Gastbijdragen
Het champagnegen bij paarden
Een gastbericht over het champagnegen bij paarden, geschreven door Karina van Arrow Maker Ranch. Je kunt op haar website meer van haar lezen over kleurgenetica

Afbeelding van Arrowmaker Ranch
In de afgelopen 20 jaar is DNA-onderzoek even ingewikkeld als alledaags geworden.
Combineer dit gemak van genetisch testen met een rage voor paarden in exotische en ongewone kleuren, en het resultaat is dat er voorheen onbekende plekken in het paardengenoom zijn ontdekt. Een van deze genen heeft de naam champagnegen gekregen vanwege zijn heel bijzondere fenotype (hoe het paard er werkelijk uitziet).
Het onbekende benoemen
Champagnekleurige paarden bestonden ongetwijfeld al voor er genetische tests waren, maar ze werden vaak geregistreerd als een gewonere kleur, zoals palomino, simpelweg omdat die het dichtst in de buurt kwam. Wie eenmaal een champagnepaard heeft gezien, begrijpt die verwarring meteen. Om het champagnegen nauwkeuriger te kunnen volgen werd The International Champagne Horse Registry opgericht. Dit stamboek heeft de waarschijnlijke geschiedenis van het champagnegen bij paarden in kaart gebracht en legt daarnaast bekende champagnepaarden vast.
Rassen met champagne
Champagne komt niet bij elk ras voor, maar onder meer wel bij: Tennessee Walking Horses, Missouri Fox Trotters, Kentucky Mountain Saddle Horses, Arabierkruisingen, American Saddlebreds, Quarter Horses, kruisingen met Welsh pony’s, American Cream Drafts en minipaarden. Het lijkt echter het vaakst voor te komen bij de gangenpaarden.
Belangrijk om te weten: champagne is een dominant gen, dus één kopie is genoeg voor het volledige effect op de vacht van het paard.
Kenmerken van champagne
Wanneer je naar een champagnepaard kijkt, valt meestal als eerste op dat de vacht een ongelooflijke glans heeft. Het champagnegen geeft het haar van nature een glans als na een showbeurt, die in de zomervacht beter zichtbaar is dan in de wintervacht. Het gen verdunt ook de basiskleur van het paard tot een hele regenboog aan verschillende tinten. In elk geval wordt de vachtkleur net iets lichter, met een spectaculair effect.

Afbeelding van Angie Marques
Die ogen
Ook de oogkleur wordt door het gen beïnvloed. Bij de geboorte zijn de ogen blauw, maar binnen een paar weken beginnen ze van kleur te veranderen. Bij een volwassen champagnepaard variëren de ogen van groen tot goud- of amberkleurig.
Die huid
Een ander kenmerk van het champagnegen is een afwijkende roze tint van de huid. Bij het ene paard valt dat minder op dan bij het andere. Het verschil tussen de roze huid van een bont paard en die van een champagnepaard is moeilijk te beschrijven, maar er is een duidelijk verschil in tint. De roze huid is het best te zien op de neus, rond de ogen, op de schede of het uier en onder de staart.
Op diezelfde plekken zitten ook sproeten, nog een kenmerk. Sproeten zijn niet uniek voor het champagnegen, maar op enkele uitzonderingen na heeft een champagnepaard ze bijna altijd. Sommige combinaties van verdunningsgenen kunnen een paard opleveren met weinig of geen sproeten.

Afbeeldingen van The ICH Registry
De kleuren
De basiskleur van een paard bepaalt welk effect een verdunningsgen waarschijnlijk op zijn kleur zal hebben. Een vos met één creamgen wordt bijvoorbeeld een palomino, terwijl een bruin met één creamgen een buckskin (valk) is. Zo heet champagne op een vos gold champagne en op een bruin amber champagne, en champagne op een paard met zwart als basiskleur is een classic champagne.
De laatste kleur heet sable champagne. Deze kleur is gebaseerd op een nog nieuwer gen, aangeduid als Agoutit (At); fenotypisch een “zwartbruin” paard. De testuitslag van deze paarden vermeldt soms minstens één “A”-gen, hoewel er misschien geen echt agoutigen aanwezig is. Bij een zwartbruin paard is er meestal weinig of geen verschil tussen de lichaamskleur en de kleur van de points (manen, staart en onderbenen). Als het paard opnieuw op At wordt getest en daarop positief scoort, en ook positief op het champagnegen, wordt het aangeduid als sable champagne. Sable champagne komt voor in allerlei mokkatinten.

Afbeeldingen van Kersti Nebelsiek
Combinaties van genen
Champagne is gewoon een van de vele verdunningsgenen, zoals cream, dun, pearl, silver enzovoort. Vaak wordt champagne samen met een ander van deze verdunningsgenen geërfd. Die combinaties leveren dubbel verdunde paarden op, en geen twee paarden met dezelfde combinatie van genen lijken op elkaar. De ICHR heeft veel combinaties vastgelegd, zoals champagne en dun.
Ook hier hangt de uiteindelijke kleur van het paard weer af van de oorspronkelijke basiskleur. Een grullo (zwarte dun) champagne ziet er dus anders uit dan een red dun champagne, ook al bestaan beide combinaties uit dezelfde verdunningsgenen, dun en champagne. Dubbele verdunningen met champagne zijn er onder meer met silver, dun en pearl.
Een uiterst kleine groep binnen de champagnecombinaties zijn de drievoudige verdunningen. Deze paarden hebben naast champagne nog twee andere genen. Er zijn maar 4 paarden vastgelegd met twee creamgenen naast champagne, en maar één met twee creamgenen, een champagnegen en een dungen.
Conclusie
Er zijn verschillende laboratoria voor dierengenetica die op het champagnegen testen, waaronder UC Davis en Animal Genetics Inc. Je hebt alleen een monster nodig van 30-40 manen- of staartharen met de wortels eraan. De uitslag kan al een week na het opsturen per e-mail binnen zijn. Door zijn exotische eigenschappen wordt het champagnepaard steeds populairder, maar hoe talrijk deze paarden ook worden, niets kan afdoen aan de unieke kenmerken en de ultieme glans van een champagnekleurig paard.
Hartelijk dank
De wereld van de kleurgenetica is lastig te doorgronden, dus het is een feest om hulp te krijgen van iemand die er echt verstand van heeft. Dank aan Karina voor dit doordachte bericht en voor de foto’s van haar prachtige Morgan Dun N Stone, een perlino champagne dun. Je leest meer over haar & haar paarden op haar website.
Vertaald uit het Engels. Lees het origineel