Podstawy wiedzy o koniach
Terminologia i żargon ujeżdżenia – A–E

Podstawy terminologii ujeżdżenia od A do E (litery odnoszą się do terminów angielskich). Terminów jest tak wiele, że musieliśmy podzielić je na części – zajrzyj też do F–O i P–W.
Nad wędzidłem (above the bit)
Gdy koń unika przyjęcia kontaktu, wysuwając chrapy do przodu i ku górze.
Aktywność (activity)
Żywość i energia – zwykle w odniesieniu do tylnych nóg.
Opieranie się o wędzidło (against the bit)
Gdy koń unika przyjęcia kontaktu, usztywniając szyję, potylicę i/lub szczękę.
Szkoła nad ziemią (airs / airs above the ground)
Wykonują ją konie specjalnie wyszkolone w klasycznej szkole wysokiej; należą do niej pesada / lewada oraz skoki szkolne, takie jak kurbet i kapriola
Ustawienie w linii (alignment)
Jeden z trzech aspektów wyprostowania: ustawienie ciała konia w jednej linii od potylicy po ogon.
Prośba wodzą (ask with the rein)
Lekkie oddanie i wzięcie wodzy, które sygnalizuje zgięcie lub ustawienie.
Równowaga (balance)
Rozkład ciężaru konia i jeźdźca; koń powinien nieść większość zarówno własnego ciężaru, jak i ciężaru jeźdźca na zadzie, a nie na przodzie.
-Równowaga wzdłużna – równowaga między przednimi a tylnymi nogami
-Równowaga boczna – równowaga między lewymi a prawymi nogami
Podstawy (basics)
Fundament stopniowego szkolenia ujeżdżeniowego; o jego poprawności świadczą postępy konia.
Podstawy to:
1. Jakość chodów i ich odmian
2. Fizyczne i gimnastyczne możliwości konia
3. Jezdność konia i jego nastawienie
Takt (beat)
Rytmiczny układ stawiania nóg w danym chodzie, gdy jedno lub dwa kopyta uderzają o ziemię niemal jednocześnie.
Za wędzidłem / za pomocami / za łydką (behind the bit / behind the aids / behind the leg)
Gdy koń unika przyjęcia kontaktu, cofając się przed wędzidłem i nie chcąc iść do przodu na kontakt. Koń może, ale nie musi, mieć przy tym głowę za pionem.
Za pionem (behind the vertical)
Gdy koń unika przyjęcia kontaktu, trzymając głowę podwiniętą za pionową linią poprowadzoną w dół od jego oka.
Zgięcie (bend)
Ułożenie w łuk, w którym koń wygina ciało w równą krzywiznę od potylicy po ogon.
Zablokowanie (blocked)
Skurcze mięśni mogą wywoływać u konia sztywność, która upośledza jego funkcjonowanie i elastyczność.
Złamana linia szyi (broken neckline)
Ułożenie szyi, w którym górna linia nie tworzy równego łuku z powodu nadmiernego zgięcia między 2. a 3. albo między 3. a 4. kręgiem szyjnym.
Kadencja (cadence)
Podkreślenie tempa i taktu, które wynika z ogromnej sprężystości i elastyczności ruchu.
Odstawione nogi (camped)
Gdy tylne nogi są ustawione za ciałem konia i nie są podstawione pod kłodę.
Niesienie się (carriage)
Postawa konia, najlepiej widoczna na zdjęciu pokrojowym albo z boku konia.
Żucie wędzidła (chewing the bit)
Gdy koń memła wędzidło lub bawi się nim, a w pysku stale tworzy się spieniona ślina.
Wyrazistość (clarity)
Wyraźne oddzielenie kolejnych postawień nóg w danym chodzie.
Zamknięte zatrzymanie (closed halt)
Postawa w zatrzymaniu, w której koń jest w dobrej równowadze, a jego tylne nogi są podstawione pod kłodę.
Zebrany / zebranie (collected / collection)
Koń może być zebrany w stępie, kłusie i galopie. To stan w ruchu, w którym krok konia jest skupiony i pełen siły. Kroki są krótsze i bardziej sprężyste, a przednie nogi zwykle unoszą się wyżej z każdym krokiem.
Pewność siebie (confidence)
Stopień, w jakim koń ufa sobie i swojej partnerskiej relacji z jeźdźcem.
Połączenie (connection)
Swobodny przepływ energii, zaufania i szacunku między koniem a jeźdźcem jako partnerami.
Skrępowany (constrained)
Gdy koń zostaje zmuszony do działania wbrew swojej woli.
Ściśnięty (constricted)
Gdy koń jest siłą skrępowany, powstrzymywany lub ściągnięty.
Kontakt (contact)
Napięcie wodzy między rękami jeźdźca a pyskiem konia.
Poprawność (correctness)
Prostoliniowość pracy kończyn
*Nie jest to to samo co czystość chodu; sędziowie ujeżdżenia zajmują się nią tylko wtedy, gdy bezpośrednio wpływa na czystość chodu.
Sędziowie w klasach hodowlanych oceniają poprawność.
Krzywość (crookedness)
1. Linia ruchu lub linia odniesienia przesunięta względem środka.
2. Gdy ciało konia od ogona po potylicę nie jest ustawione w jednej linii
3. Brak prostoliniowości toru ruchu
Galop krzyżowy (cross-canter)
Gdy koń galopuje z przodu z jednej nogi, a z tyłu z drugiej.
Nieposłuszeństwo (disobedience)
Gdy koń nie wykonuje tego, o co jest proszony, albo celowo tego unika.
Powłóczenie nogami (dragging)
Gdy koń powłóczy tylnymi nogami albo jego tylne nogi stają się nieaktywne.
Elastyczność (elasticity)
Naturalna zdolność płynnego rozciągania i kurczenia mięśni, dająca wrażenie sprężystego ruchu.
Uniesienie (elevation)
1. Swobodne uniesienie głowy i szyi z podniesionego kłębu
2. Wysokość, na jaką koń unosi przednie nogi w pasażu i piafie
Zaangażowanie zadu (engagement)
Zwiększone zgięcie stawów tylnej nogi w fazie podporu, które obniża zad względem przodu.
*Nie chodzi o zgięcie stawu skokowego w akcji (jak u koni o dodatkowych chodach).
Uchylanie się (evasion)
Sposób, w jaki koń unika bezpośredniego, użytecznego kontaktu z wędzidłem.
Ekspresja, kadencja / wyciągnięty / wyciągnięcie (expression cadence / extended / extension)
Koń może iść wyciągniętym stępem, kłusem lub galopem; chodzi o wydłużenie i rozciągnięcie kroku (oraz dłuższą fazę lotu w kłusie i galopie).
Przetłumaczono z angielskiego. Przeczytaj oryginał