autorką jest Karina z Arrow Maker Ranch. Więcej jej tekstów o genetyce maści znajdziesz na jej stronie

Zdjęcie: Arrowmaker Ranch
W ciągu ostatnich 20 lat technologia badań DNA stała się zarówno bardziej złożona, jak i powszechnie dostępna.
Połącz tę łatwość badań genetycznych z modą na konie egzotycznych i nietypowych maści, a efektem będzie odkrycie nieznanych wcześniej miejsc w końskim genomie. Jeden z takich genów nazwano genem szampańskim ze względu na jego wyjątkowy fenotyp (czyli to, jak koń faktycznie wygląda).
Nazwać nieznane
Konie maści szampańskiej bez wątpienia istniały, zanim pojawiły się badania genetyczne, ale często rejestrowano je pod bardziej popularną maścią, na przykład jako izabelowate (palomino), po prostu dlatego, że była to najbliższa znana maść. Kiedy zobaczysz konia szampańskiego, łatwo zrozumiesz to zamieszanie. Aby dokładniej prześledzić gen szampański, utworzono The International Champagne Horse Registry. Rejestr ten nie tylko dokumentuje znane konie szampańskie, ale też odtworzył prawdopodobną historię genu szampańskiego u koni.
Rasy z genem szampańskim
Gen szampański nie występuje w każdej rasie, ale spotkasz go między innymi u koni Tennessee Walking Horse, Missouri Fox Trotter i Kentucky Mountain Saddle Horse, krzyżówek arabskich, koni American Saddlebred i Quarter Horse, krzyżówek kuców walijskich, koni American Cream Draft oraz koni miniaturowych. Najwyraźniej jednak zaznacza się u ras o dodatkowych chodach.
Warto też pamiętać, że gen szampański jest dominujący, więc wystarczy jedna jego kopia, by w pełni wpłynąć na maść konia.
Cechy koni szampańskich
Patrząc na konia szampańskiego, zwykle najpierw zauważasz niesamowity połysk jego sierści. Gen szampański w naturalny sposób nadaje włosom połysk jak przed wystawą, lepiej widoczny na sierści letniej niż zimowej. Rozjaśnia też maść podstawową konia, dając całą tęczę różnych odcieni. W każdym przypadku sierść jest tylko nieco jaśniejsza, ale efekt jest spektakularny.

Zdjęcie: Angie Marques
Te oczy
Gen wpływa również na kolor oczu. Przy urodzeniu oczy są niebieskie, ale w ciągu kilku tygodni zaczynają zmieniać barwę. U dorosłego konia szampańskiego mogą mieć dowolny odcień od zielonego po złoty lub bursztynowy.
Ta skóra
Kolejną cechą genu szampańskiego jest inny, różowy odcień skóry konia. U jednych koni jest mniej widoczny, u innych bardziej. Trudno opisać, czym różni się różowa skóra konia srokatego (paint) od skóry konia szampańskiego, ale różnica w odcieniu jest wyraźna. Różowawa skóra najbardziej rzuca się w oczy na chrapach, wokół oczu, na napletku lub wymieniu oraz pod ogonem.
W tych samych miejscach pojawiają się piegi – kolejna cecha. Piegi nie są wyłącznym znakiem rozpoznawczym genu szampańskiego, ale z nielicznymi wyjątkami prawie zawsze występują u koni szampańskich. Niektóre połączenia genów rozjaśniających dają konia z niewielką liczbą piegów albo zupełnie bez nich.

Zdjęcia: The ICH Registry
Maści
Maść podstawowa konia decyduje o tym, jak gen rozjaśniający najprawdopodobniej wpłynie na jego umaszczenie. Na przykład koń kasztanowaty (sorrel lub chestnut) z jednym genem kremowym będzie izabelowaty (palomino), a koń gniady z jednym genem kremowym – jeleni (buckskin). Podobnie gen szampański u konia kasztanowatego daje maść szampańską złotą (gold champagne), u gniadego – szampańską bursztynową (amber champagne), a u konia o karej maści podstawowej – szampańską klasyczną (classic champagne).
Ostatnia maść to szampańska sobolowa (sable champagne). Opiera się na jeszcze nowszym genie, oznaczanym jako Agouti-t (At); fenotypowo jest to koń „skarogniady” (brown). Wyniki badań takich koni czasem wskazują co najmniej jeden gen „A”, choć właściwego genu agouti może w ogóle nie być. U konia skarogniadego kolor tułowia zwykle niewiele różni się od koloru grzywy, ogona i dolnych części nóg albo nie różni się wcale. Jeśli koń zostanie ponownie zbadany na At i uzyska wynik pozytywny, a do tego wynik pozytywny na gen szampański, zostanie określony jako szampański sobolowy. Maść szampańska sobolowa występuje w różnych odcieniach koloru mokki.

Zdjęcia: Kersti Nebelsiek
Połączenia genów
Gen szampański to tylko jeden z wielu genów rozjaśniających, obok kremowego (cream), bułanego (dun), perłowego (pearl), srebrnego (silver) i innych. Często dziedziczy się go razem z którymś z nich. Takie połączenia dają konie podwójnie rozjaśnione i wygląda na to, że nie ma dwóch koni z tą samą parą genów, które wyglądałyby identycznie. ICHR udokumentował wiele takich połączeń, na przykład genu szampańskiego z bułanym.
Także i tu ostateczny wygląd konia zależy jednak od pierwotnej maści podstawowej, więc koń myszaty (grullo, czyli kary z genem bułanym) z genem szampańskim będzie wyglądał inaczej niż czerwonobułany z genem szampańskim, choć w obu przypadkach połączenie genów rozjaśniających to gen bułany i szampański. Podwójne rozjaśnienia z genem szampańskim to między innymi połączenia z genem srebrnym, bułanym i perłowym.
Kolejną, niezwykle nieliczną grupę połączeń z genem szampańskim stanowią potrójne rozjaśnienia. Takie konie mają oprócz genu szampańskiego jeszcze dwa geny. Udokumentowano tylko 4 konie z dwoma genami kremowymi i genem szampańskim oraz tylko jednego z dwoma genami kremowymi, genem szampańskim i genem bułanym.
Podsumowanie
Gen szampański bada kilka laboratoriów genetyki zwierząt, w tym UC Davis i Animal Genetics Inc. Wystarczy próbka 30–40 włosów z grzywy lub ogona razem z cebulkami. Wyniki mogą przyjść e-mailem już tydzień po wysłaniu próbki. Dzięki swoim egzotycznym cechom konie szampańskie zyskują na popularności, ale nawet ich duża liczba nigdy nie umniejszy wyjątkowości i niezrównanego połysku konia maści szampańskiej.
Serdeczne podziękowania
Świat genetyki maści niełatwo zrozumieć, więc to prawdziwa przyjemność, gdy pomaga w tym ktoś, kto zna się na rzeczy. Dziękujemy Karinie za ten przemyślany wpis i za zdjęcia jej pięknego konia rasy Morgan o imieniu Dun N Stone – perlino, szampańskiego bułanego. Więcej o niej i jej koniach dowiesz się na jej stronie.
Przetłumaczono z angielskiego. Przeczytaj oryginał