PaardenkundeBasiskennis over paarden
De 10 zeldzaamste paardenrassen ter wereld (van sommige zijn er nog geen 100 over)
De zeldzaamste paardenrassen van dit moment tel je in tientallen, niet in duizenden. De Faeröerse pony staat op 83 dieren, de Kundido-paarden van Ethiopië op zo’n 30, en twee van de Japanse eilandrassen op elk ongeveer 50. Hieronder staan tien rassen waarvan het aantal dieren is vastgelegd, te beginnen met de kleinste aantallen.

Eerst iets over de methode, want lijstjes met de “zeldzaamste” rassen zijn meestal op gevoel samengesteld. Niemand houdt één wereldranglijst van paardenrassen bij. Wat er wel is, is een lappendeken: de database DAD-IS van de FAO, nationale lijsten zoals de Watchlist van de Rare Breeds Survival Trust in Groot-Brittannië en de Conservation Priority List van de Livestock Conservancy in de Verenigde Staten, en tellingen die rasverenigingen en onderzoekers publiceren. Die meten verschillende dingen (alle dieren, fokmerries, jaarlijkse registraties), dus bij de cijfers hieronder staat wat er is geteld en wanneer. We zijn begonnen bij de rassen die in onze eigen database als ernstig bedreigd staan en hebben de rassen gehouden waarvan iemand de dieren ook echt heeft geteld.
1. Kundido (Ethiopië): zo’n 30
De verwilderde paarden van de berg Kundudo in het oosten van Ethiopië zijn misschien wel de kleinste paardenpopulatie met een naam op aarde. Bij een telling die in 2012 werd gepubliceerd, werden er 18 gevonden; dat is het aantal op onze rassenpagina. Bij een onderzoek van het Ethiopian Biodiversity Institute in 2013 waren het er 11. Het meest recente gepubliceerde cijfer, uit een rapport in het Global Journal of Zoology uit 2022, komt op 30 dieren op de bergtop, die door bewakers worden beschermd. Dertig is beter dan elf, maar het is nog altijd één slecht seizoen verwijderd van nul.

2. Taishu (Japan): 41 op het eigen eiland
Japan erkent acht inheemse rassen, en die zijn allemaal schaars. De Taishu komt van Tsushima, het eiland tussen Japan en Korea, waar hij het vervoermiddel was op de steile, kronkelende wegen van het eiland. Toen kwamen de motoren. Een artikel uit 2019 in het Journal of Equine Science telde in 2018 nog maar 41 paarden op Tsushima, plus een paar die elders in Japan worden gehouden. Hoogte 12.2–14.2 hands.

3. Miyako (Japan): 55
Op het eiland Miyako in Okinawa loopt het verhaal net iets hoopvoller. Een onderzoek uit 2023 in hetzelfde tijdschrift meldt dat het ras in 1980 was teruggevallen tot 14 dieren en in 2021 weer was gegroeid tot 55. De conclusie van de auteurs was niet “gered”, maar “moet blijven groeien”.

4. Faeröerse pony (Faeröer): 83
Elk levend Faeröers paard woont op de Faeröer, en dat is precies het probleem: ze mochten de eilanden niet verlaten, dus het hele ras zit op één plek, één uitbraak of één zwaar decennium verwijderd van een ramp. NordGen, de Noordse genenbank, telde er 94 in 2021 en 83 in juni 2025. Die maand werd voor het eerst in meer dan een eeuw een Faeröers veulen in Denemarken geboren, gedragen door een IJslandse draagmerrie na een embryotransplantatie. Het idee is een tweede kudde in het buitenland. Onze database geeft het ras op als Risico, Ernstig bedreigd, met een hoogte van 11–12.1 hands.
5. Lac La Croix Indian pony (Canada): zo’n 150 tot 200
Ook wel het Ojibwe-paard genoemd. In 1977 waren er nog precies vier merries over, bij de Lac La Croix First Nation in Ontario, en de autoriteiten waren van plan ze te laten afmaken. Vijf mannen laadden ze in een trailer en reden ze over het bevroren meer naar Minnesota. Omdat er geen hengst van hun eigen ras was, werden de merries gedekt door een Spanish Mustang, en elk Ojibwe-paard van nu stamt af van die vier. The Canadian Encyclopedia schatte de populatie in 2019 op zo’n 150; recentere berichten spreken van ongeveer 180.

6. Sorraia (Portugal): 200 tot 300
De Sorraia, dun (wildkleur met aalstreep) en compleet met zebrastrepen op de benen, is het primitief ogende paardje van de vlakten langs de rivier de Sorraia, en er zijn er nooit veel van geweest. Rewilding Portugal houdt het op zo’n 200 wereldwijd, onderzoekers van de Universiteit van Lissabon op ongeveer 300. In onze database staat het ras als Risico, Ernstig bedreigd (in stand gehouden), waarbij “in stand gehouden” betekent dat er een actief fokprogramma is.

7. Skyrospony (Griekenland): een paar honderd
Met 9.2–10.3 hands een van de kleinste paarden ter wereld, en gebouwd als een paard in plaats van als een pony. Het DAD-IS-cijfer op onze rassenpagina is 397 in 2021; Griekse schattingen van de raszuivere kudde liggen lager, rond de 200 tot 260, en de meeste daarvan leven op het eiland Skyros zelf.

8. Eriskaypony (Schotland): zo’n 300
De laatste van de oude Hebridische pony’s, die op Eriskay zuiver bleef, vooral omdat het te lastig was om een grotere hengst over te varen. Begin jaren zeventig waren er nog zo’n 20 over. Nu zijn er wereldwijd ongeveer 300, en de Rare Breeds Survival Trust houdt de Eriskay in de categorie Priority, de urgentste.

9. Cleveland Bay (Engeland): minder dan 900
Volgens zijn eigen geschiedenis het oudste paardenras van Groot-Brittannië, altijd bruin en al lang verbonden met de koninklijke stallen, wat waarschijnlijk de reden is dat er überhaupt nog raszuivere dieren zijn. De schatting van de Equus Survival Trust op onze rassenpagina is een wereldwijde populatie van minder dan 900. Het getal waar genetici zich zorgen over maken, is een ander: de RBST meldt een effectieve populatiegrootte van minder dan 50, wat betekent dat het ras veel sterker ingeteeld is dan het aantal dieren doet vermoeden. Het staat tegelijk op de Priority-lijst van de RBST en op de Critical-lijst van de Livestock Conservancy.

10. Suffolk Punch (Engeland): minder dan 1.000
Altijd vos (“chesnut”, zoals de rasvereniging het in het Engels schrijft, zonder de eerste t), altijd gebouwd als een ton op vier palen, en met 16.1–17.1 hands een van de grootste paardenrassen. Hij ploegde East Anglia om tot de tractoren kwamen, en verdween daarna bijna. De schatting van de Equus Survival Trust is minder dan 1.000 wereldwijd. RBST: Priority. Livestock Conservancy: Critical.

Vlak daarachter
Deze rassen zijn niet veel veiliger, ze zijn alleen beter geteld.
| Ras | Waar | Laatste cijfers |
|---|---|---|
| Newfoundland-pony | Canada | 500 tot 600, waarvan zo’n 250 kunnen fokken (Newfoundland Pony Society) |
| American Cream Draft | VS | 410 in 2017 (DAD-IS); minder dan 450 (Equus Survival Trust); Critical op de lijst van de Livestock Conservancy |
| Kaspisch paard | Iran | 500 tot 1.500 in 2023 (DAD-IS) |
| Hackney | Engeland | RBST Priority, en volgens de laatste Watchlist nemen de aantallen nog steeds af |
| Dalespony | Engeland | RBST Priority |
Hoe het eruitziet als je er een verliest
De Abaco Barb van de Bahama’s leefde eeuwenlang in het wild op Great Abaco. Na 1999 werd er geen veulen meer geboren, en de laatste merrie, Nunki, stierf in juli 2015. Er werd weefsel afgenomen en ingevroren in de hoop haar te kunnen klonen, maar een kloon van één merrie is nog steeds één merrie. Zo loopt het af met een ras als de hulp pas komt wanneer de aantallen al in de enkele cijfers zitten.
Elk ras op deze pagina is minstens één keer gered door een handvol koppige mensen: vijf mannen met een trailer, een paar keuterboeren, één familieboerderij. Zeldzame rassen blijven meestal in leven doordat iemand besluit nog één veulen te fokken.
Wil je helpen?
Het praktische antwoord is saai, maar het werkt: koop ze, fok ze, rijd ze en span ze in. Een zeldzaam ras met een taak heeft eigenaren, en eigenaren laten veulens registreren. Ben je in de positie om een paard uit te kiezen, dan praten de verenigingen achter deze rassen je met alle plezier de oren van het hoofd. Zo niet, dan kun je ze nog steeds leren kennen: er staan 977 rassen in onze encyclopedie, op de rassenkaart zie je waar elk ras vandaan komt, en het ras van de dag laat je kennismaken met een ras waar je nog nooit van hebt gehoord.
Verder lezen: Zeldzame paarden op The Equinest, de kleinste paardenrassen en de oeroude rassen, waarvan er ook een paar op deze lijst staan.
Vertaald uit het Engels. Lees het origineel